Gemeentelijke herindeling in Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gemeentegrenzen per 2012

In Nederland zijn er in de negentiende, en vooral in de twintigste eeuw veel gemeentelijke herindelingen doorgevoerd, waarbij het aantal gemeenten sterk is teruggelopen.

Inhoud

[bewerken] Achtergronden

De Nederlandse overheid wil graag bepaalde taken en bevoegdheden aan de gemeenten overdragen. Deze decentralisatie, die is ingezet door Lubbers I, moet gemeenten meer armslag en verantwoordelijkheden geven. Omdat men denkt dat veel kleine gemeenten deze verantwoordelijkheden niet of niet voldoende aankunnen, worden deze heringedeeld tot grotere gemeenten. Verwacht wordt dat grotere gemeenten een professioneler en zakelijker bestuur opleveren. Een ander motief tot gemeentelijke herindeling kan zijn dat een grote plaats meer ruimte nodig heeft, bijvoorbeeld voor woningbouw, en daarom grond krijgt van of samengevoegd wordt met kleinere gemeenten in de buurt. De effecten van herindelingen zijn tot nu toe omstreden.

Hoewel er al vanaf de negentiende eeuw, aanvankelijk zeer weinig en op zeer kleine schaal, herindelingen plaatsvinden, is vooral vanaf de jaren zeventig van de twintigste eeuw het aantal en de schaal van de herindelingen geleidelijk toegenomen. Dit hangt samen met de toename van het aantal bevoegdheden dat werd overgedragen en het veranderde ideaalbeeld dat de overheid had van de gemeente. Was begin jaren tachtig een inwoneraantal van minstens 5000 nog de richtlijn bij herindelingen, Paars II streefde eind jaren negentig naar gemeenten met 25.000 inwoners of meer.

Inmiddels hebben in heel Nederland al herindelingen plaatsgevonden. Sommige plaatsen hebben zelfs al meerdere herindelingen meegemaakt, andere wisten de dans te ontspringen. Bij het trekken van de nieuwe grenzen hangt veel af van politieke keuzes op nationaal of regionaal niveau.

Het verzet vanuit de bevolking tegen herindelingen is altijd vrij groot geweest, vooral als kleine gemeenten bij grote gemeenten gevoegd werden. De mening van de bevolking werd in het verleden echter vaak genegeerd, zelfs bij referenda. Een goed voorbeeld is de herindeling van Vleuten-De Meern bij Utrecht. In 1996 werd daar een volksraadpleging gehouden, waarin bij een opkomst van 83% maar liefst 98% van de bevolking zich tegen herindeling uitsprak. Toch vond per 1 januari 2001 de herindeling plaats.

Pim Fortuyn maakte in 2002 van het afschaffen van gemeentelijke herindelingen een verkiezingsthema. Onder invloed van de LPF besloot het kabinet-Balkenende I om herindelingen niet meer van bovenaf op te leggen. Geplande herindelingen rond Eindhoven en in het noorden van Noord-Holland werden afgelast. Alleen de herindeling in de Achterhoek mocht nog wel doorgaan, welke op 1 januari 2005 plaatsvond. Hoewel het huidige beleid erop gericht is dat herindelingen alleen plaatsvinden met goedkeuring van de gemeenten zelf, kan het toch nog voorkomen dat een gemeente tegen haar zin wordt heringedeeld, bijv. als de zogenoemde 'bestuurskracht' van een kleine gemeente onvoldoende blijkt te zijn. Ook gaan er nog geregeld stemmen op voorstedelijke gemeenten in met name de Randstad (bijvoorbeeld Diemen, Rijswijk of Schiedam) desnoods gedwongen in te lijven bij grote steden. Recent (2008) wordt met name in de noordelijke provincies weer gesproken over een nieuwe ronde gemeentelijke herindelingen. Het ligt echter niet in de verwachting dat Den Haag nog zo gemakkelijk als in het verleden met dit soort grootschalige herindelingen akkoord zal gaan. Tegenwoordig denkt men dat gemeenten op zich als belangrijke maatschappelijke waarden en als belangrijke ordeningskaders voor burgers dienen te worden beschouwd.

