Gemeentelijke herindeling in Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Gemeentegrenzen per 1-1-2007
Gemeentegrenzen per 1-1-2007

In Nederland zijn er in de negentiende, en vooral in de twintigste eeuw veel gemeentelijke herindelingen doorgevoerd, waarbij het aantal gemeenten sterk is teruggelopen.

Inhoud

[bewerk] Achtergronden

De Nederlandse overheid wil graag bepaalde taken en bevoegdheden aan de gemeenten overdragen. Deze decentralisatie, die is ingezet door Lubbers I, moet gemeenten meer armslag en verantwoordelijkheden geven. Omdat men denkt dat veel kleine gemeenten deze verantwoordelijkheden niet of niet voldoende aankunnen, worden deze heringedeeld tot grotere gemeenten. Verwacht wordt dat grotere gemeenten een professioneler en zakelijker bestuur opleveren. Een ander motief tot gemeentelijke herindeling kan zijn dat een grote plaats meer ruimte nodig heeft, bijvoorbeeld voor woningbouw, en daarom grond krijgt van of samengevoegd wordt met kleinere gemeenten in de buurt. De effecten van herindelingen zijn tot nu toe omstreden.

Hoewel er al vanaf de negentiende eeuw, aanvankelijk zeer weinig en op zeer kleine schaal, herindelingen plaatsvinden, is vooral vanaf de jaren zeventig van de twintigste eeuw het aantal en de schaal van de herindelingen geleidelijk toegenomen. Dit hangt samen met de toename van het aantal bevoegdheden dat werd overgedragen en het veranderde ideaalbeeld dat de overheid had van de gemeente. Was begin jaren tachtig een inwoneraantal van minstens 5000 nog de richtlijn bij herindelingen, Paars II streefde eind jaren negentig naar gemeenten met 25.000 inwoners of meer.

Inmiddels hebben in heel Nederland al herindelingen plaatsgevonden. Sommige plaatsen hebben zelfs al meerdere herindelingen meegemaakt, andere wisten de dans te ontspringen. Bij het trekken van de nieuwe grenzen hangt veel af van politieke keuzes op nationaal of regionaal niveau.

Het verzet vanuit de bevolking tegen herindelingen is altijd vrij groot geweest, vooral als kleine gemeenten bij grote gemeenten gevoegd werden. De mening van de bevolking werd in het verleden echter vaak genegeerd, zelfs bij referenda. Een goed voorbeeld is de herindeling van Vleuten-De Meern bij Utrecht. In 1996 werd daar een volksraadpleging gehouden, waarin bij een opkomst van 83% maar liefst 98% van de bevolking zich tegen herindeling uitsprak. Toch vond per 1 januari 2001 de herindeling plaats.

Pim Fortuyn maakte in 2002 van het afschaffen van gemeentelijke herindelingen een verkiezingsthema. Onder invloed van de LPF besloot het kabinet-Balkenende I om herindelingen niet meer van bovenaf op te leggen. Geplande herindelingen rond Eindhoven en in het noorden van Noord-Holland werden afgelast. Alleen de herindeling in de Achterhoek mocht nog wel doorgaan, welke op 1 januari 2005 plaatsvond. Hoewel het huidige beleid erop gericht is dat herindelingen alleen plaatsvinden met goedkeuring van de gemeenten zelf, kan het toch nog voorkomen dat een gemeente tegen zijn zin wordt heringedeeld, bijv. als de zogenoemde 'bestuurskracht' van een kleine gemeente onvoldoende blijkt te zijn. Ook gaan er nog geregeld stemmen op voorstedelijke gemeenten in met name de Randstad (bijvoorbeeld Diemen, Rijswijk of Schiedam) desnoods gedwongen in te lijven bij grote steden.

[bewerk] Geschiedenis van gemeentelijke herindelingen

[bewerk] Overzicht van grootschalige herindelingen

[bewerk] Meest recente herindelingen

Op 1 januari 2007 zijn de volgende herindelingen doorgevoerd:

Door deze herindelingen daalde het aantal gemeenten in Nederland per 2007 van 458 naar 443.

Per 1 januari 2008 zijn geen herindelingen doorgevoerd. Het is voor het eerst sinds 1992 dat er een jaar voorbijgaat zonder gemeentelijke herindelingen.

[bewerk] Komende herindelingen

In de provincies Drenthe, Overijssel, Flevoland en Zeeland vallen in ieder geval geen herindelingen (meer) te verwachten, in Gelderland en Noord-Brabant misschien hooguit op enkele plaatsen nog. De huidige plannen concentreren zich in Noord-Holland, Zuid-Holland en Limburg. Gezien de geringe grootte van bepaalde gemeenten in Groningen, Friesland en Utrecht is herindeling ook daar mogelijk.

[bewerk] 2009

[bewerk] 2010

Nieuwe gemeenten:

  • Na de toekomstige opheffing van de Nederlandse Antillen zullen Bonaire, Saba en Sint Eustatius deel gaan uitmaken van Nederland, als 'bijzondere gemeenten' met een status van openbaar lichaam. Wanneer de nieuwe status zal ingaan is nog niet duidelijk; de eerder vastgelegde datum, 15 december 2008, wordt in ieder geval niet gehaald.

[bewerk] Herindelingen in bespreking

In een aantal andere gemeenten zijn nog besprekingen over herindeling gaande, waaronder:

[bewerk] Lijsten van alle herindelingen en voormalige gemeenten

[bewerk] Externe links

[bewerk] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:
  1. ^ Gemeente Venlo
  2. ^ Nederlands Dagblad 18 juli 2008
  3. ^ Gemeente Sneek
  4. ^ Gemeente Lith
  5. ^ Gemeente Gennep
  6. ^ Limburgs Dagblad
 
Persoonlijke instellingen