George IV van het Verenigd Koninkrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
George IV
1762-1830
George IV 1821 color.jpg
Prins van Wales
Periode 1762-1820
Voorganger George Willem Frederik
Opvolger Albert Eduard
Koning van het Verenigd Koninkrijk
Koning van Hannover
Periode 1820-1830
Voorganger George III
Opvolger Willem IV
Vader George III
Moeder Charlotte van Mecklenburg-Strelitz
Dynastie Hannover
Coat of Arms of the United Kingdom (1816-1837).svg Coat of Arms of the United Kingdom in Scotland (1816-1837).svg
Wapen van George als koning van het Verenigd Koninkrijk en van Hannover, met rechts de Schotse variant

George IV August Frederik van Hannover (Engels: George Augustus Frederick) (St. James's Palace, 12 augustus 1762Windsor Castle, 26 juni 1830) was koning van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland en koning van Hannover van 1820 tot 1830. Hij was Prince Regent voor zijn vader van 1811 tot diens dood in 1820 en stond vooral bekend om de overwinning van het Verenigd Koninkrijk in de Napoleontische oorlogen.

George was een koppige monarch, die zich vaak bemoeide met de politiek, vooral op het gebied van de katholieke emancipatie, maar niet zoveel als zijn vader. Zowel tijdens zijn regentschap als tijdens zijn koningschap was het vooral Robert Jenkinson, de tweede Graaf van Liverpool, die de regering beheerste als minister-president. Andere ministers-presidenten onder George IV waren George Canning in 1827, Frederick John Robinson de Graaf van Ripon, van 1827 tot 1828 en Arthur Wellesley de Hertog van Wellington, van 1828 tot 1830.

Koning George IV staat vandaag de dag vooral bekend om zijn extravagante levensstijl, zowel in de periode als Prince of Wales, Prince Regent en Koning. In 1797 was zijn gewicht al rond de 111 kilogram. Hij had een zeer slechte relatie met zijn vader, George III, en ook met zijn eigen echtgenote Caroline van Brunswijk. Hij verbood haar zelfs om bij zijn kroning aanwezig te zijn. George IV liet door John Nash het Royal Pavilion in Brighton bouwen en liet Buckingham Palace verbouwen en herinrichten en hij liet door Sir Jeffry Wyattville Windsor Castle verbouwen. Hij was zeer betrokken bij de oprichting van het National Gallery in Londen en de King's College in Londen.

Jeugd[bewerken]

Bij zijn geboorte in St. James's Palace te Londen op 12 augustus 1762 werd hij meteen tot Hertog van Cornwall en Hertog van Rothesay verheven en een paar dagen later werd hij benoemd tot Prins van Wales en Graaf van Chester. Zijn vader was George III, koning van het Verenigd Koninkrijk, en zijn moeder was koningin Sophia Charlotte van Mecklenburg-Strelitz. Hij was het oudste kind en de oudste zoon van zijn ouders. Zijn grootouders aan vaderskant waren Frederik, prins van Wales en Augusta van Saksen-Gotha. Zijn grootouders aan moederskant waren Karel van Mecklenburg-Strelitz en Elisabeth Albertina van Saksen-Hildburghausen. Op 18 september van hetzelfde jaar werd hij door Aartsbisschop Thomas Secker van Canterbury gedoopt. Zijn peetouders waren hertog Adolf Frederik IV van Mecklenburg-Strelitz (zijn oom aan moederskant), hertog Willem van Cumberland (een oom van zijn vader) en de douairière-Prinses van Wales Augusta van Saksen-Gotha (zijn grootmoeder aan vaderskant). George was een getalenteerde leerling, hij leerde snel talen als Frans, Duits en Italiaans spreken. In Engels was hij echter minder goed.

George werd in 1783 21 jaar oud en kreeg toen van het parlement 60.000 pond en hij kreeg vanaf die leeftijd 50.000 pond per jaar van zijn vader. Hij nam toen zijn intrek in het Carlton House in Londen waar hij een losbandig leven leidde. De band tussen de prins en zijn vader werd steeds minder goed, de koning die een meer sobere levensstijl wenste van de kant van de erfgenaam. De Koning, die politiek gezien erg conservatief was, was ook erg vervreemd van de Prins van Wales, die meer een voorstander was Charles James Fox.

George, als Prins van Wales op jonge leeftijd.

Huwelijk en kinderen[bewerken]

Huwelijk met Mrs. Fitzherbert[bewerken]

Nadat hij 21 jaar was geworden, werd de Prins van Wales verliefd op de rooms-katholieke Maria Anne Fitzherbert, die al twee keer weduwe was geworden (de eerste keer in 1775 toen Edward Weld stierf en in 1781 toen Thomas Fitzherbert stierf). In de Act of Settlement van 1701 stond echter dat elke Britse prins of prinses die in het huwelijk trad met een rooms-katholieke vrouw niet in aanmerking kon komen voor de Britse Troon. De Royal Marriages Act van 1772 verbood een huwelijk tussen de twee. Alleen het staatshoofd kon toestemming geven voor een huwelijk, maar dit zou George III nooit hebben gedaan. Desondanks trad het koppel in het huwelijk op 15 december 1785 in haar huis in Park Street in de wijk Mayfair te Londen. Wettelijk was het huwelijk niet legaal omdat de koning zijn toestemming niet had gegeven. Hoe dan ook, Mrs. Fitzherbert geloofde dat zij de wettige vrouw was van de Prins van Wales omdat zij de wet van de Kerk boven de wet van de Staat stelde. Om politieke redenen werd het huwelijk geheimgehouden en Mrs. Fitzherbert beloofde dat zij het huwelijk niet publiekelijk bekend maakte.

De Prins van Wales kreeg hoge schulden door zijn extravagante levensstijl. Zijn vader weigerde om hem hierbij te helpen, maar hij adviseerde hem wel om Carlton House te verlaten en in te trekken bij Mrs. Fitzherbert. In 1787 vroeg de Prins van Wales in het Lager Huis (House of Commons) om hem te ontdoen van zijn schulden via een parlementaire subsidie. De persoonlijke relatie met Mrs. Fitzherbert werd ondertussen meer en meer bekend en meerdere mensen vonden de relatie tussen de Prins van Wales en Mrs. Fitzherbert verdacht. Maar als het illegale huwelijk openbaar zou worden gemaakt zou dat inslaan als een bom in het Verenigd Koninkrijk en er werd gevreesd dat de natie dan gedoemd zou zijn. Daarom steunden eventuele parlementaire voorstellen hem. Daardoor werd door de Britse liberaal-leider, Charles James Fox, verklaard dat het verhaal geheel verzonnen was. Mrs. Fitzherbert was echter niet blij met deze publieke ontkenning van het huwelijk in zulke heftige bewoordingen, en daardoor werd haar band met de Prins van Wales steeds slechter. George verzachtte echter de wond met het verzoek bij een andere Whig, Richard Brinsley Sheridan, dat Charles James Fox de volgende keer met een meer zorgvuldige verklaring moest komen. Het parlement stemde ondertussen in met een voorstel om de Prins een bedrag van 161.000 pond te geven voor zijn schulden en hij kreeg 60.000 pond voor het verbouwen van Carlton House.

Huwelijk met prinses Caroline van Brunswijk[bewerken]

Toen zijn huwelijk met Maria Fitzherbert uiteindelijk publiek bekend werd, leidde het tot hevig verzet en zijn vader dwong hem in 1794 tot een scheiding. In 1795 trouwde hij met zijn nicht Caroline van Brunswijk, dochter van de Pruisische veldmaarschalk Karel Willem Ferdinand van Brunswijk, waarna het parlement zijn vele schulden (o.a. veroorzaakt door drank- en goklust) afloste. George en Caroline waren beiden kleinkinderen van Frederik, prins van Wales, George als zoon van Frederiks zoon George III en Caroline als dochter van Frederiks dochter Augusta Frederika (1737-1813).

George, Prins van Wales in 1809.

Het huwelijk was vanaf het begin geen succes en al na enkele dagen ging het echtpaar gescheiden leven. Wel kregen zij in 1796 een dochter, prinses Charlotte Augusta. De prins probeerde toen van Caroline te scheiden, maar zijn vader voorkwam dat. Hij nam na zijn troonsbestijging alsnog maatregelen tegen Caroline. Zo liet hij haar bij zijn kroning bij de deur wegsturen, wat een nationaal schandaal veroorzaakte.

Zijn dochter Charlotte huwde op 2 mei 1816 in Carlton House met de Duitse prins Leopold van Saksen-Coburg-Saalfeld, de latere koning Leopold I van België. Anderhalf jaar later stierf ze in het kraambed, waardoor George geen erfgenaam en troonopvolger had. Om haar dood werd nationaal gerouwd.

Regentschap[bewerken]

Hoewel zijn vader al langere tijd tekenen vertoonde van mentale achteruitgang, werd George niet geschikt geacht als regent op te treden. Toen de koning echter in 1811 van zijn taken moest worden ontheven werd George toch prins-regent. In deze periode werd een groot deel van Londen herbouwd en ontstonden onder andere Regent's Park en Regent Street.

George IV had een ontwikkelde maar erg dure smaak. Zo liet hij, om zijn regentschap te vieren, een banket aanrichten voor 3000 gasten, die 909 uiteenlopende gerechten kregen voorgezet, gezeten aan een tafel, waarin een riviertje stroomde, compleet met vissen en watervallen.[1] Toen hij regent werd had het koningshuis alleen de beschikking over het oude en kleine St. James's Palace in Londen, het middeleeuwse Windsor Castle en andere kleine of sterk verouderde residenties. Dat stak sterk af bij de paleizen van de "Tory Grandees" en de Britse hertogen. Kostbare bouwprojecten in Londen (Carlton House en Buckingham Palace), Brighton (het Royal Pavilion) en Windsor moesten uitkomst bieden. Uiteindelijk betaalde de staat de voor de kroonprins onbetaalbaar geworden rekeningen.

Koningschap[bewerken]

Zijn vader, koning George III, stierf op 29 januari in 1820 en George volgde hem op als koning George IV. De nieuwe koning werd gekroond op 19 juli 1821 in de Westminster Abbey te Londen. Tijdens deze ceremonie besloot hij om zijn vrouw, koningin Caroline, weg te sturen. Caroline werd ziek op die dag en stierf plotseling op 7 augustus 1821. Door zijn levensstijl vertoonde hij van bij zijn aantreden als koning al tekenen van verval. Hij was veel te zwaar en ook mentaal verzwakt. Bovendien leed hij aan jicht, aderverkalking, grijze staar en mogelijk porfyrie. George vertoonde zich niet veel in het openbaar - hij was dan het mikpunt van spot - en leefde afgeschermd in Windsor Castle of in zijn sprookjesachtige Royal Pavilion in Brighton. Af en toe bemoeide hij zich op onverstandige wijze met de politiek door sociale hervormingen tegen te willen houden. Hij koos in alle gevallen voor een uiterst conservatieve koers.

Met de dood van zijn dochter Charlotte in 1817 werd zijn jongere broer Frederik, hertog van York en Albany troonopvolger. Deze stierf echter in 1827.

George IV stierf op 26 juni 1830 en werd begraven in Windsor Castle. The Times schreef: "Nooit werd iemand minder betreurd door zijn medeschepselen dan deze overleden koning. Welk oog heeft over hem geweend? Welk hart heeft een snik geslaakt van onbaatzuchtige droefheid? (...) Indien George IV ooit een vriend heeft gehad (...) protesteren wij ertegen, dat zijn of haar naam ons nooit heeft bereikt."[2]

Zijn jongere broer Willem volgde hem op als koning Willem IV.

Voorouders[bewerken]

Kwartierstaat van koningin George IV van het Verenigd Koninkrijk
Overgrootouders Koning
George II van Groot-Brittannië
(1683-1760)
∞ 1705
Prinses
Caroline van Brandenburg-Ansbach
(1683-1737)
Hertog
Frederik II van Saksen-Gotha-Altenburg
(1676-1732)
∞ 1695
Prinses
Magdalena Augusta van Anhalt-Zerbst
(1679-1740)
Hertog
Adolf Frederik II van Mecklenburg-Strelitz
(1658-1708)
∞ 1705
Prinses
Emilia van Schwarzburg-Sondershausen
(1798-1860)
Hertog
Ernst Frederik I van Saksen-Hildburghausen
(1681-1724)
∞ 1704
Gravin
Sofia Albertine van Erbach-Erbach
(1683-1742)
Grootouders Prins Frederik van Groot-Brittannië, prins van Wales (1707-1751)
∞ 1736
Prinses Augusta van Saksen-Gotha-Altenburg
(1719-1772)
Prins Karel van Mecklenburg-Strelitz
(1708-1752)
∞ 1735
Prinses Elisabeth Albertine van Saksen-Hildburghausen
(1713-1761)
Ouders Koning George III van het Verenigd Koninkrijk (1738-1820)
∞ 1761
Prinses Sofia Charlotte van Mecklenburg-Strelitz (1744-1818)

George IV van het Verenigd Koninkrijk (1762-1830)

Trivia[bewerken]

  • George IV kreeg eens als verzoening een giraffe die, in tegenstelling tot Zarafa, binnen twee jaar stierf.
  • In de serie Blackadder the Third wordt de extravagante levensstijl van George IV geparodieerd.

Noten[bewerken]

  1. "Verarmd" Brits koningshuis toont eettafel, De Volkskrant. 29 juli 2008
  2. O. Lindeman, Vorstenspiegel. De families, de onderlinge verhoudingen, de huwelijken, de paleizen en hoven en de val der Europese dynastieën met wat daaraan voorafging en wat overbleef Zaltbommel, 1974. p. 221
Engeland
Angelsaksen: Alfred de Grote · Eduard de Oudere · Æthelstan · Edmund I de Geweldige · Edred · Edwy · Edgar de Vreedzame · Eduard de Martelaar · Ethelred · Sven Gaffelbaard · Edmund II Ironside · Knoet de Grote · Harold I Hazenvoet · Hardeknoet · Eduard de Belijder · Harold II Godwinson · Edgar Ætheling
Huis Normandië: Willem I de Veroveraar · Willem II Rufus · Hendrik I Beauclerc · Stefanus · Mathilde
Huis Plantagenet: Hendrik II · Richard I Leeuwenhart · Jan zonder Land · Hendrik III · Eduard I Longshanks · Eduard II · Eduard III · Richard II · Hendrik IV Bolingbroke · Hendrik V · Hendrik VI · Eduard IV · Eduard V · Richard III
Huis Tudor: Hendrik VII · Hendrik VIII · Eduard VI · Jane Grey · Maria I · Elizabeth I
Huis Stuart: Jacobus I · Karel I
Lord Protector: Oliver Cromwell · Richard Cromwell
Huis Stuart: Karel II · Jacobus II · Willem III en Maria II · Anna
Schotland
Huis Alpin: Kenneth I · Donald I · Constantijn I · Aedh · Eochaid · Giric · Donald II · Constantijn II · Malcolm I · Indulf · Dubh · Culen · Kenneth II · Constantijn III · Kenneth III · Malcolm II
Huis Dunkeld: Duncan I
Huis Alpin: Macbeth · Lulach
Huis Dunkeld: Malcolm III · Donald III · Duncan II · Donald III · Edmund · Edgar · Alexander I · David I · Malcolm IV · Willem I · Alexander II · Alexander III · Margaretha · Jan
Huis Bruce: Robert I · David II
Huis Stuart: Robert II · Robert III · Jacobus I · Jacobus II · Jacobus III · Jacobus IV · Jacobus V · Maria I · Jacobus VI · Karel I · Karel II · Jacobus VII · Maria II
Huis Oranje-Nassau: Willem II
Huis Stuart: Anna
Groot-Brittannië
Huis Hannover: George I · George II · George III · George III
Verenigd Koninkrijk
Huis Hannover: George IV · Willem IV · Victoria
Huis Saksen-Coburg en Gotha: Eduard VII · George V
Huis Windsor: George V · Eduard VIII · George VI · Elizabeth II