Geschiedenis van het internet in Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Tijdlijn

  • vanaf jaren 70 - wetenschappelijk gebruik via ARPANET
  • 1979 - Usenet en BBS zien het licht
  • 1989 - Internet toegankelijk voor alle academici
  • 1989 - Pine e-mail voor UNIX geïntroduceerd
  • 1993 - Pine e-mail voor DOS geïntroduceerd: geboorte van PC-client voor e-mail
  • 1993 - NCSA Mosaic browser voor UNIX geïntroduceerd
  • 1993 - XS4ALL eerste ISP voor het publiek
  • 1993 - NCSA Mosaic browser voor Windows geïntroduceerd: geboorte van multimediaal Internet
  • 1994 - Digitale Stad Amsterdam open met e-mailpostbus
  • 1994 - Bart Internet Services en Luna.nl

In Nederland begon de geschiedenis van het internet op universiteiten. Deze waren al vanaf de begintijd verbonden met andere academische netwerken in Europa en de VS om wetenschappelijke data uit te wisselen. Dit gebeurde eerst via het ARPANET. Backbones werden aangelegd om het verkeer te versnellen en uit te breiden. Zo is in 1986 de SURFnet0 backbone aangelegd.[1]

Jaren 80[bewerken]

Vanaf VAX-computers (VAXmail) en diverse mainframes was het mogelijk internationaal e-mail uit te wisselen en ook grote bestanden (met ftp), wat onder onderzoekers in de bètawetenschappen toen al ingeburgerd was.

Personal computers waren eind jaren 80 nog niet wijdverspreid in academisch Nederland. Wel waren er lokalen met de Apple II en IBM PC waar studenten in bètavakken en later ook andere studenten achter een pc konden kruipen, aanvankelijk zonder netwerkverbinding. Verder waren er computerterminals aangesloten op universitaire mainframes met netwerkverbinding.[2][3]

In de beginjaren volgde Nederland de internationale ontwikkeling van internetapplicaties. Zo werd in 1989 het op UNIX gebaseerde e-mailprogramma Pine ontwikkeld, waarmee je korte berichten kon versturen naar medestudenten of naar het buitenland (als je tenminste een adres had van iemand). Pas in 1993 werd een pc-dos versie van Pine ontwikkeld. Hiermee kon je ook vanaf je eigen pc mails sturen. Wetenschappers en studenten konden vanaf 1991 het internet op met Gopher. Dat was een applicatie waarmee je bibliotheken kon afstruinen naar publicaties en andere informatie (documenten).

Usenet is de oorspronkelijke naam voor het netwerk van nieuwsgroepen, zoals we die vandaag de dag ook nog kennen. Usenet bestaat al vanaf 1979, maar onderzoekers en studenten gebruikten dit vooral vanaf 1989-1990. Ook BBS (bulletin board system) werd toen veel gebruikt om berichten te versturen.

Jaren 90[bewerken]

Na de invoering van het World wide web (www) in 1991 werd het mogelijk tekst en figuren gemakkelijk via internet over te brengen. Met de NCSA HTTP-server - later opgevolgd door de Apache-webserver - en de html-programmeertaal was een wetenschappelijke website (toen de enige toepassing) met e-mail- en ftp-server snel in de lucht.

Op 22 april 1993 werd de NCSA Mosaic browser geïntroduceerd, gemaakt door Marc Andreessen en toen nog bedoeld voor computers met het besturingssysteem UNIX. Een opvolger van deze eerste browser werd de Netscape Navigator. Met deze browsers konden gemakkelijk webpagina's worden bekeken: het multimediale internet was geboren. Dit ging nog redelijk snel, omdat veel wetenschappelijke websites vooral artikelen met grafieken als kleine bestanden bevatten en er aanvankelijk betrekkelijk weinig verkeer was.

In december 1993 werd een versie voor pc's onder Windows geïntroduceerd. Fotobestanden die (te) groot waren in verhouding tot de datatransmissiesnelheden van de netwerken, verschenen langzaam op het beeldscherm van de PC, zodat www voor de grap ook wel "world wide waiting" ging betekenen. Het was in de jaren negentig ook mogelijk om geluid (bijvoorbeeld een gesprek) via internet door te geven.

Internetproviders in Nederland[bewerken]

NLNet bood in 1989 aan bedrijven lokale dial-in-faciliteiten. Het was in die tijd niet toegestaan internet publiek aan te bieden, je moest ten minste lid zijn van een besloten gebruikersgemeenschap. De HCC had zo'n besloten gemeenschap en bood voor haar leden ook dergelijke faciliteiten aan. Omdat de behoefte aan een openbaar en vrij Internet door een aantal pioniers al vroeg werd gezien richtten Fred van Kempen, Bert Laverman, Jac Kersing, Michael Smoorenburg en Henk Klöpping al in 1992 Nederlands eerste publieke ISP op: de Stichting Internet Access (Internet Access Foundation IAF). Abusievelijk wordt wel aangenomen dat XS4ALL de eerste was, maar dat is aantoonbaar onjuist (zie onderzoek van journalist Egbert Zijlema). Pas in 1993 nam de hackersgroep Hack-Tic het initiatief om XS4ALL op te richten. Op 1 mei 1993 ging XS4ALL open voor het publiek. Vele studenten die tot nog toe alleen via academische netwerken toegang tot internet hadden, maar ook andere pc-enthousiastelingen als "hackers, phone-freaks, programmeurs en cyberpunks" sloten zich aan bij de eerste ISP's. Aangetrokken door het succes van het Internet openden al snel meer ISP's hun deuren.

Op 15 januari 1994 volgde De Digitale Stad Amsterdam. Deze gebruikte servers waar je met je modem vanuit heel Nederland naar toe kon bellen (interlokaal tarief dus). Het mooie van DDS was dat het geheel gratis was en vanaf het begin een postbus ter beschikking stelde waarmee je kon e-mailen. Natuurlijk ging dat met behulp van het programma Pine. In datzelfde jaar begonnen Luna.nl en Bart Internet Services met het aanbieden van commerciële toegang.

Op 1 januari 1996 begon VuurWerk Internet met het aanbieden van webhosting en domeinnaamregistratie. Als lokkertje plaatste VuurWerk Internet (een gekraakte) Cd-foongids van KPN online. Het online telefoonboek 'Webtel' werd al snel een groot succes, en een rechtszaak volgde waarin KPN Telecom Webtel verbood. De naam VuurWerk was toen al gevestigd. In de periode tussen 1996 en 1999 groeide het bedrijf uit tot de grootste webhostingprovider van de Benelux met een marktaandeel van 12% en ruim 65000 gehoste websites en domeinnamen. Versatel nam VuurWerk Internet over in 1999.

Bronnen[bewerken]

  1. (en) SURFnet
  2. Historici en computernetwerken, George Welling, in Cahiers Vereniging voor Geschiedenis en Informatica, 1993, vanaf p. 101
  3. 25 years Internet in The Netherlands