Georges Bizet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Georges Bizet
Georges Bizet, door Étienne Carjat
Georges Bizet, door Étienne Carjat
Algemene informatie
Volledige naam Alexandre César Léopold (Georges) Bizet
Geboren 25 oktober 1838
Overleden 3 juni 1875
Land Vlag van Frankrijk Frankrijk
Werk
Genre(s) Klassiek
Beroep Componist, organist, pianist
Instrument(en) orgel, piano
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Alexandre César Léopold (Georges) Bizet (Parijs, 25 oktober 1838 - Bougival, 3 juni 1875) was een Frans componist die vooral bekend is door zijn opera Carmen en zijn orkestsuites L'Arlésienne.

Levensloop[bewerken]

Bizet werd geboren in Parijs als Alexandre-César-Léopold Bizet, maar werd Georges gedoopt in de kerk Notre-Dame-de-Lorette en zo zou hij bekend worden. Zijn vader Adolphe Armand Bizet, oorspronkelijk kapper en pruikenmaker, was een loopbaan als zanger begonnen, behaalde veel succes en werd uiteindelijk zangleraar. Hij heeft ook enkele werken gecomponeerd, onder andere een strijkkwartet. Zijn moeder Marie Louise Léopoldine Joséphine Delsarte was een pianiste.

Als muzikaal wonderkind studeerde Bizet vanaf zijn negende jaar aan het Conservatoire national supérieur de musique van Parijs waar hij vele competities won. Hij was leerling van onder anderen Antoine François Marmontel (piano), François Benoist (orgel), Pierre Joseph Guillaume Zimmermann en Charles Gounod (contrapunt) en Jacques François Fromental Halévy (compositie). In 1857, Bizet was toen negentien, won hij de prestigieuze Prix de Rome voor de eenakter Le Docteur Miracle. Deze aanmoedigingsprijs stelde hem in staat enige jaren in Italië te studeren.

Bizet is vooral bekend door zijn opera’s, maar schreef ook symfonieën en liederen. Zijn bekendste symfonie is zijn eerste, de Symfonie in C uit 1855. Het stuk werd pas in 1935 voor het eerst uitgevoerd nadat het manuscript door dirigent Felix Weingartner (1863-1942) in Parijs was ontdekt. Uit het stuk kan men Bizets jeugdige talent goed opmaken. Hij schreef het op zijn zeventiende en nam daarbij Charles Gounods (1818-1893) Symfonie Nr. 1 als voorbeeld. Later zou hij goed bevriend raken met Gounod.

Een van zijn weinige directe successen was de opera Les pêcheurs de perles (De parelvissers). Hij schreef het stuk voor de Opéra-Comique in Parijs in 1863. De opera is vooral bekend om het duet voor tenor en bariton, Au fond du temple saint.

Voor een bepaalde tijd was hij ook muziekcriticus onder het pseudoniem Gaston de Betzi voor La revue nationale et étrangère, een maandelijks muziekmagazine.

In 1869 huwde hij Geneviève Halévy, de dochter van zijn compositieleraar, met wie hij al een kind had.

Zijn bekendste werk is de opera Carmen (1875). Het stuk is een bewerking van een roman met dezelfde titel van Prosper Mérimée (1803-1870) over een dramatische liefdesgeschiedenis van een Spaanse zigeunerin. Carmen was niet onmiddellijk succesvol. Het publiek was aanvankelijk geschokt door het warmbloedige hoofdpersonage en de tragische afloop van het verhaal. Niettemin werd de opera door tijdgenoten als Wagner (1813-1883), Brahms (1833-1897) en Tsjaikovski (1840-1893) geroemd. Carmen zou uitgroeien tot een van de bekendste en populairste opera’s ter wereld.

Bizet maakte dit succes niet mee. Kort nadat Carmen in première was gegaan, overleed hij op 36-jarige leeftijd aan een hartinfarct. Hij werd begraven op de begraafplaats Père-Lachaise in Parijs.

Composities[bewerken]

Werken voor orkest[bewerken]

