Gemeentelijke administratieve sanctie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een gemeentelijke administratieve sanctie (GAS) is in België een straf, meestal een boete, die een gemeente kan opleggen voor inbreuken op zijn gemeentereglement. Het is op die manier een instrument om op lokaal niveau een antwoord te bieden aan de problematiek van openbare overlast.

Geschiedenis[bewerken]

Herkomst[bewerken]

Het systeem van gemeentelijke administratieve sancties wordt mogelijk gemaakt door de wet van 13 mei 1999.[1] Deze wet werd in minder dan twee maanden ingediend, besproken en goedgekeurd door het Parlement.[2] Met dit instrument is het de bedoeling dat de gemeenten de problematiek op een administratieve manier kunnen aanpakken.

Het doel van de wet bestond er in het gevoel van straffeloosheid tegen te gaan door bepaalde inbreuken en weinig ernstige gedragingen (die tóch als overlast worden ervaren) niet langer strafrechtelijk te laten afhandelen, maar eerder door een administratieve sanctie.

De wet heeft de Nieuwe Gemeentewet op drie onderdelen gewijzigd:

  1. Uitbreiding van de gemeentelijke bevoegdheden: waar er vroeger discussie was over het al dan niet bevoegd zijn van gemeenten op het vlak van openbare orde, wordt er nu formeel de bevoegdheid gegeven aan de gemeenten om op te treden in het kader van openbare overlast.
  2. Uitbreiding bevoegdheden van de burgemeester: in hoogdringende gevallen kan de burgemeester instellingen sluiten of hun vergunning schorsen. Bovendien kan hij een voor het publiek toegankelijke inrichting gedurende drie maanden sluiten wanneer de openbare orde rond deze inrichting verstoord wordt.
  3. Administratieve afhandeling: er werd een nieuw artikel 119bis toegevoegd dat de gemeenteraad toelaat om administratieve sancties (zie verder) te bepalen voor de inbreuken in zijn gemeentereglementen.

Pas in 2001 verscheen er een rondzendbrief[3] die enkele praktische zaken van de wet regelde. Mede hierdoor bleef de wet een dode letter.

Hervormingen[bewerken]

Deze wet werd in de loop van de jaren verscheidene malen gewijzigd.[4] In 2004 werden heel wat strafrechtelijke overtredingen gedepenaliseerd, waardoor de gemeenten de mogelijkheid kregen om deze overtredingen op te nemen in hun politiereglement en al dan niet te bestraffen met administratieve sancties. Bovendien werd er een aantal inbreuken geselecteerd die weliswaar strafbaar blijven, maar die ook in het gemeentereglement kunnen opgenomen worden. Het werd ook mogelijk om jongeren tussen 16 en 18 jaar te sanctioneren. Een andere wijziging introduceert de bemiddelingsprocedure: deze is verplicht voor de minderjarigen.

In 2005 werd een reparatiewet gestemd en goedgekeurd die enkele hiaten en procedureproblemen moest oplossen. Later volgde nog een nieuwe verklarende rondzendbrief.

In het najaar van 2012 werd door de federale ministerraad, op aangeven van de Minister van Binnenlandse Zaken Joëlle Milquet[5], beslist om de reglementering rond de gemeentelijke administratieve sancties te verstrengen: o.a. de minimumleeftijd zou verlaagd worden naar veertien jaar, de boetes zouden hoger zijn en meer ambtenaren zouden bevoegd worden.[6][7] Op 30 mei 2013 keurde de Kamer van Volksvertegenwoordigers het wetsontwerp ter verstrenging van de wet op de gemeentelijke administratieve sancties (GAS-wet) goed.[8][9] Daarin werden alle voornoemde maatregelen opgenomen.[10] De verstrengde wet werd op 1 januari 2014 van kracht.[11]

Toepassingsgebied[bewerken]

De gemeenteraad kan een administratieve sanctie voorzien bij een inbreuk van haar gemeentelijk reglement.

