Gereformeerde Kerken vrijgemaakt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gereformeerde Kerken vrijgemaakt
GKV te Schildwolde
GKV te Schildwolde
Indeling
Hoofdstroming Protestantisme
Richting Gereformeerd calvinisme
Voortgekomen uit Geref. Kerken in Ned. in 1944
Afsplitsingen 1967: Ned. Geref. Kerken
2003: Nieuwe Vrijgemaakte Kerken
Aard
Locatie 270 kerken in Nederland
Aantal leden 86.451 (1970)[1]
98.606 (1980)[1]
114.120 (1990)[1]
125.048 (2000)[1]
126.949 (2004-'05)[1]
125.970 (2005)[2]
124.710 (1 okt. 2009)[3]
Karakter orthodox-gereformeerd
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Gereformeerde Kerken vrijgemaakt in Nederland vormen een protestants kerkgenootschap dat ontstond uit de zogeheten Vrijmaking in 1944 en volgende jaren. Bij deze vrijmaking speelde prof. dr. Klaas Schilder een grote rol.

Inhoud

[bewerken] Naam van de kerk

Vanuit het belang dat werd toegekend aan de voortzetting van het gedachtegoed van de Reformatie noemden deze kerken zich officieel Gereformeerde Kerken in Nederland; echter om verwarring te vermijden met de kerken die zich aan de uitspraken van de synode van de Gereformeerde Kerken in Nederland lieten binden (volgens de vrijgemaakten in strijd met artikel 31 Dordtse kerkorde), is de toevoeging vrijgemaakt gangbaar geworden. Het kerkgenootschap waarvan de vrijgemaakten zich afscheidden wordt - ter onderscheiding - synodaal genoemd door de vrijgemaakten. Een oudere aanduiding van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) is dan ook Gereformeerde kerken (onderhoudende Artikel 31). Hierom werden de kerkleden wel aangeduid als 'artikel 31-ers'.

[bewerken] Leer van de Kerk

De christelijke leer gaat ten diepste terug op de persoon en het optreden van Jezus Christus. Christenen belijden dat in Jezus God zelf mens is geworden, alhoewel hij God bleef, en naar de aarde gekomen is om zondaren te redden van de dood, het kwaad en de duivel. Deze redding kan een mens niet verdienen, maar wordt door God aan iedereen gegeven die gelooft dat hij die redding nodig heeft. Dat wordt genade genoemd, een kernwoord van de leer van de kerk. Iedereen die vanuit die genade leeft zal, door het werk van de Heilige Geest steeds meer gaan handelen zoals God het welgevallig is, al zal hij toch nog niet geheel los kunnen komen van de zonde. In de Bijbel is de beloofde komst en de betekenis van Christus' komst vastgelegd. De christelijke leer heeft zijn oorsprong in de boodschap van de Bijbel.

[bewerken] Traditie

Naast de Bijbel erkennen de gereformeerden ook het belang van de traditie. Het beroep op de traditie zorgt ervoor dat de interpretatie van het geloof zich niet beperkt tot de levende generatie. Traditie waarborgt met name dat de zienswijze van voorbije generaties op het hedendaagse handelen van de Kerk wordt betrokken. Op die wijze wordt aan de Kerk als eeuwige gemeenschap - van verleden, heden en toekomst - vorm gegeven. Voorbeelden van handelen naar traditie zijn het houden van catechismuspreken (waarbij 1 van de 52 'zondagen' van de Heidelbergse catechismus wordt behandeld) maar ook dat men op zondag twee diensten belegt.

[bewerken] Geschriften

In de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt staat één verzameling van boeken centraal: de Bijbel. De zogenaamde Drie Formulieren van Enigheid (de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels) zijn daarbij van wezenlijk belang.

[bewerken] Ontwikkelingen binnen de kerken

Binnen de Gereformeerd Kerken vrijgemaakt is er vanaf kort na de vrijmaking een radicale beweging geweest die meende dat deze kerk de ene en ware openbaring van het lichaam van Christus in Nederland is (de beweging noemde de leden van de vrijgemaakte kerk dan ook de ware plaatselijken), en dat vrijgemaakten hun eigen organisaties moesten oprichten. Immers, als je op zondag niet in dezelfde kerk kon zitten, hoe kon je dan de andere dagen van de week met elkaar blijven samenwerken alsof er niets gebeurd was? Deze beweging wordt wel de doorgaande reformatie genoemd. Zo werden een eigen politieke partij, een eigen krant en eigen scholen opgericht. Een gevolg was dat de vrijgemaakten zich isoleerden van andere orthodox-protestantse kerken.