  • 1855 Symfonie in C-groot
    1. Allegro Vivo
    2. Andante. Adagio
    3. Allegro Vivace
    4. Finale. Allegro Vivace
  • 1855 Ouverture in a-klein
  • 1859/1860 Vasco da Gama - Ode-Symfonie naar Louis Delâtre, voor orkest
  • 1860-1861 Scherzo et marche funèbre in f-klein, voor orkest
  • 1860-1868 rev.1871 Symfonie "Roma" in C-groot
    1. Andante tranquillo - Allegro agitato
    2. Allegretto vivace - Scherzo
    3. Andante molto
    4. Allegro vivacissimo (Carnaval)
  • 1861 La Chasse d'Ossian, voor orkest (verloren gegaan)
  • 1868-1869 Marche funèbre in b-klein, voor orkest
  • 1872 L'Arlésienne Suite no. 1, voor orkest - première: 10 november 1872
    1. Allegro deciso; (prelude)
    2. Minuet, Allegro giocoso (minuetto)
    3. Adagietto
    4. Carillon - Allegro moderato
  • 1873 Patrie!..., ouverture
  • 1873 Petite suite d'orchestre, voor orkest - naar de pianocyclus Jeux d'enfants
    1. Marche: Trompette et Tambour
    2. Berceuse: La Poupée
    3. Impromptu: La toupie
    4. Duo: Petit mari, petite femme
    5. Galop: Le bal
    6. (Les quatre coins)
  • 1879 L'Arlésienne Suite no. 2 (arrangement Ernest Guiraud)
    1. Pastorale
    2. Intermezzo
    3. Menuet
    4. Farandole

Missen, cantates en gewijde muziek[bewerken]

  • 1855-1857 L'Ange et Tobie, cantate (onvoltooid)
  • 1855-1857 Héloïse de Montfort, cantate (onvoltooid)
  • 1855-1857 Le Chevalier enchanté, cantate (onvoltooid)
  • 1855-1857 Herminie, cantate (onvoltooid)
  • 1855-1857 Le Retour de Virginie, cantate voor solisten, gemengd koor en orkest
  • 1856 David, cantate (2e prijs bij de Prix de Rome) - manuscript is verloren gegaan
  • 1857 Clovis et Clotilde, cantate (Prix de Rome) - première: 3 oktober 1857
  • 1858 Te Deum, voor solisten, gemengd koor en orkest
  • 1860 Carmen saeculare, cantate (onvoltooid)
  • 1867 Les Noces de Prométhée, cantate (manuscript is verloren gegaan)
  • Ave Maria, voor sopraan, cello en orgel

Muziektheater[bewerken]

Opera's[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1855 La maison du docteur 1 akte 1989, Austin Henri Boisseaux
1858 Parisina onvoltooid Felice Romani
1858 (onbekende opera, zonder titel) 1 akte Edmond About
1858-1859 Don Procopio 2 aktes 10 maart 1906, Monte Carlo (Monaco) Carlo Cambiaggio,
naar Luigi Prividali, I pretendenti delusi
1859 Esmeralda onvoltooid niet uitgevoerd
1859 Le Tonnelier de Nuremberg 3 aktes niet uitgevoerd
1859 Don Quichotte onvoltooid
1860 L'Amour peintre van de componist,
naar Molière
1861 La Guzla de l'Émir 1 akte verloren gegaan Jules Barbier en Michel Florentin Carré
1862-1864;
rev.1864/1865
Ivan IV «Le Terrible» 5 aktes,
6 taferelen
1946, Kasteel/slot Möhringen bij Tübingen;
12 oktober 1951, Bordeaux
(bewerking van Henri-Paul Büsser in 4 aktes)
François-Hippolyte Leroy en Henri Trianon
1863 Les pêcheurs de perles;
(De parelvissers)
3 aktes,
4 scènes
30 september 1863, Parijs, Théâtre-Lyrique Michel Florentin Carré en
Eugène Cormon pseudoniem van Pierre-Étienne Piestre
1865 Nicolas Flamel Ernest Dubreuil
1866-1867 La jolie fille de Perth;
(Het mooie meisje van Perth)
4 aktes 26 december 1867, Parijs, Théâtre Lyrique Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges
en Jules-Adenis Colombeau,
naar Sir Walter Scott
1868 (onbekende opera, zonder titel) Arthur Leroy en Thomas Sauvage
1868-1869 La Coupe du roi de Thulé 3 aktes 12 juli 1955, Londen, BBC-uitzending met uittreksels Louis Gallet en Édouard Blau
1868 Les Templiers 5 aktes niet uitgevoerd Léon Halévy en Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges
1869 Vercingétorix Émile Délérot
1869-1870 Griselidis 3 aktes niet uitgevoerd Victorin Sardou
1869-1870 Clarissa Harlowe 3 aktes niet uitgevoerd Philippe Gille
1870 Calendal 4 aktes niet uitgevoerd Paul Ferrier
1870 Rama 4 aktes niet uitgevoerd Eugène Crépet
1871 Djamileh 1 akte 22 mei 1872, Parijs, Opéra-Comique Louis Gallet, naar het verhaal: «Namouna»
van Louis Charles Alfred de Musset
1873 Don Rodrigue 5 aktes 12 december 1880, Parijs Louis Gallet en Édouard Blau
1875 Carmen 4 aktes 3 maart 1875, Parijs, Opéra-Comique Henri Meilhac en Ludovic Halévy,
naar Prosper Mérimée,
oorspronkelijke versie met niet georchestreerde recitatieven
en vervolgens recitatieven van Ernest Guiraud
1885 Noé;
(Bizet vervolmaakte de oorspronkelijk Bijbelse
opera Le Déluge uit 1868/1869 van
Jacques Fromental Halévy)
3 aktes 5 april 1885, Karlsruhe Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges

