Gelderse Tramwegen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Gelderse tram (ZE) in Emmerik (D)
Tramloc 'Vrijland' van de ZE die tot 1957 in gebruik was bij de GTW.
Stoomtram op de brug over de Oude IJssel bij Doetinchem.

De Gelderse Tramwegen (GTW) was een Nederlandse tramweg- en autobusmaatschappij, die tussen 1934 en 1957 een aantal tramlijnen exploiteerde waarmee de Gelderse Achterhoek werd ontsloten. Het bedrijf was gevestigd te Doetinchem. Er waren een aantal wettelijke bepalingen waar een 'echte' spoorlijn wel aan moest voldoen en een tramlijn niet, waardoor de laatste goedkoper aan te leggen en te exploiteren was. Van 1934 tot 1977 exploiteerde de GTW (ook) met bussen het streekvervoer in de Achterhoek en de oostelijke Betuwe.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Gelderse Tram

De maatschappij kwam voort uit de in 1881 opgerichte Geldersche Stoomtramweg Maatschappij (GSTM). Deze maatschappij reed aanvankelijk alleen op de lijn Arnhem - Dieren - Doetinchem - Terborg - Anholt en Isselburg (Duitsland). In de loop der tijd was de exploitatie van de andere stoomtramlijnen in de Achterhoek (van de ZE, GWTM, TMDG en GOSM) en de Betuwe (BSM) ook bij de GSTM terechtgekomen, omdat deze andere stoomtrammaatschappijen het hoofd niet meer zelfstandig boven water konden houden. Één van de overgenomen maatschappijen was de in 1907 opgerichte Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik. De ZE verbond onder andere de steden Zutphen, Dieren, Doesburg, Doetinchem en Emmerik (vanaf 1926 ook Deventer; vanaf het station op het Pothoofd).

In 1934 werd de naam gewijzigd in Gelderse Tramwegen (GTW). In 1971 moest het bedrijf gesplitst worden in drie bv's: GTW Expeditie en Transport, GTW Reizen en GTW Streekvervoer, omdat de rijksoverheid, die het openbaar vervoer subsidieerde, deze voorwaarde stelde. In 1977 werd GTW Streekvervoer verkocht aan de Nederlandse Spoorwegen, die het de naam Gelderse Streekvervoer Maatschappij (GSM) gaf. De andere GTW-onderdelen gingen zelfstandig verder.

In 1993 fuseerde GSM met het Gemeente Vervoerbedrijf Arnhem (GVA) tot de Gelderse Vervoer Maatschappij (GVM). De GVM ging in 1997 op in het bedrijf Oostnet.

In 1999 is dén Geldersen of dén Tram onderdeel van Syntus geworden, dat tot 2010 met lighttrainmaterieel een aantal spoorlijnen onderhield, waaronder Arnhem - Winterswijk en Zutphen - Winterswijk, in combinatie met het streekvervoer. In december 2010 heeft Arriva het vervoer in de Achterhoek overgenomen.

Trivia[bewerken]

  • "De onderzeeër" was bij de GTW de bijnaam van een machinist die bij Doesburg bij de oude schipbrug een bocht verkeerd nam en met zijn tram in de IJssel belandde. Hij kwam er zonder kleerscheuren vanaf, maar moest dit verhaal nog jaren horen.
  • Het voormalige archief van de Geldersche Tramwegen is in beheer bij museum het GOLS-station te Winterswijk
  • Onder de naam Microdienst verzorgde de GTW het stadsvervoer in de Overijsselse stad Deventer.