Genemuiden
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
Genemuiden (Nedersaksisch: Gællemuun) is een stad in de gemeente Zwartewaterland in de Nederlandse provincie Overijssel. Genemuiden is gelegen aan het Zwarte Water en telde op 1 oktober 2011 10.186 inwoners.[1] Genemuiden is de op twee na grootste stad van Noordwest-Overijssel, ook wel de Kop van Overijssel genoemd. Alleen de steden Kampen en Steenwijk zijn groter. Tot 2001 was Genemuiden ook een gemeente, zie daarvoor Genemuiden (gemeente).
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
In 1275 kreeg Genemuiden stadsrechten van Jan van Nassau. Destijds heette de plaats 'Genemuden', later komt ook de spelling 'Gelemuiden' voor. Bisschop Jan van Arkel schonk de stad het veerrecht over het Zwarte Water tegen een jaarlijkse leverantie van zestig pond was voor het maken van kaarsen. In 1382 verwierf men het recht tot het houden van drie jaarmarkten. De plaats werd er rijk van en bouwde een stadhuis.
Genemuiden was ook een tijdlang een eigen gemeente, naast de stad viel er ook veel landerijen en polders onder. Daarin lagen ook verschillende buurtschappen. De buurtschap Cellemuiden ligt tegenwoordig vast aan de stad terwijl Waterstein opgegaan is in de stad zelf. Per 1 januari 2001 is de gemeente opgegaan in de fusiegemeente Zwartewaterland. Voor meer informatie over de gemeente zie het artikel Genemuiden (gemeente) en voor de mogelijk vroege geschiedenis van Genemuiden zie het artikel Navalia.
[bewerken] Tapijtindustrie
De biezenteelt werd in Genemuiden vanaf de 16e eeuw beoefend. In de 17e en 18e eeuw werd het maken van biezen matten een belangrijke bron van inkomsten voor de stad. Vooral het vervaardigen van stoelzittingen (door stoelenmatters) was een belangrijke activiteit. Dit geschiedde in de vorm van huisarbeid. Omstreeks 1910 begon men met de vervaardiging van biezenmatten, waaronder karpetten en lopers. Het meest bekend was de blokmat of Genemuider mat. De eerste fabriekjes voor de wat grootschaliger productie van dit soort matten werden in 1918 en 1919 opgericht.
Na de Tweede Wereldoorlog ging men over op de productie van kokosmatten. In 1950 werkte reeds één derde deel van de Genemuider beroepsbevolking in de kokosindustrie. Na 1965 begon de neergang van dit type mat en ging men over op de vervaardiging van zachte vloerbedekking. Hieruit heeft zich in Genemuiden de tapijtindustrie ontwikkeld, die tegenwoordig meer dan de helft van alle Nederlandse wollen en nylon vloerbedekking produceert.
Tegenwoordig wordt in Genemuiden ook veel kunstgras geproduceerd. Na ettelijke jaren kunstgras voor hockeyvelden gemaakt te hebben is de grootste tapijtfabrikant nu ook bezig met de productie van kunstgras voor voetbalvelden. De KNVB staat het gebruik van kunstgras toe op velden van amateurclubs. De plaatselijke voetbalclub SC Genemuiden speelt haar wedstrijden sinds enige jaren dan ook op (het lokaal geproduceerde) kunstgras.
[bewerken] Biestemærkt
Ieder jaar, op de derde dinsdag in oktober, wordt de jaarlijkse biestemærkt in Genemuiden gehouden. Oorspronkelijk was dit een jaarmarkt waarop dieren verkocht werden. Sinds de MKZ-crisis in 2001 is daar echter geen sprake meer van. In de week voor de biestemærkt worden op het Havenplein (het centrale plein van Genemuiden) kermisattracties opgebouwd. Het is een traditie om op de dag van de biestemærkt snert (ofwel erwtensoep) te eten. Grafhorst kent een kleinere editie van de biestemærkt, waar het een traditie is om dan paling te eten.
[bewerken] Kerkgenootschappen
Genemuiden kent vijf kerkgenootschappen, te weten Nederlands-hervormd en Gereformeerd (beide thans samengegaan in de Protestantse Kerk in Nederland), Christelijk Gereformeerd, Hersteld Hervormd en Gereformeerde Gemeente. Het maakt hiermee deel uit van de zogeheten Nederlandse Bijbelgordel. De grootste kerk van de stad is de Jachin en Boazkerk van de Gereformeerde Gemeente met 1.800 zitplaatsen. De Nederlands-hervormde gemeente is van het behoudende deel van de Protestantse Kerk in Nederland, en verschilt erg met de plaatselijke Gereformeerde Kerk. Beiden hebben ook een apart kerkgebouw, waarbij de Gereformeerde Kerk veel kleiner is dan de Dorpskerk van de Hervormden. Alle kerken in Genemuiden, op de Gereformeerde Kerk na, hebben een of meerdere eigen predikant(en), te weten:
- Gereformeerde Gemeente: ds. C. Hogchem
- Hersteld Hervormde Kerk: ds. D. Heemskerk
- Nederlands Hervormde Kerk: ds. W.G. Hulsman (Wijkgemeente 1 Grote Kerk) en ds. J.A.C. Olie (Wijkgemeente 2 Bejaardencentrum De Meente)
- Christelijk Gereformeerde Kerk: ds. A. Huijgen
[bewerken] Stadsbranden
 Zie ook: Stadsbrand van Genemuiden (1868) |
Grote stadsbranden hebben Genemuiden meerdere malen geteisterd. Al in 1625 en 1698 waren er grote branden. In 1698 verbrandde bijna de gehele stad; tachtig huizen, één en vijftig schuren en enige pakhuizen werden verwoest. Ook in 1740 was er een grote brand, en sindsdien gold er op de openbare weg in Genemuiden een rookverbod. De meest recente stadsbranden vonden plaats in 1868 en 1882; ook toen werd de stad grotendeels verwoest. Door deze catastrofes zijn er in het eeuwenoude stadje bijna geen gebouwen te vinden die ouder zijn dan 125 jaar. Tijdens de brand van 1868 ging ook het gehele stadsarchief verloren. Op de Achterweg bevinden zich traditioneel veel hooibergen tussen de woonbebouwing. Het rookverbod is daar anno 2010 nog steeds van kracht en daarmee uniek in Nederland.[2]
[bewerken] Veerramp
Op 8 maart 1922 vond bij Genemuiden een veerramp plaats op de rivier het Zwarte Water. Tijdens een hevig noodweer zonk de pont van Zwartsluis naar Genemuiden. Elf mensen, onder wie de burgemeester en zijn vrouw, verloren hierbij het leven. Het aantal gewonden is onbekend. Overigens vaart er nog steeds een pont tussen Genemuiden en Zwartsluis.
[bewerken] Brommerrellen
| Zie Brommerrellen voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In de nacht van 29 op 30 april 2001 braken in Genemuiden grootschalige rellen uit, die later "de brommerrellen" werden genoemd. Uit boosheid omdat de gemeente de traditionele brommerraces had verboden, richtten jongeren die nacht grote schade aan in het centrum van Genemuiden.
[bewerken] Geboren
- Danny Rook (1971), tv-journalist en -presentator
- Pieter de Vink (1941-2007), radio- en tv-journalist en -presentator
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
Bronnen, noten en/of referenties:
 |
Plaatsen in de gemeente Zwartewaterland |  |
|---|---|---|
|
Hoofdplaats: Hasselt Stad: Genemuiden |
||
