Geheime dienst
Een geheime dienst is een overheidsorganisatie die mede op heimelijke (clandestiene) wijze onderzoek doet ten behoeve van de nationale veiligheid van een land.
Geheime diensten worden onderscheiden in veiligheidsdiensten en inlichtingendiensten. In grotere landen zijn dat aparte diensten, in kleinere landen is er vaak één organisatie die zowel veiligheids- als inlichtingentaken vervult.
Naast de algemene veiligheids- en inlichtingendiensten zijn er ook specifieke afluisterdiensten en militaire inlichtingendiensten.
Inhoud |
[bewerken] Gecombineerde diensten
In kleinere landen is er vaak één organisatie die zowel verantwoordelijk is voor de binnenlandse veiligheid, als voor het vergaren van inlichtingen uit het buitenland. Ook in de voormalige communistische en in enkele nog bestaande dictaturen was, resp. is er sprake van één gecombineerde geheime dienst.
Voorbeelden van gecombineerde geheime diensten zijn:
- Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) - Nederland
- Dienst voor de Veiligheid van de Staat - België
- KGB - Wit-Rusland
- Ministerie voor Staatsveiligheid - Volksrepubliek China
Opgeheven diensten in voormalige communistische landen:
- het KGB in de Sovjet-Unie
- het Ministerie voor Staatsveiligheid (MfS) in Oost-Duitsland
[bewerken] Veiligheidsdiensten
Een veiligheidsdienst mag in eigen land onderzoek verrichten naar personen, organisaties en bedrijven die mogelijk het regime van een land of de democratische rechtsorde kunnen verstoren. Veiligheidsdiensten zijn daartoe ook verantwoordelijk voor contra-spionage, dat wil zeggen het tegengaan van spionage door buitenlandse geheime diensten.
Voorbeelden van veiligheidsdiensten zijn:
- Federal Bureau of Investigation (FBI) - Verenigde Staten
- Security Service / MI-5 - Verenigd Koninkrijk
- Secrétariat Général de la Défense Nationale (SGDN) - Frankrijk
- Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) - Duitsland
- Federalnaja Sloezjba Bezopasnosti (FSB) - Rusland
- Säkerhetspolisen - Zweden
- Direction Générale de la Surveillance du Territoire (DGST) - Marokko
- Milli Istihbarat Teskilati (MIT) - Turkije
- Nationaal Inlichtingen- en Veiligheidscentrum (CISEN) - Mexico
- Guojia Anquanbu - Volksrepubliek China
- Shin Bet - Israël
[bewerken] Inlichtingendiensten
Een inlichtingendienst doet onderzoek naar en in andere landen om na te gaan welke bedreigingen er voor de eigen nationale veiligheid zijn. Onder leiding van inlichtingenofficieren worden daarvoor inlichtingen verkregen van buitenlandse agenten en informanten, die in de volksmond vaak abusievelijk spionnen worden genoemd.
Voorbeelden van inlichtingendiensten zijn:
- Central Intelligence Agency (CIA) - Verenigde Staten
- Secret Intelligence Service / MI-6 - Verenigd Koninkrijk
- Direction Generale de la Securite Exterieure (DGSE) - Frankrijk
- Bundesnachrichtendienst (BND) - Duitsland
- Sloezjba Vnesjnej Razvedki (SVR) - Rusland
- Mossad - Israël
[bewerken] Afluisterdiensten
Een afluisterdienst verzamelt inlichtingen uit elektronische bronnen en communicatiestromen. Het wordt ook wel een cryptologische dienst genoemd, omdat buitenlandse communicatie die versleuteld is met behulp van cryptografie ook door deze dienst wordt ontcijferd. Tevens houdt een afluister- of cryptologische dienst zich bezig met het cryptografisch beveiligen van de eigen militaire en overheidscommunicatie.
Voorbeelden van afluisterdiensten zijn:
- National Security Agency (NSA) - Verenigde Staten
- Government Communications Headquarters (GCHQ) - Verenigd Koninkrijk
- Nationale SIGINT Organisatie (NSO) - Nederland
- Försvarets radioanstalt (FRA) - Zweden
[bewerken] Militaire inlichtingendiensten
Een militaire inlichtingendienst doet onderzoek naar de veiligheid van de krijgsmacht en verzamelt militaire inlichtingen uit en over het buitenland.
Voorbeelden van militaire inlichtingendiensten zijn:
- Defense Intelligence Agency (DIA) - Verenigde Staten
- Defense Intelligence Staff (DIS) - Verenigd Koninkrijk
- Direction du Renseignement Militaire (DRM) - Frankrijk
- Zentrum für Nachrichtenwesen der Bundeswehr (ZNBw) - Duitsland
- Glavnoje Razvedyvatelnoje Oepravlenie (GRU) - Rusland
- Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) - Nederland
- Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid van de Krijgsmacht (ADIV) - België
- Zhong Chan Er Bu - Volksrepubliek China
[bewerken] Private inlichtingendiensten
In Amerika en Engeland zijn steeds meer commerciële ondernemingen actief die inlichtingen verzamelen voor bijvoorbeeld multinationals zoals de Amerikaanse militaire onderneming Blackwater. In veel van deze inlichtingendiensten werken ex-medewerkers van inlichtingendiensten.
Voorbeelden van deze 'privé-spionagediensten' zijn:
- Hakluyt & Company - Verenigd Koninkrijk
- Diligence - Verenigd Koninkrijk
- Total Intelligence Solutions - Verenigde Staten