Operette[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1854 La prêtresse 1 akte niet uitgevoerd Philippe Gille
1856 Le docteur Miracles 1 akte 9 april 1857, Parijs, Théâtre des Bouffes-Parisiens Léon Battu en Ludovic Halévy,
naar Richard Brinsley Sheridan, "St. Patrick's Day"
1867 Malbrough s'en va-t-en guerre;
(samen met: Emile Jonas, Edouard Legouix en Léo Delibes)
4 aktes 13 december 1867, Parijs, Théâtre de l'Athénée Paul Siraudin en William Busnach
1872 Sol-si-ré-pif-pan
(auteurschap van Bizet is twijfelachtig)
1 akte 16 november 1872, Parijs, Château d'Eau William Busnach

Toneelmuziek[bewerken]

Vocale muziek[bewerken]

  • 1854 Petite Marguerite, voor zangstem en piano
  • 1854 La Foi, l'Espérance et la Charité, voor zangstem en piano
  • 1854 La Rose et l'abeille, voor zangstem en piano
  • 1865 Vieille Chanson, voor zangstem en piano
  • 1866 6 liederen in «Feuilles d'Album»
  • 1866 À une Fleur, voor zangstem en piano
  • 1866 Adieux de l'hôtesse arabe, op. 21 - tekst: Victor Hugo
  • 1866 Après l'Hiver, voor zangstem en piano
  • 1866 Chanson d'avril, voor zangstem en piano
  • 1866 Douce Mer, voor zangstem en piano
  • 1866 Rose d'amour, voor zangstem en piano
  • 1868 Berceuse, voor zangstem en piano
  • 1868 La Coccinelle, voor zangstem en piano
  • 1868 Le Colibri, voor zangstem en piano
  • 1868 Rêve de la bien-aimée, voor zangstem en piano
  • 1873 Oh, quand je dors, voor zangstem en piano
  • Au Fond Du Temple Saint, duet uit de opera «Les Pêcheurs de Perles» (De parelvissers) voor tenor, bariton en piano
  • L'âme triste est pareille au doux ciel, voor zangstem en piano
  • La Chanson de la rose, voor zangstem en piano
  • Vous ne priez pas, voor zangstem en piano

Kamermuziek[bewerken]

  • 1874 Duo c-klein, voor cello en fagot

Werken voor piano[bewerken]

  • 1851 Deux caprices
  • 1854 Grande Valse de concert Es-groot, op. 1
  • 1857 Nocturne F-groot
  • 1865 Chasse fantastique
  • 1865 Les Chants du Rhin
    1. L'aurore
    2. Le départ
    3. Les rêves
    4. La bohemienne
    5. Confidences
    6. Le retour
  • 1868 Variations chromatiques de concert in c-klein, op. 3
  • 1868 Nocturne D-groot
  • 1868 3 Esquisses musicales
  • 1871 Jeux d'enfants, voor piano vierhandig, op. 22
    1. L'escarpolette
    2. La toupie
    3. La poupée
    4. Les chevaux de bois
    5. Le volant
    6. Trompette et tambour
    7. Les bulles de savon
    8. Les quatre coins
    9. Colin-Maillard
    10. Saute-Mouton
    11. Petit mari, petite femme
    12. Le bal
  • Quatre préludes

Bibliografie[bewerken]

