Geweldloze communicatie

Geweldloze communicatie (of Nonviolent Communication (NVC)) is het gedachtegoed waarvan Marshall B. Rosenberg, PhD de grondlegger is. Marshall Rosenberg is geïnspireerd door zijn leermeester en later collega Prof. Carl Rogers en door vredesdenkers als Mahatma Gandhi en Martin Luther King. Marshall Rosenberg heeft een dynamisch communicatiemodel ontwikkeld, gebaseerd op 4 elementen: Waarneming, Gevoel, Behoefte en Verzoek. Geweldloze Communicatie is bekend onder de afkorting 'GC' en "NVC'. Ook de term compassievolle communicatie wordt gebruikt en andere bewoordingen.

Definitie geweldloosheid

De kern van geweldloosheid is dat je de intentie hebt om behoeftes van anderen niet te schaden. Het gaat hierbij om drie principes die elkaar in de praktijk deels overlappen:

• waarheidskracht, ook wel liefdeskracht, zijnskracht en satyagraha genoemd: het te allen tijde naleven van de (eigen) waarheid
• niet-kwetsen, ahimsa: afzien van het toebrengen van kwetsuur of andere schade
• ieders welzijn, sarvodaya: rekening houden met behoeftes van alle betrokkenen.

Het is natuurlijk niet per definitie mogelijk om te voorkomen dat je bij het uiten van irritatie een ander kwetst en als je een huis koopt dat een ander ook had willen hebben, is dat eveneens een vorm van schade. Daarom gaat het om de intentie, het niet-toebrengen van te vermijden schade.

Vier elementen

De vier elementen van het gedachtegoed Geweldloze Communicatie zijn:

1. Waarneming
2. Gevoel
3. Behoefte
4. Verzoek

Toelichting op de elementen

Hier een korte toelichting op de vier fasen voor een situatie waarin een conflict speelt, want dan 'komt het erop aan'. Het voorbeeld is: Klaas zit in de kroeg, terwijl hij zijn vriendin Karin had beloofd dat hij om etenstijd thuis te zijn.

de Waarneming = Feiten

Door feiten te (be)noemen schep je een gezamenlijke uitgangspositie voor het uiten van je ongenoegen. Als de ander de feiten anders heeft beleefd of geïnterpreteerd, blijkt dat snel, zodat misverstanden kunnen worden voorkomen. Belangrijk bij deze fase is dat je neutrale termen gebruikt, noem de feiten zoals die zich voordoen en zeg dus niet dat iemand slordig of onhandelbaar is. In dit voorbeeld belt Karin de mobiel van Klaas en spreekt in: "Je bent nog niet thuis, dat ervaar ik als strijdig met onze afspraak."

Gevoelens

Door gevoelens te benoemen maak je duidelijk wat de feiten voor jou betekenen. Karin zegt bijvoorbeeld: "Ik word hier onrustig van, ik zou vandaag koken en dat heb ik ook gedaan. Mijn verwachting was dat we een gezellige avond thuis hebben, maar nu heb ik het idee dat we eerst weer een moeilijk gesprek zullen hebben."

Behoeftes

Door behoeftes te uiten vertel je waarom het belangrijk voor je is. "Ik heb behoefte aan zekerheid en vertrouwen dat afspraken worden nagekomen."

Verzoek

Door het uiten van een verzoek neem je verantwoording voor het vinden van een oplossing die tegemoetkomt aan jouw behoeftes. Een verzoek is altijd een voorstel, de ander kan het overnemen of (deels) afwijzen. In dat laatste geval kun je ervoor kiezen om akkoord te gaan met een tegenvoorstel of om te gaan onderhandelen. Door het doen van een concreet verzoek maak je duidelijk wat voor jou op dat moment belangrijk is. Tot slot zegt Karin op de voicemail van Klaas "Ik wil dat je me direct terugbelt of eigenlijk dat je hier binnen vijf minuten voor de deur staat."

Als het goed is laat Klaas van zich horen. Het kan zijn dat hij de tijd is vergeten, dat hij pech heeft met zijn fiets of dat er een noodsituatie was waardoor hij niet in staat was te laten weten dat hij later zou komen. Het kan ook dat Klaas de afspraak anders heeft geïnterpreteerd en dat er onderhandeld moet worden over het tijdstip dat hij thuiskomt.

Voordelen van deze methode

• het geeft structuur aan gesprek zodat je het doel ervan in het oog kunt houden, ook als daarbij emoties spelen
• het geeft ook rust, je weet dat het mogelijk is om je eigen behoeftes te combineren met behoeftes van anderen en morele waarden waarop de ander aanspreekbaar is
• je ontdekt waar je verantwoordelijkheid begint en stopt: ieder is verantwoordelijk voor eigen interpretaties, gevoelens, behoeftes en handelingen. Je neemt het heft in handen terwijl anderen de kans krijgen dit ook te doen, voor henzelf
• je weet dat er een kanaal is om woede of andere emoties te kanaliseren op een manier die het gesprek niet afbreekt, maar in stand houdt
• door respect te geven vergroot je de kans dat je ook respect krijgt
• het verlaagt de drempel om aan te geven wat je dwars zit, zodat je uiting kunt geven aan je ongenoegen. Dat is goed voor je gezondheid en voor de relatie met de ander op de langere termijn
• het geeft jou en de ander de kans om te leren hoe je het beste met elkaar en anderen kunt omgaan
• door uit te gaan van behoeftes ontdek je dat je veel gemeen hebt met de ander en die ontdekt dat zelf ook. Rosenberg zegt dat behoeftes nooit strijdig zijn, alleen oplossingen kunnen dat zijn. Over behoeftes hoef je dus niet te onderhandelen en over oplossingen kan dat vaak heel goed.

Zakelijk gebruik

NVC is geschikt voor het persoonlijke leven en voor de zakelijke omgeving. Ook bij schriftelijke communicatie, bijvoorbeeld in situaties waar weerstand van de doelgroep mag worden verwacht. Je kunt op die manier helderheid geven en respect bewaren. Een bedrijf dat al meerdere malen voor stankoverlast heeft gezorgd en daardoor veel vertrouwen van omwonenden heeft verloren, kan de communicatie weer op gang brengen door feiten te melden en te laten weten dat het beseft dat de behoefte van de bewoners met gezondheid (frisse lucht) te maken heeft. Een uitkeringsinstantie die een folder maakt om fraude te voorkomen en die duidelijkheid wil geven zonder dat zware dreigementen de doelgroep onnodig schrik aanjagen, kan ook met NVC uit de voeten.

Externe links

• Overzicht van trainers en coaches die werken op basis van NVC
• Tips voor NVC bij manipulatie
• Trainer Jan Carel van Dorp bij EO-radio over geweldloos communiceren
• Authenta, Centrum voor Authentieke en Geweldloze Communicatie

Referenties