Gerulf I

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Gerolf van Holland)
Ga naar: navigatie, zoeken
Gerulf
rond 850 - rond 896
Graaf van West-Frisia
Periode rond 885 - rond 896
Voorganger nvt
Opvolger Dirk I
Vader onbekend
Moeder onbekend
Dynastie Hollandse Huis

Graaf Gerulf I (rond 850 - rond 896) was graaf van West-Frisia (comes Fresonum), vanaf ongeveer 885. Zijn naam wordt ook wel geschreven als Gerolf, soms met de toevoeging "van Holland" en soms met de toevoeging “van Kennemerland”, maar deze zijn beide van latere datum.

Afkomst[bewerken]

De afkomst van Gerulf is niet precies bekend, er zijn hypotheses dat hij een nazaat is van de Friese koning Radboud. De argumentatie is dat de bisschop van Utrecht Radbod genoemd wordt als nakomeling van de Friese koning Radbod, en dat Waldger, een zoon van Gerulf, nauwe banden had met de bisschop.[1] Dat zou verklaren waarom hij tot de hoge rijksadel werd gerekend.

Het wordt ook voor mogelijk gehouden dat Gerulf en diens nazaten aan de Immedingen verwant zijn, deze hypothese wordt ingegeven door het feit dat de kleinzoon van Gerulf, Dirk II, die wel van een zo hoge adel werd gezien dat hij Hildegard van Vlaanderen, dochter van de Karolingische graaf Arnulf I van Vlaanderen van Vlaanderen kon huwen.[2]

Graafschap West-Frisia[bewerken]

Het gebied waarover Gerulf oorspronkelijk zijn grafelijke rechten uitoefende is niet precies bekend. Maar na de moord op Godfried de Noorman heerste hij mogelijk over geheel West-Frisia, het gebied tussen Westflinge en de Maas. [3] Omstreeks 885 lijkt hij alleen de beschikking te hebben over Rijnland. In 889 ontving Gerulf voor zijn optreden in 885 goederen in zijn graafschap tussen de Rijn en Swithardehaga. Behalve in Rijnland ontving hij goederen gelegen in Kennemerland, in Teisterband en de Betuwe.

Gerulf geldt als de stamvader van het huis van Holland. Daarom wordt hij ook vaak als de eerste graaf van Holland genoemd. Die benaming is echter historisch onjuist, omdat de benaming Holland voor West-Frisia pas in de 12e eeuw in zwang kwam. De eerste graaf die officieel graaf van Holland genoemd werd was Floris II in 1101. [4] Tot 1100 werden de bewoners van zijn gebied nog Friezen genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Hoewel het gebied waar Gerolf woonde sinds het verdrag van Verdun (843) onderdeel was van het Middelfrankische rijk, maakten in de praktijk de Vikingen er de dienst uit. Na het verdrag van Meerssen (870) viel het gehele gebied waarop het latere Nederland gelegen is, onder het Oost-Frankische Rijk. In 884 vergezelde Gerulf Godfried de Noorman op een plundertocht langs de Rijn. In 885 was Gerulf een van de afgezanten van Godfried naar Karel de Dikke. Hij werd daar door Hendrik van Babenburg (de legeraanvoerder van Karel) overgehaald om Godfried uit te schakelen. Gerolf vermoordde, samen met Everhard Saxo en koninklijke soldaten, Godfried tijdens een banket in Spijk.

Gerulf ontving als beloning voor zijn rol bij het verdrijven van de Noormannen van de Oostfrankische koning Arnulf van Karinthië op 4 augustus 889 een aantal goederen in vol eigendom. Het betrof een gebied buiten zijn graafschap, in Teisterbant, bestaande uit een aantal boerderijen en huizen in onder andere Tiel, Aalburg en Asch, plus een gebied binnen zijn graafschap, bestaande uit een bos en een bouwakker, ergens tussen de monding van de Oude Rijn en (vermoedelijk) Bennebroek.

Stamvaderschap[bewerken]

Gerulf wordt pas sinds laat negentiende eeuw gezien als de stamvader van de het Huis van Holland, de zogenaamde Gerulfingen. Dit is gebaseerd op een gedicht uit omstreeks 1120. Daarin worden de graven uit het Huis genoemd, en het gedicht begint met: "De eerste Dirk, broer van Waldger, was een roemrijk man ......" In een ander werk over deze Waldger staat: "Waldgarius Freso, Gerilfi filius", wat te vertalen is als "Waldger de Fries, zoon van Gerulf". Hiermee wordt Gerulf gezien als de vader van Dirk I en als de stamvader van het Hollandse Huis.[bron?]

Gerulf (I) is de vader van Dirk I en Waldger.[5]

Kinderen van Gerulf (I):

Bronnen, noten en/of referenties
  1. D.J. Henstra, Friese graafschappen tussen Zwin en Wezer, pag. 67.
  2. D.J. Henstra, Friese graafschappen tussen Zwin en Wezer, pag. 67.
  3. Blok, D.P. (1969): Holland und West-Friesland, in Frühmittelalterlische Studien, Jahrbuch des Instituts füf Frühmittelalterforschung des Universität Münster, pag. 355.
  4. Blok, D.P. (1969): Holland und West-Friesland, in Frühmittelalterlische Studien, Jahrbuch des Instituts füf Frühmittelalterforschung des Universität Münster, pag. 358.
  5. D.J. Henstra, Friese graafschappen tussen Zwin en Wezer, zie o.a. pag., 53, 64, 66,67 68. 69, 81, 108.
  6. D.J. Henstra, Friese graafschappen tussen Zwin en Wezer, pag. 53, 67, 81