Bovendien laat de wet toe volgende misdrijven administratiefrechtelijk te sanctioneren:

Inbreuk van eerste soort
  • Deze inbreuken zijn uit het strafrecht gelicht;
  • Kunnen vastgesteld worden door politieambtenaren en -agenten, bepaalde gemeentelijke ambtenaren en gemeenschapswachten, bepaalde ambtenaren van de vervoersmaatschappijen en bewakingsagenten (deze hebben enkel 'aangifte'-bevoegdheid).
Gemengde inbreuken - Inbreuk van tweede (lichte) en derde soort (zware)
  • Blijven wel ingeschreven in het Strafwetboek en blijven prioritair voor strafrechtelijke afhandeling, maar het parket kan deze dossiers doorspelen aan de gemeente
  • Kunnen enkel vastgesteld worden door politieambtenaar of -agent.

Sancties[bewerken]

De gemeenteraad kan de volgende administratieve sancties bepalen:

  1. de administratieve geldboete, met een maximum van 350 EUR;
  2. de administratieve schorsing van een door de gemeente afgegeven toestemming of vergunning;
  3. de administratieve intrekking van een door de gemeente afgegeven toestemming of vergunning;
  4. de tijdelijke of definitieve administratieve sluiting van een inrichting.

De boete waarvan sprake in 1° wordt opgelegd door de sanctionerende ambtenaar van de gemeente. Indien de overtreder (en in uitzonderlijke gevallen de sanctionerende ambtenaar) niet akkoord is, is beroep mogelijk bij de politierechtbank.
Voor 2°, 3° en 4° is het College van Burgemeester en Schepenen die de beslissing nemen. Beroep tegen deze beslissing is enkel mogelijk bij de Raad van State.

Ook minderjarigen vanaf 14 jaar kunnen een geldboete opgelegd krijgen. Voor hen is het bedrag echter beperkt tot maximaal 175 euro en er dient steeds een bemiddelingspoging aan vooraf te gaan. De jeugdrechtbank is in dit geval de bevoegde beroepsinstantie.

Tegen de beslissing van de politie- of jeugdrechtbank is enkel nog cassatieberoep mogelijk.

Register[bewerken]

De gemeenten moeten een register bijhouden van de GAS-boetes die zij hebben opgelegd. Meerdere gemeenten kunnen dat samen doen. De gegevens mogen vijf jaar lang bewaard worden vanaf het moment van de sanctie.[12]

Inbreuken[bewerken]

Enkele voorbeelden van inbreuken die door GAS-boetes bestraft kunnen worden:

Gemeentereglement[bewerken]

Deze reglementen verschillen van gemeente tot gemeente.

Reglementering betreffende openbare rust (grasmaaien, ijsventer, vuur maken,...) openbare veiligheid (honden aan leiband, werken die hinder veroorzaken,...) en openbare gezondheid (sluikstorten, wildplassen, voetpad sneeuwvrij houden,...)

Strafrechtelijke inbreuken[bewerken]

  • het spuiten van graffiti (artikel 534bis Sw)
  • nachtlawaai (artikel 561/1 Sw)
  • vandalisme (artikel 534ter Sw)
  • lichte beledigingen of gewelddaden: vechtpartijtjes zonder gewonden, taartgooien,... (artikel 563/2 en 3 Sw)
  • dragen van kleding die het gezicht bedekt (zoals boerka of nikab) (artikel 563bis Sw)

Voor en tegen[bewerken]

Het systeem van de GAS-boetes heeft zijn voor- en tegenstanders. Het systeem laat toe kleine, lokale problemen kort op de bal aan te pakken.[13] Critici beweren dat er zo een wildgroei ontstaat van boetes, waarbij vooral bepaalde (jongeren)groepen zouden geviseerd worden. Het systeem leidt ook tot een versnippering aangezien elke gemeente het begrip 'overlast' anders invult. Een coherent strafbeleid voeren is op die manier niet mogelijk.[14]

Fel bekritiseerd zijn bijvoorbeeld de boetes voor:

  • heimelijk of zonder noodzaak kloppen of bellen aan de deuren of vensters van woningen (belletje trekken)
  • het beoefenen van waarzeggerij[15]
  • op de rug- en zijleuning van de openbare banken zitten
  • in een openbaar zwembad met meer dan één van een waterglijbaan glijden of het glijden op de waterglijbaan onderbreken
  • het maken van een open vuur in de woning

Daarenboven is er ook in juridische kringen veel tegenstand omwille van een verwatering van de scheiding der machten (de gemeente die optreedt als rechter, uitvoerder en wetgever). Ook wordt het legaliteitsbeginsel volgens sommigen met de voeten getreden, omdat de sancties een penaal karakter hebben.

Ten slotte is er ook nog de vraag of men feitelijk wel toegang heeft tot een rechter. Hoewel de wet toelaat dat men beroep aantekent bij de politierechtbank, gebeurt dit niet per automatisme (in tegenstelling tot wat er gebeurt bij weigering tot betaling van een minnelijke schikking van het parket). De vermoedelijke overtreder moet zelf een advocaat onder de arm nemen om een zaak aanhangig te maken bij de politierechtbank, en dit voor een bedrag dat niet hoger kan zijn dan 350 euro. Critici beweren dat het op deze manier wel juridisch mogelijk is om een beroep te krijgen bij een onafhankelijke rechter, maar dat dit in de praktijk onmogelijk gemaakt wordt. Het beroep zou zo immers een privilege zijn van vermogende burgers die er een principekwestie van maken.

Trivia[bewerken]

  • Vele jeugdorganisaties en jeugdraden zien dit als een bedreiging en komen hier tegen in het verweer. Ook Humo deed mee en lanceerde een terugbetaling van de absurdste GAS-boete. [16]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Wet van 13 mei 1999 tot invoering van gemeentelijke administratieve sancties. Moet samengelezen worden met rondzendbrief OOP 30 van 02 mei 2001 en OOP 30bis van 3 januari 2005
  2. Zie hiervoor de fiche op www.dekamer.be
  3. Ministeriële omzendbrief OOP30 van 2 mei 2001 aangaande de uitvoering van de wet van 13 mei 1999 betreffende de invoering van de gemeentelijke administratieve sancties
  4. Wet van 7 mei en van 17 juni 2004 tot wijziging van de nieuwe gemeentewet
    Wet van 20 juli 2005 houdende diverse bepalingen
    Wet van 25 januari 2007 tot bestraffing van graffiti en van beschadiging van onroerende eigendommen en tot wijziging van de nieuwe gemeentewet.
    Wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot instelling van de dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van artikel 119bis van de nieuwe gemeentewet.
    Wet van 1 juni 2011 tot instelling van een verbod op het dragen van kleding die het gezicht volledig dan wel grotendeels verbergt.
  5. GAS-boetes fors uitgebreid
  6. Pascal Smet (2012): De beste GAS-boete is een vermeden GAS-boete
  7. Ministerraad keurt forse uitbreiding GAS-reglementering goed, Polinfo.be
  8. Kamer keurt verstrenging GAS-wet goed, De Standaard, 30 mei 2013.
  9. Kamer keurt strengere GAS-boetes goed: vanaf 14 jaar en tot 350 euro, knack.be, 6 juni 2013.
  10. Zie hiervoor de fiche op www.dekamer.be
  11. GAS-wet, eenheidsstatuut en andere nieuwigheden. deredactie.be (1 januari 2014) Geraadpleegd op 15 april 2014
  12. De GAS-wet van Milquet, Gazet van Antwerpen, 30 mei 2013
  13. Overlastboetes zijn geen pestboetes VVSG, 21 mei 2012
  14. 'Gemeenten moeten niet voor rechter gaan spelen', Het Nieuwsblad, 26 mei 2012
  15. Waarzegger riskeert GAS-boete De Standaard, 22 november 2012
  16. Humo betaalt jouw gas-boete terug