[bewerken] Geschiedenis van gemeentelijke herindelingen

[bewerken] Overzicht van grootschalige herindelingen

[bewerken] Meest recente herindelingen

Per 1-1-2012:

Door deze herindeling daalde het aantal gemeenten in Nederland van 421 naar 418 (=inclusief de drie openbare lichamen in de Cariben).

[bewerken] Komende herindelingen

In de provincies Drenthe, Overijssel, Flevoland en Zeeland vallen normaal gesproken geen herindelingen (meer) te verwachten, in Gelderland en Noord-Brabant misschien hooguit op enkele plaatsen nog. De huidige plannen concentreren zich in Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland en Limburg. Gezien de geringe grootte van bepaalde gemeenten in Groningen en Friesland zal in de komende jaren ook daar over herindelingen gesproken gaan worden.

De in 2010 na de val van het kabinet Balkenende IV "controversieel" verklaarde herindelingen in Utrecht/Gelderland (Woudenberg, Renswoude en Scherpenzeel) en in Noord-Limburg (Bergen, Gennep en Mook en Middelaar) zijn in april 2011 definitief afgeblazen. Voor de eveneens "controversieel" verklaarde fusie in het Gooi zie onder "Overige fusiebesprekingen".

[bewerken] 2013

  • Provincie Friesland: De gemeenten Gaasterland-Sloten, Lemsterland en Skarsterlân willen per 1-1-2013 fuseren tot een nieuwe gemeente met als werknaam De Friese Meren[1].
  • Provincie Noord-Holland: Gedeputeerde Staten van Noord-Holland hebben op 11-1-2011 een herindelingsadvies vastgesteld en aangeboden aan de Minister voor een fusie van de gemeenten Harenkarspel, Schagen en Zijpe tot een nieuwe gemeente met als werknaam Schagen per 1-1-2013[2]. De gemeente Zijpe verzette zich aanvankelijk. In een referendum op 4-4-2009 in Zijpe heeft 63% van de stemmers gekozen voor zelfstandigheid. Na een "handreiking" van de andere twee gemeenten is Zijpe nu wel akkoord[3].
  • Provincie Zuid-Holland: de gemeenten Bergambacht, Krimpen aan den IJssel, Nederlek, Ouderkerk, Schoonhoven en Vlist - samenvoeging tot een gemeente Krimpenerwaard. Bergambacht en Nederlek verzetten zich tegen een fusie, en de minister heeft in juni 2011 het herindelingsadvies teruggestuurd naar de provincie omdat er onvoldoende bestuurlijk draagvlak is. De Tweede Kamer heeft op 1-11-2011 een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht op korte termijn een wetsvoorstel over gemeentelijke herindeling in de Krimpenerwaard aan de Tweede Kamer voor te leggen. [4]
  • Provincie Zuid-Holland: de gemeenten Graafstroom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland - samenvoeging tot een gemeente Molenwaard per 1-1-2013[5].
  • Provincie Zuid-Holland: de gemeenten Dirksland, Goedereede, Middelharnis en Oostflakkee - samenvoeging tot een gemeente Goeree-Overflakkee. Goedereede is tegen fusie, de andere drie gemeenten zijn akkoord[6]. De provincie werkt toe naar een fusie per 1-1-2013.

[bewerken] 2014

  • Provincie Friesland: Het college van burgemeester en wethouders heeft opdracht gegeven voor een onderzoek naar de toekomst van Boornsterhem. De bureaus BügelHajema en WagenaarHoes hebben gerapporteerd het geen realistisch alternatief te achten dat de gemeente Boornsterhem zelfstandig kan blijven. De gemeenteraad heeft 30-11-2010 een besluit genomen om per 1-1-2014 de gemeente op te heffen en te verdelen over de gemeenten Leeuwarden, Heerenveen, Skarsterlân (dat per 1-1-2013 opgaat in De Friese Meren, zie boven) en Súdwest Fryslân.[7]
  • Provincie Zuid-Holland: De gemeentebesturen van Alphen aan den Rijn, Boskoop en Rijnwoude hebben met instemming van de provincie besloten tot een fusie per 1-1-2014[8].
  • Provincie Zuid-Holland: De provincie stuurt aan op een fusie tussen de gemeenten Gouda en Waddinxveen per 1-1-2014[9]. Gouda is voor, Waddinxveen is tegen[10]. De provincie heeft ook de recente fusiegemeenten Zuidplas en Bodegraven-Reeuwijk in de discussie betrokken[11].

[bewerken] Overige fusiebesprekingen

  • Provincie Gelderland: de in financiële problemen verkerende gemeente Millingen wil fuseren met een buurgemeente, maar alle buren houden tot nu toe de boot af. Wel zijn inmiddels alle ambtelijke diensten overgenomen door Groesbeek; de burgemeester houdt kantoor in een vrijwel leeg raadhuis.[12].
  • Provincie Gelderland: ook elders in het Rijk van Nijmegen wordt gesproken over fusies. Dit betreft Druten, Beuningen, West Maas en Waal, Wijchen en Heumen.[13]
  • Provincie Noord-Holland (controversieel): de gemeenten Bussum, Naarden, Muiden en Weesp; het voorstel van de Provinciale Staten was om daar op 1 januari 2010 één gemeente van te maken. De gemeente Bussum is echter hier unaniem tegen, ook na een bewonerspeiling waar 96,4% stemde voor een fusie met enkel Naarden. Bussum kwam qua bestuurskracht als beste uit de bus bij het gedane onderzoek binnen het Gooi en zal indien nodig tot de eerste kamer gaan ter voorkoming van de plannen van de provincie. Dit zou de eerste meervoudige fusie worden zonder enig draagvlak van onderop en zonder gebrek aan bestuurskracht bij de grootste gemeente. De Ministerraad diende een wetsvoorstel in voor een fusie van deze 4 gemeenten per 1 januari 2011 tot een nieuwe gemeente Naardermeer (zie: Gemeentelijke herindeling Bussum, Naarden, Muiden en Weesp). Dit voorstel werd niet behandeld door de val van het kabinet Balkenende IV. Het nieuwe kabinet heeft nog geen besluit genomen.
  • Provincie Noord-Holland: de gemeenten Alkmaar, Graft-De Rijp en Schermer; zowel de gemeente Graft-De Rijp[14] als de gemeente Schermer[15] zijn op zoek naar een fusiepartner. Beide gemeenten hebben als mogelijke fusiepartner Alkmaar. In maart 2012 nemen beide gemeenteraden een beslissing of zij wel of niet met Alkmaar willen fuseren.

[bewerken] Lijsten van alle herindelingen en voormalige gemeenten

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ website De Friese Meren
  2. ↑ Ministerraad stemt in met drie gemeentelijke fusies
  3. ↑ Nieuwsbank
  4. ↑ Gemeente Nederlek
  5. ↑ De Waard, klik op "Herindelingsontwerp"
  6. ↑ Herindeling Goeree-Overflakkee
  7. ↑ [http:http://herindelingboarnsterhim.nl/item/herindeling-boarnsterhim.html Herindelingssite]
  8. ↑ Alphen a/d Rijn
  9. ↑ Hart van Holland
  10. ↑ Prov. Zuid-Holland
  11. ↑ Gedeputeerde Staten
  12. ↑ Lelijk eendje zoekt onderdak
  13. ↑ Metatopos
  14. ↑ Graft- De Rijp praat verder met Alkmaar en Zaanstad over fusie
  15. ↑ Bewoners Schermer praten mee over fusie
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gemeentelijke_herindeling_in_Nederland&oldid=29809139"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten

Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen