George Szell

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Georg Szell, of György Széll (Boedapest, 7 juni 1897 - Cleveland, 30 juli 1970) was een Amerikaans dirigent van Hongaarse afkomst.

Szell groeide, hoewel geboren in Boedapest, op in Wenen. Hij studeerde bij Eusebius Mandyczewski, Max Reger en anderen. Hij studeerde eerst piano samen met studiegenoot Rudolf Serkin bij Richard Robert. Szell en Serkin werden vrienden voor het leven en werkten muzikaal veel samen.

Op elfjarige leeftijd tourde Szell door Europa als pianist en componist, en debuteerde toen in Londen, waar de kranten hem "de nieuwe Mozart" noemden.

Toen Szell 14 jaar was ondertekende hij een exclusief componistencontract bij uitgeverij Universal Edition in Wenen. Echter Szell's composities zijn nooit bekend geworden. Naast het schrijven van origineel werk arrangeerde hij ook Bedřich Smetana's Strijkkwartet nr.1 (getiteld Uit mijn leven) voor orkest.

Hoewel Szell aanvankelijk veelal als pianist optrad verlegde hij sinds 1917 zijn werkzaamheden meer naar het dirigentenvak.

Hij begon zijn dirigeerloopbaan bij de opera in Straatsburg, werkte daarna in onder andere Praag en Berlijn, alwaar hij als protégé van toenmalig directeur Richard Strauss werd omarmd. Bij aanvang van de Tweede Wereldoorlog emigreerde hij in 1940 naar Amerika. Vanaf 1946 was hij dirigent bij het Cleveland Orchestra. In de periode van 1947 tot 1967 stond hij regelmatig voor het Koninklijk Concertgebouw Orkest in Amsterdam.

[bewerk] Discografie

De meeste van de opnamen van Szell zijn gemaakt met het Cleveland Orchestra op het label Epic/Columbia Masterworks/CBS Masterworks (nu onderdeel van Sony Classical). Hij nam ook op met het New York Philharmonic. Er zijn enige mono opnamen geremastered.

Hieronder een selectie van de meer bekende opnamen (allemaal met het Cleveland Orchestra op label Sony, tenzij anders aangegeven.)

Ludwig van Beethoven:

• De 9 Symfonieën (1957-64)
• De Pianoconcerten; Leon Fleisher (piano) (1959-61)
• De Pianoconcerten; Emil Gilels (piano) (1968, EMI)
• Missa Solemnis (1967, TCO)

Johannes Brahms:

• De 4 Symfonieën (1964-67)
• Pianoconcerten; Leon Fleisher (piano) (1958 & 1962)
• Pianoconcerten; Rudolf Serkin (piano) (1968 & 1966)
• Vioolconcert; David Oistrakh (viool) (1969, EMI)
• Concert voor viool en cello; David Oistrakh (viool), Mstislav Rostropovich (cello) (1969, EMI)

Anton Bruckner:

• Symfonie nr. 3 (1966)
• Symfonie nr. 8 (1969)

Antonín Dvořák:

• Symfonieën nrs. 7-9 (1958-60)
• Slavische Dansen (1962-65)
• Celloconcert; Pablo Casals (cello) / Tsjechisch Filharmonisch Orkest
  (1937, HMV)
• Celloconcert; Pierre Fournier (cello) / Berliner Philharmoniker
  (1962, DG)

Joseph Haydn:

• Symfonieën nrs. 92-99 (1957-69)

Zoltán Kodály:

• Háry János Suite (1969)

Gustav Mahler:

• Symfonie nr. 4; Judith Raskin (sopraan) (1965)
• Symfonie nr. 6 (1967)
• Symfonie nr. 10 (alleen het Adagio) (1958)
• Des Knaben Wunderhorn; Elisabeth Schwarzkopf (sopraan), Dietrich Fischer-Dieskau(bariton) / London Symphony Orchestra (1968, EMI)

Felix Mendelssohn:

• Symfonie nr. 4 (1962)
• A Midsummer Night's Dream, Ouverture en Incidentele Muziek (1967)

Wolfgang Amadeus Mozart:

• Symfonieën nrs. 35, 39-41 (1960-63)
• Eine kleine Nachtmusik (Serenade K. 525) (1968)
• Pianoconcerten; Robert Casadesus (piano) (1955-68)
• Pianokwartetten nrs. 1-2; Budapest String Quartet,Szell (piano) (1946)
• Vioolsonates, K. 301 & 296; Raphael Druian (viool), Szell (piano) (1967)

Modest Mussorgsky:

• Schilderijententoonstelling (1963)

Sergei Prokofjev:

• Symfonie nr. 5 (1959)
• Pianoconcerten nrs. 1 & 3; Gary Graffman (piano) (1966)

Franz Schubert:

• Symfonie nr. 8 "Onvoltooide" (1957)
• Symfonie nr. 9 "De Grote" (1957)

Robert Schumann:

• De 4 Symfonieën (1958-60)

Jean Sibelius:

• Symfonie nr.2; Koninklijk Concertgebouw Orkest
  (1964, Philips)
• Symfonie No.2 (1970) – Dit was Szell's laatste opname

Bedřich Smetana:

• De Moldau (19??)
• Prodaná nevěsta (19??)

Richard Strauss:

• Don Juan (1957)
• Don Quixote; Pierre Fournier (cello), Abraham Skernick (altviool) (1960)
• Till Eulenspiegels lustige Streiche (1957)
• Tod und Verklärung (1957)
• Vier letzte Lieder; Elisabeth Schwarzkopf (S) / Radio-Symfonie-Orchester Berlin (1965, EMI)

Igor Stravinsky:

• L'Oiseau de Feu Suite (versie uit 1919) (1961)

Pjotr Iljitsj Tsjaikovski:

• Symfonie nr. 4; London Symfonie Orchestra (1962, Decca)
• Symfonie nr. 5 (1959)

Richard Wagner:

• Ouvertures, Preludes & Extracten uit De Ring (1962-68)

William Walton:

• Symfonie nr. 2 "Liverpool" (1961)
• Partita voor Orkest (1959)
• Variaties op een thema van Hindemith (1964) ^{[1] [2]}

Referenties:

^ Bron: Discografie en delen van deze biografie overgenomen van de Engelse Wikipedia ^ Bron:Gerrit Slagmolen - Muzieklexicon - 1974 Bruna Zwarte Beertjes Pocket 1368, ISBN 90 229 1368 6