Gibraltar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Gibraltar

(Details)

Basisgegevens

Officiële landstaal

Engels

Hoofdstad Gibraltar

Regeringsvorm

Brits overzees territorium

Staatshoofd Gouverneur Sir Francis Richards

Regeringsleider Premier Peter Caruana

Oppervlakte 6 km² ^[1] (-% water)

Inwoners 27.495 (2001)^[2]
28.034 (2009)^[3] (4.672,3/km² (2009))

Overige

Volkslied

Volkslied van Gibraltar

Munteenheid Gibraltarees pond (GIP)

UTC +1 (zomer +2)

Nationale feestdag National Day (10 september)

Web | Code | Tel. .gi | GIB | 350

Topografie

Portaal

Landen & Volken

Gibraltar is een overzees gebiedsdeel onder soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk: een zgn "Crown-dominion". De stad ligt op een landtong in het uiterste zuiden van het Iberische schiereiland. Het gebied grenst aan Spanje en aan de Straat van Gibraltar. De Rots van Gibraltar is in de klassieke literatuur één van de Zuilen van Hercules (de ander zuil zou aan de overzijde staan bij Ksar Seghir op de Marokkaanse kust.

De naam Gibraltar is een vervorming van "Djebel Tarik", en is afkomstig van de Moorse krijgsheer Tarik ibn Zijad die daar in 711 met zijn troepen overstak vanuit Noord-Afrika. De rots kreeg de naam Djebel Tarik (جبل طارق) (berg van Tarik) waarna het via verbastering Gibraltar werd.

Inhoud

1 Geschiedenis
2 Politiek in de XXIe eeuw
3 Bewoners
4 Verkeer
- 4.1 Toerisme
- 4.2 Openbaar vervoer
5 Spoor
6 Zee
7 Luchtverkeer
8 Reistijden
9 Kabelbaan
10 Trivia
11 Galerij
12 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Geschiedenis

XIIe eeuw Abd al-Mu'min ibn Ali, de leider van de Arabische moslimdynastie Almohaden bouwt in 1157 de eerste nederzetting.
XIVe eeuw : in 1309 veroverde Ferdinand IV van Castilië de rots maar in 1333 werd de plaats opnieuw islamitisch na de invasie van de Meriniden uit Marokko. Tijdens een belegering in 1350 stierf hier Alfonso XI van Castilië aan de pest. De Meriniden staan in 1374 de stad af aan Granada.
XVe eeuw : In 1462 kwam in het kader van de Reconquista definitief een einde aan de Moorse aanwezigheid op Gibraltar; de hertog van Medina-Sidonia, Juan Alonso Pérez de Guzmán y Orozco veroverde de stad. Hij liet Spaanse joden onder Pedro de Herrera, die meegeholpen hadden met de verovering in de stad wonen. De Spaanse joden werden in 1476 uit de stad verdreven. In 1501 werd de stad overgedragen aan de Spaanse kroon.
XVIIe eeuw : In 1607 overviel een Nederlandse vloot onder leiding van Jacob van Heemskerck in de Baai van Gibraltar bij verrassing een aldaar aangemeerde Spaanse vloot, die volledig vernietigd werd (Slag bij Gibraltar).
XVIIIe eeuw : Op 4 augustus 1704 veroverde een Engels-Nederlandse coalitievloot de rots en sindsdien bleef de doorvaart door de straat van Gibraltar onder Engels toezicht en de rots een Britse exclave. Als gevolg van de Spaanse successieoorlog, volgens de Vrede van Utrecht kwam Gibraltar in 1713 definitief in Engelse handen.
XIXe eeuw : Sinds 1830 is de rots een Britse kroonkolonie. Gibraltar geniet zelfbestuur op gebied van binnenlandse zaken en rechtspraak. Groot-Brittannië is verantwoordelijk voor het buitenlandse beleid. Een gouverneur vertegenwoordigt de Britse kroon.

XXe eeuw: De Spanjaarden kunnen het slecht verkroppen dat Gibraltar niet bij Spanje hoort en stellen zich uitgesproken vijandig op. Medio 1966 sloot Spanje voor korte tijd het grensverkeer naar en van Gibraltar en beperkte zowel de scheepvaart als de luchtvaart daarheen. In 1969 werd de grens volledig gesloten, wat grote problemen opleverde voor het wederzijdse woon-werkverkeer. Gibraltar moest in die tijd ook voor de eigen drinkwatervoorziening zorgen. Na de dood van Franco verbeterden de betrekkingen en in 1982 werd de grens weer geopend, maar de Spanjaarden bleven vasthouden aan lastige grenscontroles, terwijl die aan de andere grenzen allang waren afgeschaft. Pas in december 2006 werd er een vliegverbinding geopend tussen Madrid en Gibraltar. Ondanks de vliegverbinding Madrid-Gibraltar blijft het verboden om rechtstreeks van Britse in Spaanse territoriale wateren te varen, boten kunnen dus niet passagiers van Gibraltar en Algeciras voor Marokko meenemen, maar ook daar zijn gesprekken over aan de gang.

Spanje blijft echter aanspraak maken op de rots, de bewoners hebben in verschillende referenda duidelijk gemaakt geenszins bij Spanje te willen horen.

[bewerken] Politiek in de XXIe eeuw

In 2002 sprak 99% van de bevolking van Gibraltar zich in een referendum uit tegen een gedeelde Brits-Spaanse soevereiniteit, een voorstel van de Britse premier Tony Blair en zijn toenmalige Spaanse collega José María Aznar (1996-2004). José María Aznar's opvolger José Luis Rodríguez Zapatero en Tony Blair tekenden in september 2006 een akkoord dat de meeste problemen tussen beide landen en Gibraltar op moet lossen; de luchthaven van Gibraltar mag voortaan vluchten uit Spanje en de rest van de Europese Unie afhandelen, de luchthaven zal zowel door Britse als Spaanse ambtenaren worden bemand, de aanvliegroute mag door het Spaanse luchtruim lopen, de grensbepalingen worden versoepeld, Spanje zal meer telefoonlijnen naar Gibraltar aanleggen en een langlopend conflict over pensioenbetalingen van Spaanse voormalige arbeiders in Gibraltar is bijgelegd.

Begin december 2006 stemden de bewoners in een referendum in meerderheid voor een nieuwe grondwet.

[bewerken] Bewoners

Op het landtong wonen ongeveer 30.000 mensen. Een belangrijk deel van de Gibraltarezen zijn van Joodse afkomst, en vieren de Shabat vanaf vrijdag namiddag. Iedereen ook de Spanjaarden in Gibraltar spreken eerst Engels, al was het maar om bezoekende Spanjaarden op stang te jagen. Ook de pers is er in het Engels. Als er weer eens toenadering tussen Spanje en Groot-Brittannië komt dan wordt in Gibraltar eensgezind de trom geroerd ongeacht de politieke kleur.

[bewerken] Verkeer

Men rijdt op Gibraltar rechts.

Een nummerplaat van Gibraltar, met de landbenaming onder de Europese vlag .

Gibraltar heeft een beperkt openbaar vervoer vooral omdat het zo'n beperkte oppervlakte heeft en omwille van het territoriaal conflict met Spanje.

Gibraltar heeft 31 miles (49.9 km) verharde wegen. Het heeft de hoogste eigendomsratio van gemotoriseerde voertuigen per capita van de wereld, met evenveel voertuigen als inwoners . Het verkeer op Gibraltar rijdt rechts, wat voor landen onder de Britse kroon uitzonderlijk is, hoewel er dat voor de auto rijdende toerist amper opvalt omdat zowat alle straten eenrichtingsverkeer zijn. Dit is te wijten aan zijn landsgrens met Spanje. De omschakeling gebeurde om 5.00 a.m. op 16 juni 1929.

Wegen zijn de Gibraltar eerder smal met een snelheidsbeperking tot 50 km/h. Er zijn in Gibraltar 10 bezinestations maar de brandstof prijzen zijn er beduidend lager dan in Spanje. Vele Spanjaarden van de San Roque/La Linea komen de grens over alleen om te tanken.

Gibraltar's internationaal kenteken is GBZ, en de nummerplaten zijn geel met zwarte opdruk beginnen met de letter 'G' en 4 cijfers (1000-9999) er zijn ook nog nummerplaten met enkel nummer is omloop. De kleur en de lettertekens zijn dezelfde als die gebruikt in het VK. De Chief Minister's officiële auto heeft heeft nummer G1, en de Gouverneur's car, heeft enkel een afbeelding van de Engelse kroon.

