Gesnaveld klauwtjesmos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hypnum cupressiforme
Gesnaveld klauwtjesmos
Gesnaveld klauwtjesmos
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Bryophyta (Mossen)
Klasse: Bryopsida
Orde: Hypnales
Familie: Hypnaceae
Geslacht: Hypnum
Soort
Hypnum cupressiforme
Hedw. (1801)
Gesnaveld klauwtjesmos, habitus
Gesnaveld klauwtjesmos, habitus
Afbeeldingen Hypnum cupressiforme op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Hypnum cupressiforme op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Gesnaveld klauwtjesmos of gewoon klauwtjesmos (Hypnum cupressiforme) is een soort mos van het geslacht Hypnum (klauwtjesmossen).

Het is een algemene, kosmopolitische soort die vooral op bomen groeit.

Etymologie en naamgeving[bewerken]

  • Duits: Zypressenschlafmoos
  • Engels: Cypress-leaved plait-moss, Hypnum moss
  • Frans: Hypne cyprès

De botanische naam Hypnum is afkomstig van de Oudgriekse mythologische figuur Hypnos, de personificatie van de slaap, omwille van het eertijdse gebruik van het mos als kussen- en matrasvulling. De soortaanduiding cupressiforme komt uit het Latijn en betekent 'lijkend op een cipres'.

Kenmerken[bewerken]

Gesnaveld klauwtjesmos, detail sporogoon

Het gesnaveld klauwtjesmos is een mattenvormende plant met een liggende stengel, tot 10 cm lang, onregelmatig of geveerd vertakt, afgeplat, met elkaar overlappende blaadjes, wat enigszins aan een cipres doet denken. De stengelblaadjes zijn glanzend grasgroen op schaduwrijke- tot goudbruin op zonnige plaatsen, tot 2 mm lang, concaaf, vooral naar de top toe sikkelvormig gebogen, met een korte V-vormige nerf. De takblaadjes zijn smaller en korter.

Gesnaveld klauwtjesmos is een tweehuizige plant, de mannelijke (antheridia) en vrouwelijke (archegonia) voortplantingsorganen ontstaan op verschillende planten.

Het sporenkapsel of sporogoon is tot 2,4 cm lang, cilindrisch, gekromd, horizontaal of schuin op een gladde, tot 2,5 cm lange, roodbruine steel. Het kapsel wordt afgesloten door een lang gesnaveld operculum.

Onderverdeling[bewerken]

Het gesnaveld klauwtjesmos is zeer variabel in vorm en habitatkeuze, en er zijn dan ook verschillende variëteiten van beschreven:

Zijdeklauwtjesmos (H. cupressiforme var. resupinatum)

Het hangend klauwtjesmos (H. cupressiforme var. filiforme) is een kleine variëteit van het gesnaveld klauwtjesmos die platte, dichte matten van afhangende plantjes vormt. De stengels zijn niet langer dan 5 cm, de zijtakken staan dicht naast en parallel met elkaar. De blaadjes zijn maar tot 1 mm lang en sterk gekromd. Het hangend klauwtjesmos is een algemene soort die vooral op stammen van beuk en eik groeit.

Het zijdeklauwtjesmos (H. cupressiforme var. resupinatum) vormt zijdeachtig glanzende matten, met stengels met gebogen top en blaadjes met een lang uitgerokken draadvormige spits. Het is een algemeen mos dat zowel in droge als vochtige bossen voorkomt, voornamelijk op wilg, vlier en eik.

Het kroezig klauwtjesmos (H. cupressiforme var. heseleri) is een variëteit waarvan de blaadjes niet of nauwelijks gekromd zijn, maar vlak, langgerekt eivormig, met spitse top en gekroesde randen. Het kroezig klauwtjesmos is in België en Nederland zeer zeldzaam en komt enkel voor op bomen, voornamelijk eiken.

Duinklauwtjesmos (H. cupressiforme var. lacunosum)

Bij het recht klauwtjesmos (H. cupressiforme var. tectorum) zijn de blaadjes net als bij het gekroesd klauwtjesmos vlak en langgerekt eivormig, met een lange spitse top, maar zonder gekroesde randen. De stengels hechten zich zeer sterk aan het substraat. Het recht klauwtjesmos is algemeen op eiken.

Het duinklauwtjesmos (H. cupressiforme var. lacunosum) vormt bronsgroene tot goudbruine matten van volumineuze stengels. De blaadjes zijn tot 3 mm lang, langgerekt eivormig, sterk gekromd en hol en met draadvormige top. Het duinklauwtjesmos is algemeen in kalkrijke duinen en op kalksteen.

Habitat[bewerken]

Het gesnaveld klauwtjesmos groeit bij voorkeur op vaste substraten zoals boomstronken, schors, rotsen en muren, maar ook in (kalkrijke) duinen, zowel op open als op beschaduwde plaatsen. Het is een zeer algemene plant op stammen van uiteenlopende soorten bomen.

Verspreiding en voorkomen[bewerken]

Het gesnaveld klauwtjesmos is algemeen voorkomend en wereldwijd verspreid.

Bronnen, noten en/of referenties