Gemaal Eemnes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gemaal Eemnes
Het gemaal Eemnes bij de Eemnessersluis anno 2012
Het gemaal Eemnes bij de Eemnessersluis anno 2012
Locatie Aan de Eemnesservaart
Huidig gebruik gemaal
Start bouw 1880/1883
Verbouwing 1923
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 516168
Architect Ingenieursbureau W.C. en K. de Wit
Eigenaar Waterschap Vallei en Eem
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het gemaal Eemnes is een in 1921 gebouwd dieselgemaal gelegen aan de Eemnesservaart in de Nederlandse provincie Utrecht.

Beschrijving[bewerken]

Oorspronkelijk verliep de afwatering van de Eemnesserpolder via meerdere sluisjes, waaronder de Eemnessersluis. Vanaf 1791 werd de polder bemalen door een watermolen. Deze molen werd rond 1880 vervangen door een stoomgemaal.[1] In 1923 werd dit stoomgemaal verbouwd tot een elektrisch aangedreven dieselgemaal. Het nieuwe elektrische gemaal werd in 1922 ontworpen door het Amsterdamse ingenieursbureau W.C. en K. de Wit. In 1993 werden de uit 1923 daterende elektrische pompen vervangen door dompelpompen (onderwaterpompen). In 2006 werd het gemaal gerestaureerd. De oude elektrische installatie is bewaard gebleven en de werking ervan wordt op enkele dagen per jaar gedemonstreerd.

De kern van het gebouw uit de 19e eeuw omvat het middelste gedeelte met de witgepleisterde gevel. Aan de noord- en zuidzijde zijn in 1921 aanbouwen geplaatst. In 1993 werd voor de plaatsing van de dompelpompen een pompkelder gebouwd.

Het gebouw is erkend als rijksmonument vanwege de cultuurhistorische waarde. Van belang zijn daarbij de bewaard gebleven machinerieën, die de geschiedenis van de polderbemaling laten zien. Ook de ruimtelijke relatie met de naastgelegen schutsluis - eveneens een rijksmonument - en de Eemnesserpolder waren belangrijke elementen bij de toewijzing tot rijksmonument.

Bronnen

Noot

  1. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Nederlandse Gemalen Stichting vermelden 1883, het waterschap geeft echter aan dat het stoomgemaal uit 1880 dateert.

Zie ook