[bewerken] Toerisme

De weg die van Gibraltar naar Spanje loopt kan dikwijls grote vertraging geven. De Britten hebben dat ook een soort wacht plein ingericht on auto's die naar Spanje willen te laten wachten. Automobilisten (en soms ook de voetgangers) worden door de Spaanse douane op pest controles onthaald.

[bewerken] Openbaar vervoer

Een bus op route 4, bij Sandy Bay.

Een dubbeldekkerbus zonder dak op route 10.

Er zijn vijf busroutes in Gibraltar (routes 2, 3, 4, 9, and 10) en bussen bedienen elk deel van de stad behalve het Upper Rock nature reserve. De Gibraltar Bus Company bedient 4 van de lijnen met zijn moderne vloot blauwe Dennis Dart-bussen:

Route 2: Van Referendum House naar Willis's Road.
Route 3: Van Air Terminal naar Europa Point.
Route 4: Van Rosia naar Both Worlds.
Route 9: Van Air Terminal naar Market Place.

De Calypso Bus Company bedient de route 10 met een oudere vloot rode dubbeldeksbussen. Alhoewel ze lijken op de Londense bussen zijn dit voertuigen uit Duitsland (Berlijn heeft dergelijke bussen in gebruikt).

Bussen bedienen de grens en de luchthaven regelmatig en gaan dan naar het centrum, bijvoorbeeld route 9 wat eigenlijk een shuttle is tussen de grens en Grand Casemates Square.

Bovendien zijn er, Taxis beschikbaar op taxiparkeerplaatsen overal op het eiland. De minibusjes doen ook dienst voor touritische rondritten naar de Rock en het natuurreservaat.

[bewerken] Spoor

Er zijn geen spoorwegen in Gibraltar, behalve in de militaire "Gibraltar Dockyard". Er is een Spoortunnel die door de rots van Gibraltar heen gaat. In het begin van de 20e eeuw was er een industriële spoorweg in Gibraltar. Op dat moment kon men helemaal rond Gibraltar rijden per trein. ^[4]

[bewerken] Zee

Gibraltar's Marinebasis.

Cruiseschip aan de haven van Gibraltar.

De zee was altijd heel belangrijk voor Gibraltar. De Rots van Gibraltar die de hele zeeëngte controleert is dan ook de bestaansreden van het militaire complex op deze landtong, en de fundmentele reden voor het conflict over de controle van deze zeer strategische faciliteit. The Royal Navy Dockyard was voorheen Gibraltar's belangrijkste werkgever. De haven is een deels militair complex van de Britse Royal Navy aan de westzijde, bovendien is er een belangrijke militaire basis in de Rots gebouwd met een observatie post op de top van de Rots en er is nog steeds een militair garnizoen gestationeerd in Gibraltar. Militaire schepen doen nog steeds de haven aan en er zijn mogelijkheden om onderzeeërs te ontvangen en te herstellen, hetgeen steeds tot verhitte discussies leidt in Spanje.
De in Gibraltar geregistreerde vloot (merchant marine) bestaat uit 26 schepen van 1000 ton of meer. Tot 2003 was er een snelle ferry verbinding met Tanger, Marokko maar nu moeten de passagiers via Algeciras of Tarifa gaan.
Verschillende cruise liners bezoeken regelmatig de haven van Gibraltar. Deze aankomsten zijn een belangrijke bron van inkomsten voor Gibraltar als ook de shoppende day-trip touristen uit Spanje.
Tenslotte is er langsheen de verlengde landingsbaan ook een marina gebouwd.
De lokale supermarkt is Brits : Sainburry's (maar Tesco's heeft plannen om ook een supermarkt te bouwen) en alle voorraden voor die supermarkt worden via containerschepen en via luchtvracht aangevoerd uit Groot-Brittannië. Sommige verse producten worden lokaal aangevoerd vanuit Spanje maar veruit het meeste ook vlees, fruit en groenten komen uit het "Britse main-land".

[bewerken] Luchtverkeer

Gibraltar's vliegveld bij het grensgebied. Hier zijn de runway (Gibraltar) en de pier achter Spanje te zien. In feite is de precieze lijn nog steeds betwist,

Gibraltar Airport heeft één start- en landingsbaan die zowat langsheen de grens met Spanje loopt. De piste is verlengd door uit te breiden over het water. De Winston Churchill Avenue, de enige weg tussen naar Spanje en Gibraltar, kruist de startbaan, waardoor het verkeer moet worden stilgelegd als er een vliegtuig landt of opstijgt. Het vliegveld is ook een militair vliegveld, volgende maatschappijen vliegen op Gibraltar: EasyJet, British Airways, Monarch en Iberia.