Na de kerkscheuring in 1967 waarbij de Nederlands Gereformeerde Kerken ontstonden, werd deze radicale stroming meer zichtbaar. Nadat ds. Johannes Hoorn uit Grootegast in 1982 deze mening zwart op wit had gezet, werd duidelijk dat deze stroming niet representatief was voor de kerk. De synode van Heemse sprak hierover in 1985 unaniem uit: …de kerk in Nederland en daarbuiten heeft zich nooit in zichzelf opgesloten in de gedachte dat buiten haar grenzen geen reformatorisch werk uit kracht van Gods genade zou zijn op te merken… (Acta van deze synode, bijlage B3, hoofdstuk II, artikel 3.5.5). Na deze uitspraak is het besef dat de eigen kerk niet de "ene ware" is, toegenomen.

In de loop van de jaren negentig kwam een einde aan het isolationisme van de vrijgemaakten, toen ze steeds meer gingen samenwerken met christenen uit andere orthodox-protestantse kerken, en exclusief vrijgemaakte organisaties voor andere orthodox-protestantse christenen werden opengesteld.

In 2003 leidde verontrusting over de koers van deze kerken tot een afsplitsing die zichzelf de Gereformeerde Kerk noemt, maar meestal de Nieuwe Vrijgemaakte Kerken worden genoemd. Een deel van de verontrusten is echter binnen de Gereformeerd Kerken vrijgemaakt gebleven.

Er zijn nu samenwerkingen met de Christelijke Gereformeerde Kerken en met de Nederlands Gereformeerde Kerken. Op enkele plaatsen heeft dit al geleid tot fusie van gemeenten. In Enkhuizen, Harlingen, Nijmegen, Sneek, Surhuisterveen, Veendam, Woerden en Doesburg zijn de CGK en GKV één geworden. In Zaandam bestaat een fusiegemeente van NGK en GKV. In Deventer is een samenwerkingsgemeente ontstaan waarin de GKV met zowel de NGK als de CGK kerkt.

Per 1 oktober 2009 bestonden de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt uit 277 gemeentes met in totaal 124.260 leden, 350 minder dan in 2008.[3] Sinds 2003 neemt het aantal leden jaarlijks af, recentelijk met een paar honderd per jaar.

De kerken zijn missionair actief. Zo zijn er in de afgelopen jaren in Nederland -met name in de Randstad- enige tientallen kerkplantingsprojecten opgezet en wordt er veel gedaan op het gebied van internationale zending, hulpverlening en training. Daarvoor is de organisatie De Verre Naasten het centrale orgaan van de kerken.

[bewerken] Krant en politiek

Het Nederlands Dagblad, opgericht in 1944 als half illegaal blad onder de naam Reformatie Stemmen, later Gereformeerd gezinsblad, gold als spreekbuis van de kerk. In 1959 werd het een dagblad, sinds eind 1967 onder de naam Nederlands Dagblad. Tot 1974 was Piet Jongeling hoofdredacteur. Jongeling was ook jarenlang voorman van het GPV, (inmiddels met de RPF gefuseerd tot de huidige ChristenUnie), en een bekend schrijver van kinderboeken. De aparte band met de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, in de zin dat redacteuren belijdend lid moesten zijn van een van die Kerken, werd in 1992 losgelaten. De stijl van het dagblad kon (en tot op zekere hoogte kan) als typisch gereformeerd worden aangeduid. Aanvankelijk was het lidmaatschap van het GPV voorbehouden aan leden van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. De partij werd dan ook door velen beleefd als de politieke arm van de kerk, al was dat formeel niet waar. Later werd het toelatingsbeleid van het GPV ruimer, en in 1999 vond een fusie plaats met de RPF tot ChristenUnie.

[bewerken] Kerkelijke organisaties

[bewerken] Universiteit

De Gereformeerde Kerken vrijgemaakt hebben een eigen theologische universiteit in Kampen, aangeduid als de Theologische Universiteit Kampen (Broederweg).

[bewerken] De Verre Naasten

De Verre Naasten is de organisatie voor zending, hulpverlening en training van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt.

[bewerken] Scholen

Er bestaan 171 scholen van gereformeerd-vrijgemaakte signatuur, dat wil zeggen verbonden aan de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. Gewoonlijk duidt men deze scholen aan als 'gereformeerd'. Het gaat om de volgende soorten gereformeerde scholen:[4]

1rightarrow.png Categorie:Gereformeerde school in Nederland

[bewerken] Studentenverenigingen

In alle universiteitssteden (met uitzondering van Maastricht) zijn studentenverenigingen die een gereformeerd-vrijgemaakte signatuur hebben. In navolging van de openstelling van het GPV en de ontzuiling van deze mini-zuil zijn deze verenigingen nu ook toegankelijk voor niet-leden van de GKV. Deze van oudsher vrijgemaakte verenigingen zijn verenigd in de VGS-Nederland.

[bewerken] Buitenland

De Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika zijn opgericht door Nederlandse emigranten, afkomstig uit de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. Dit kerkverband heeft vijf gemeenten met in totaal circa 1200 leden. Momenteel zijn vijf predikanten en vier zendelingen in actieve dienst. Omdat het kerkverband klein is, worden er geen classisvergaderingen gehouden, maar komen de kerken elke twee jaar in een synode bijeen.

Door zendingsactiviteiten zijn op Nieuw-Guinea verschillende zendingskerken ontstaan. Deze werken samen als Gereja-Gereja Reformasi di Indonesia Papua, een kerkverband met circa 8.000 leden.

[bewerken] Bekende leden

[bewerken] Bekende ex-leden

  • Wil Albeda (1925), econoom, vakbondsbestuurder en politicus (overgestapt naar de Gereformeerde Kerken in Nederland, oud-hoogleraar, oud-minister, ARP, CDA)
  • Ed Anker (1978), politicus (GPV, ChristenUnie) (overgestapt naar een evangelische kerk)
  • Gretta Duisenberg (1942), politiek activiste (voorzitter initiatiefgroep Stop de Bezetting)
  • Bob Goudzwaard (1934), econoom en oud-politicus (ARP, CDA, EVP, Tweede Kamerlid)
  • Johannes Hoorn, predikant (in 1985 afgezet door de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt te Grootegast)
  • Tineke Huizinga (1960), politica (RPF, ChristenUnie, staatssecretaris Verkeer en Waterstaat) (lid van de Nederlands Gereformeerde Kerken)
  • Klaas Jan Mulder (1930-2008), organist, pianist en dirigent (overgestapt naar de Nederlands Gereformeerde Kerken)
  • Hilbrand Nawijn (1948), advocaat, politicus (ARP, CDA, LPF, Lijst Hilbrand Nawijn, Partij voor Nederland, minister van Vreemdelingenzaken en Integratie)
  • Berend Schoep (1928-2007), predikant (overgestapt naar de Gereformeerde Kerken in Nederland)
  • Henk Vredeling (1924-2007), landbouwkundige en politicus (PvdA, minister van Defensie)
  • Bert de Vries (1938), oud-politicus (ARP, CDA, fractievoorzitter en minister van Sociale Zaken) (overgestapt naar de Nederlands Gereformeerde Kerken)

[bewerken] Schematisch overzicht

Historisch overzicht van gereformeerde kerken en gemeenten

Noten

Literatuur

  • Het vuur blijft branden : geschiedenis van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) in Nederland, 1944-1979, Kampen 1979, Jongeling, Pieter; Vries, J.P. de; Douma, J.
  • Vrijmaking - Wederkeer, Barneveld 1994, onder redactie van Detmer Deddens en Melis te Velde - makkelijk leesbaar boek over ontstaan en geschiedenis van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt
  • Vuur en Vlam, Amsterdam 1994, 1998, 2004, onder redactie van Roel Kuiper en Willem Bouwman - trilogie waarin de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt kritisch tegen het licht wordt gehouden
  • Hoe gaan wij nu verder?, Kampen, 2001, Douma J.

Externe links
Protestantisme (Portaal)

Geloofsrichtingen: Anabaptisme · Anglicanisme · Baptisme · Calvinisme · Doopsgezinden · Evangelischen · Gereformeerden · Genootschap der Vrienden (Quakers) · Nederlandse Hervormde Kerk · Lutheranisme · Methodisme · Pinksterbeweging · Presbyterianisme · Vergadering van gelovigen · Vrijzinnig protestantisme · Zevendedagsadventisten
Achtergrond: Belijdenis · Avondmaal · Liturgie · Zonde · Vergeving · Geschiedenis van het Christendom · Christendom van A tot Z
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gereformeerde_Kerken_vrijgemaakt&oldid=29844277"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten

Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen