Gehaktbal

Gehaktbal met andijviestamppot en een kuiltje jus

Een gehaktbal is een vleesproduct dat wordt gemaakt door gehakt tot een bal te draaien en daarna te braden. Om de bal niet uit elkaar te laten vallen in de koekenpan kan voor het bakken een ei en brood, verkruimelde beschuit of paneermeel worden toegevoegd. Meestal wordt peper en zout toegevoegd, en soms andere kruiden of bijvoorbeeld knoflook en uiensnippers. In Vlaanderen noemt men een (dikwijls afgeplatte) gehaktbal doorgaans frikadel.

In Aalst (Oost-Vlaanderen) heet die dan weer huibeken, ten minste als er uiensnippers inzitten. Een gehaktbal die met een hardgekookt ei is gevuld, is een vogelnestje.

De gehaktbal is al sinds lange tijd een veel voorkomend voedingsmiddel, veelal met jus of mosterd geserveerd. Naarmate vroeger de armoede groter was bestond de gehaktbal meer uit brood, maar nog steeds vindt men het lekker veel brood toe te voegen. In België worden gehaktballen meestal geserveerd met tomatensaus. Ballekes in tomatensaus is een zeer populair gerecht in België. Tevens worden ze in België ook vaak opgediend met krieken.

Kleine gehaktballetjes worden toegevoegd aan soepen: soepballetjes. Deze worden meestal niet gebakken, maar gepocheerd in de bouillon.

Een in plakjes gesneden bal met ui is een berehap (In Belgische frituren wordt zo'n Berehap ook besteld onder de naam Berepoot of bereklauw) . Een gehaktbal op een broodje wordt ook wel een broodje bal genoemd.

Trivia

• Het woord gehaktbal of bal gehakt wordt ook wel gebruikt als scheldwoord; Harry Touw maakte in zijn rol van Fred Haché iedereen uit voor Bal gehakt; van de baron in het televisieprogramma Bassie en Adriaan is Gehaktbal het favoriete scheldwoord.
• In de regio Den Haag worden gehaktballen ook wel beschuitstuiters genoemd
• Adrie Rietveld van het Papendrechtse bedrijf Silvo is de uitvindster van de gehaktkruidenmix. Een keur van verschillende kruiden, specerijen en smaakversterkers, voornamelijk zout. Het product kwam in 1983 op de markt en kende een groot succes. Het is gevolgd door lamsvleesmix, mix voor biefstuk, gebakkenvismix, kruidenmix voor andijviestamppot, speklapjeskruidenmix, enz.

Referenties