  • L’avant-scene opéra, Georges Bizet. Musique, Paris, Fayard, novembre 2000, 800 p., ISBN 2-213-60794-X
  • Rémy Stricker: Georges Bizet, Gallimard, 1999, ISBN 2-07-074803-0
  • Jean Grundy Fanelli: Index of Composers, in: A chronology of operas, oratorios, operettas, cantatas and misellaneous stage works with music performed in Pistoia 1606-1943, Bologna: Edizioni Pendragon, 1998, 301 p., ISBN 978-88-86366-58-8
  • Colin Larkin: The encyclopedia of popular music, Third edition, New York: Macmillan, 1998, 8 v., ISBN 978-1-56159-237-1
  • Celsa Alonso González: Indice Onomastico ..., in: La cancion lirica española en el siglo XIX, Madrid: Ediciones del ICCMU, 1998, 555 p., ISBN 978-84-89457-03-4
  • L’avant-scene opéra, Georges Bizet, Les pêcheurs de perles : dossier de presse parisienne (1863), Heilbronn, vers 1996
  • G. Kramer: Carmen ohne Folklore; Bizets Meisterwerk; deutsch und karg an der Wiener Volksoper, Oesterreichische Musikzeitschrift 51:177+ N2-3 1996
  • Ken Bloom: American song, The complete musical theater companion: 1877-1995. Volume 2: T-Z and indexes, Second edition, New York: Schirmer Books, 1996, 2093 p., ISBN 0-02-864573-1
  • F. Warren O'Reilly: Sarasota Opera : a Bizet first, and much Verdi, American Record Guide 59:28+ N5 1996
  • Gabor Halasz: Künstlerische Werkstatt, Opernwelt N1:45 Jan 1996
  • Lyon Mais qui a peur de Carmen? il, Diapason (France) N427:12 Jun 1996
  • David Hamilton: Carmen, Opera News 60:32-5 May 16 1996
  • Gerhard Schepelern: Personregister, in: Operaens historie i Danmark 1634-1975, Kobenhaven: Rosinante, 1995, 366 p., ISBN 978-87-16-14112-5
  • A. Pascuzzi: L'opera francese nell'800, Rassegna Musicale Curci Quadrimestrale 48:26-8 N2 1995
  • Mario Morini, Piero Ostali jr.: Casa Musicale Sonzogno : Cronologie, Saggi, testimonianze : secondo volume, Milano: Casa Musicale sonzogno di Piero Ostali, 1995, 907 p.
  • Egzotikumok? Szegedi Carmen, gyori Pillangokisasszony, Muzsika 38:25-8 Jan 1995
  • Gaspare nello Vetro: Nomi Citati Nella Cronologia, in: Teatro Reinach 1871-1944 : gli spettacoli musicali opere concerti operette, Parma: Comune di Parma - Archivo storico Teatro Regio, 1995, 653 p.
  • Francis Claudon: Dictionnaire de l'opéra-comique français, Paris: Peter Lang, 1995, 531 p., ISBN 978-3-906753-42-3
  • B. Winterstetter: Bizet-Rarität im Rampenlicht : Städtische Bühnen Regensburg mit einer Neuinszenierung der Perlenfischer, Orchester, Das 42:54-5 N3 1994
  • Andrew Porter: The Nightingale and Djamileh; Chelsea Opera Group at the Queen Elizabeth Hall, March 13, Opera (England) 45:760 Jun 1994
  • Joachim Kaiser: Erlebte Musik; eine persönliche Musikgeschichte vom 18. Jahrhundert bis zur Gegenwart; Zweiter Band, München: List Verlag, 1994, 552 p.
  • Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
  • S. Oksanen: Oopperakäännösten ongelmia: Esimerkkinä Bizet'n Carmen, Dans « Synteesi » ( xii/2) 1993, p. 59-68
  • Jesus C. Romero: Inauguracion de la Expo 92 : "Carmen" Berganza en Sevilla, Monsalvat N205:12-13 Jun 1992
  • Christoph Schwandt: Georges Bizet / mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten. Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1991. 160 p. ISBN 3-499-50375-1
  • E. Baker: The Scene Designs for the First Performance of Bizet's Carmen. Dans « 19th Century Music » (13) 1990, p. 230-242
  • Winton Dean: Georges Bizet - Leben und Werk, op Duits vertaalt: Konrad Küster. Stuttgart: Deutsche Verlags-Anstalt 1988, ISBN 3-421-06385-0
  • J. Weiland: Untergetaucht im Reich des Vergessens: Das Te Deum von Georges Bizet, Dans « Neue Zeitschrift für Musik » (149) 1988, p. 3-7
  • Franz Stieger: Opernlexikon, Teil II: Komponisten, Tutzing: Hans Schneider, 1977
  • M. Poupet: A propos de la mort de Bizet: une lettre inédite de Célestine Galli-Marié, Dans «Revue de Musicologie» (63) 1977, p. 148-153
  • A. Németh: George Bizet elete es müvei (Bizet : sa vie et son oeuvre), Budapest, 1976
  • G. Pintorno: Georges Bizet: la vita e la produzione teatrale, (thèse). Universitaria di Parma, 1975-1976
  • H. Daffner: Friedrich Nietzsches Randglossen zu Bizets Carmen, Regensburg 1938 (1912)
  • J. Chantavoine: Quelques inédits de Georges Bizet. Dans «Le ménestrel» (4 août-22 septembre 1933)
  • Edgar Istel: Bizet und Carmen Stuttgart 1927
  • C. Pigot: Georges Bizet et son oeuvre, Paris, 1911 (1886)
  • E. Galabert: Bizet G., Lettres à un ami, 1865-1872, Paris, 1909
  • C. Bellaigue: Georges Bizet: sa vie et ses oeuvres, Paris, 1890
  • L. Mastrigli: Giorgio Bizet: la sua vita e le sue opere, Roma, 1888

Externe links[bewerken]