Na de ondertekening van een akkoord in Córdoba in September 2006, zal er aan de Spaanse kant van de startbaan een Spaanse terminal komen met Spaans douane personeel.

Iberia is gestart met directe vluchten tussen Madrid en Gibraltar op 16 December 2006 en GB Airways op 1 Mei 2007. GB Airways stopte le met de dienst op 30 September 2007 and Iberia denkt erover om over te schakelen op kleinere vliegtuigen en de route uit te besteden aan Air Nostrum. De belangrijkste verbinding blijft Gibraltar-London, omdat de meeste handelszaken juist met Britse leveranciers werken.

Na de overname door EasyJet, is GB Airways met zijn Gibraltar–Heathrow-dienst gestopt op 28 October 2006^[5] de opgegeven reden is dat GB Airways zijn activiteiten concentreerde op Gatwick. De verkoop van de GB Airways' Heathrow slots heeft de maatschappij £80 miljoen opgeleverd ^[6]. In 2007 werd GB Airways overgenomen door EasyJet (and thus ceased to be a British Airways franchise partner); en alle vluchten worden nudoor EasyJet gedaan.

[bewerken] Reistijden

De volgende lijst geeft geeft een reistijd (in uren en minuten) weer naar enkele gekende bestemmingen vanaf Gibraltar.^[7]

	Air	Road	Rail	Sea
Londen	2 u 30	24 u	27 u 10 ¹	60 u²
Tanger	-	-	-	30 min
Malaga	-	1 u 15	5 u 06¹	-
Madrid	50 min	6 u 30	5 u 50¹ of 4 u³	-

¹ spoor totSan Roque-La Linea, en dan verder 13km (20 minute) taxi-rit naar Gibraltar.
² Zeeroute naar Southampton Docks met cruise-liner, dan 130km (2 hour) per trein naar Londen.
³ Minder dan 4 u per HST vanaf Malaga (130 km taxi naar Málaga en 2u30 Malaga - Madrid)

[bewerken] Kabelbaan

Gibraltar's kabelbaan.

Een kabelbaan gaat van het zuiden van de stad naar de top met een tussenstop aan het Ape's Den. (de top is eigenlijk de 2e hoogste maar aan het einde van kabel baan is er een een observatorium met een restaurant, terwijl op de hoogste top een militair complex staat.

[bewerken] Trivia

Op 8 december 2006 heeft de Europese voetbalbond (UEFA) Gibraltar als voorlopig lid aangenomen, maar uiteindelijk in 2007 is het lidmaatschap afgewezen^[8]. De wereldvoetbalbond (FIFA) had al eerder geoordeeld dat Gibraltar niet aan de eisen voor het lidmaatschap voldoet.
Op de rots leeft een door de Britten ingevoerde apenkolonie in een natuurreservaat. Het gaat om een troep berberapen (Macaca sylvanus), die verder ook in Noord-Afrika voorkomen. Een legende zegt dat, wanneer de apen van de rots weg zijn, het met de Engelse heerschappij aldaar afgelopen is. Mede daarom wordt de populatie streng beschermd. De kolonie bestaat uit enige honderden dieren in drie verschillende troepen. De meeste apen zijn erg mak en kunnen uit de hand eten. Het is echter aan te raden dit alleen in overleg met een gids te doen. De apen komen soms tot in de stad en nieuwsgierig als ze zijn sluipen ze dan door open ramen of terrassen naar binnen en woningen. Als de apen worden opgeschrikt door de bewoners wil er nog wel eens een vaas of meubelstuk sneuvelen. Als de apen worden opgemerkt in de stad zorgt dat natuurlijk onmiddellijk voor veel bekijks, maar ook voor een speciaal team dat de apen vangt en opnieuw naar het reservaat brengt. Het is geweten dat het overigens steeds dezelfde apenwijfjes en hun nageslacht zijn die afzakken naar de stad.
Gibraltar heeft ook dienst gedaan als decor in de openingsscène van de James Bondfilm The Living Daylights.
Op 12 december 2009 won Kaiane Aldorino als Miss Gibraltar de titel Miss World 2009. In totaal streden 112 missen van over heel de wereld voor de titel. De Miss World 2009 verkiezing werd gehouden in het Gallagher Convention Centre in Johannesburg, Zuid-Afrika.