Gehaktbal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gehaktbal met andijviestamppot en een kuiltje jus

Een gehaktbal is een vleesproduct dat wordt gemaakt door gehakt tot een bal te draaien en daarna te braden. Om de bal niet uit elkaar te laten vallen in de koekenpan kan voor het bakken een ei en brood, verkruimelde beschuit of paneermeel worden toegevoegd. Meestal wordt peper en zout toegevoegd, en soms andere kruiden of bijvoorbeeld knoflook en uiensnippers.

De gehaktbal is al lange tijd een veelvoorkomend voedingsmiddel, veelal met jus of mosterd geserveerd. Naarmate vroeger de armoede groter was bestond de gehaktbal meer uit brood.
Een in plakjes gesneden bal met ui wordt berehap genoemd (België: ook "berenpoot")(In de Haagse Regio meestal bekend als "bereklauw"). Een gehaktbal op een broodje wordt ook wel een broodje bal genoemd.

Verschillende varianten in diverse landen[bewerken]

  • In België worden gehaktballen meestal geserveerd met tomatensaus. Ballekes in tomatensaus is een zeer populair gerecht in België. Tevens worden ze in België ook vaak opgediend met krieken. Kleine gehaktballetjes worden toegevoegd aan soepen: soepballetjes. Deze worden meestal niet gebakken, maar gepocheerd in de bouillon.
  • In België noemt men een (dikwijls afgeplatte) gehaktbal doorgaans frikadel. In Aalst (Oost-Vlaanderen) heet een gehaktbal huibeken, ten minste als er uiensnippers inzitten. Een gehaktbal die met een hardgekookt ei is gevuld, is een vogelnestje.
  • In Griekenland wordt een gehaktbal een kefte genoemd. Meestal spreekt men van keftedes, meerdere gehaktballen of keftedakia (gehaktballetjes). Deze zijn gekruid met oregano en peterselie en uiteraard zout en peper. Er zijn varianten waarbij munt, tijm, rozemarijn en/of paprikapoeder worden gebruikt. Ook voegt men olijfolie toe en traditioneel worden ze in een tomatensaus geserveerd. Keftedes kunnen zowel gebakken als gegrild worden. Er bestaat een variant, souzouki genaamd, die van lamsvlees wordt gemaakt.

Trivia[bewerken]

  • Het woord gehaktbal of bal gehakt wordt ook wel gebruikt als scheldwoord. Harry Touw maakte in zijn rol van Fred Haché iedereen uit voor Bal gehakt; van de baron in het televisieprogramma Bassie en Adriaan is Gehaktbal het favoriete scheldwoord.
  • In de regio Den Haag worden gehaktballen ook wel beschuitstuiters genoemd.[1]
  • Adrie Rietveld van het Papendrechtse bedrijf Silvo is de uitvindster van de gehaktkruidenmix.[bron?] Een keur van verschillende kruiden, specerijen en smaakversterkers, voornamelijk zout. Het product kwam in 1983 op de markt en kende een groot succes. Het is gevolgd door lamsvleesmix, mix voor biefstuk, gebakkenvismix, kruidenmix voor andijviestamppot, speklapjeskruidenmix, enz.[2]
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Rensen, Rik. Pasen: gehaktbal met een eitje. Radio Nederland Wereldomroep (17 april 2011) Geraadpleegd op 17 Juli 2012
  2. Wouter Klootwijk in NRC Handelsblad, 23 januari 2009