Gibraltar

	Gibraltar
(Details)	(Details)
	Basisgegevens
Officiële landstaal	Engels
Hoofdstad	Gibraltar
Regeringsvorm	Brits overzees territorium
Staatshoofd	Koningin Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk
Regeringsleider	Premier Fabian Picardo
Oppervlakte	6 km² (-% water)
Inwoners	27.495 (2001); 28.034 (2009) (4.672,3/km² (2009))
	Overige
Volkslied	Gibraltar Anthem
Munteenheid	Gibraltarees pond (GIP)
UTC	+1 (zomer +2)
Nationale feestdag	National Day (10 september)
Web \| Code \| Tel.	.gi \| GIB \| 350
	Topografie
Portaal	Landen & Volken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Zie Gibraltar (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Gibraltar.

Gibraltar is een Brits overzees gebied gelegen aan het zuidelijke eind van het Iberisch Schiereiland bij de ingang van de Middellandse Zee. Het heeft een oppervlakte van 2,6 km² en een noordelijke grens met Andalusië, Spanje. De Rots van Gibraltar is de belangrijkste bezienswaardigheid van het gebied.

Een Engels-Nederlandse troepenmacht veroverde Gibraltar op Spanje in 1704 tijdens de Spaanse Successieoorlog. Het gebied werd vervolgens overgedragen aan Groot-Brittannië "voor altijd" onder de Vrede van Utrecht in 1713. Het was een belangrijke basis voor de Royal Navy; momenteel is zijn economie vooral gebaseerd op toerisme, financiële diensten en de scheepvaart.

De soevereiniteit van Gibraltar is een belangrijk twistpunt van de Engels-Spaanse relatie omdat Spanje aanspraak maakt op Gibraltar. Gibraltarezen verwierpen voorstellen voor Spaanse soevereiniteit in een referendum in 1967 en opnieuw in 2002. Volgens de Gibraltarese grondwet van 2006 regelt Gibraltar zijn eigen zaken, hoewel sommige bevoegdheden, zoals defensie en buitenlandse zaken, de verantwoordelijkheid blijven van de regering van het Verenigd Koninkrijk.

Inhoud

1 Geschiedenis
2 Politiek in de 20e en 21e eeuw
3 Bewoners
4 Verkeer
- 4.1 Toerisme
- 4.2 Openbaar vervoer
5 Spoor
6 Zee
7 Luchtverkeer
8 Reistijden
9 Kabelbaan
10 Trivia
11 Galerij
12 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Geschiedenis

12e eeuw: Abd al-Mu'min ibn Ali, de leider van de Berberse moslimdynastie Almohaden bouwt in 1157 de eerste nederzetting.
14e eeuw: in 1309 veroverde Ferdinand IV van Castilië de rots maar in 1333 werd de plaats opnieuw islamitisch na de invasie van de Meriniden uit Marokko. Tijdens een belegering in 1350 stierf hier Alfons XI van Castilië aan de pest. De Meriniden staan in 1374 de stad af aan Granada.
15e eeuw: In 1462 kwam in het kader van de Reconquista definitief een einde aan de Moorse aanwezigheid op Gibraltar; de hertog van Medina-Sidonia, Juan Alonso Pérez de Guzmán y Orozco veroverde de stad. Hij liet Spaanse joden, die onder Pedro de Herrera meegeholpen hadden met de verovering, in de stad wonen. De Spaanse joden werden in 1476 uit de stad verdreven. In 1501 werd de stad overgedragen aan de Spaanse kroon.
17e eeuw: In 1607 overviel een Nederlandse vloot onder leiding van Jacob van Heemskerck in de Baai van Gibraltar bij verrassing een aldaar aangemeerde Spaanse vloot, die volledig vernietigd werd (Slag bij Gibraltar).
18e eeuw: Op 4 augustus 1704 veroverde een Engels-Nederlandse coalitievloot de rots en sindsdien bleef de doorvaart door de straat van Gibraltar onder Engels toezicht en de rots een Britse exclave. Als gevolg van de Spaanse Successieoorlog, volgens de Vrede van Utrecht kwam Gibraltar in 1713 definitief in Engelse handen.
19e eeuw: Sinds 1830 is de rots een Britse kroonkolonie. Gibraltar geniet zelfbestuur op gebied van binnenlandse zaken en rechtspraak. Groot-Brittannië is verantwoordelijk voor het buitenlandse beleid. Een gouverneur vertegenwoordigt de Britse kroon.
20e eeuw: Tijdens de Tweede Wereldoorlog wisten meer dan 225 Engelandvaarders Gibraltar te bereiken. De rots stond symbool voor Engelse moed en vastberadenheid. Vanuit de haven en baai opereerden sterke vlooteenheden en werden grote konvooien van vracht- en troepentransportschepen naar hun bestemming gedirigeerd. De meeste Engelandvaarders hadden in de Spaanse gevangenis Lerida of in kamp Miranda de Ebro gezeten. Vanuit Gibraltar hebben velen Engeland bereikt.

[bewerken] Politiek in de 20e en 21e eeuw

De Spanjaarden kunnen het slecht verkroppen dat Gibraltar niet bij Spanje hoort en stellen zich uitgesproken vijandig op. Medio 1966 sloot Spanje voor korte tijd het grensverkeer naar en van Gibraltar en beperkte zowel de scheepvaart als de luchtvaart daarheen. In 1969 werd de grens volledig gesloten, wat grote problemen opleverde voor het wederzijdse woon-werkverkeer. Gibraltar moest in die tijd ook voor de eigen drinkwatervoorziening zorgen. Na de dood van Franco verbeterden de betrekkingen en in 1982 werd de grens weer geopend, maar de Spanjaarden bleven vasthouden aan lastige grenscontroles, terwijl die aan de andere grenzen allang waren afgeschaft. Ook over de zeggenschap over de territoriale wateren in de Baai van Gibraltar hebben de nodige conflicten plaats gevonden. Pas in december 2006 werd er een vliegverbinding geopend tussen Madrid en Gibraltar. Ondanks de vliegverbinding Madrid-Gibraltar blijft het verboden om rechtstreeks van Britse in Spaanse territoriale wateren te varen, boten kunnen dus niet passagiers van Gibraltar en Algeciras voor Marokko meenemen, maar ook daar zijn gesprekken over aan de gang.

Spanje blijft echter aanspraak maken op de rots, de bewoners hebben in verschillende referenda duidelijk gemaakt geenszins bij Spanje te willen horen.

In 2002 sprak 99% van de bevolking van Gibraltar zich in een referendum uit tegen een gedeelde Brits-Spaanse soevereiniteit, een voorstel van de Britse premier Tony Blair en zijn toenmalige Spaanse collega José María Aznar (1996-2004). José María Aznars opvolger José Luis Rodríguez Zapatero en Tony Blair tekenden in september 2006 een akkoord dat de meeste problemen tussen beide landen en Gibraltar op moet lossen; de luchthaven van Gibraltar mag voortaan vluchten uit Spanje en de rest van de Europese Unie afhandelen, de luchthaven zal zowel door Britse als Spaanse ambtenaren worden bemand, de aanvliegroute mag door het Spaanse luchtruim lopen, de grensbepalingen worden versoepeld, Spanje zal meer telefoonlijnen naar Gibraltar aanleggen en een langlopend conflict over pensioenbetalingen van Spaanse voormalige arbeiders in Gibraltar is bijgelegd.

Begin december 2006 stemden de bewoners bij referendum meerderheid in voor een nieuwe grondwet.

[bewerken] Bewoners

Op de landtong wonen ongeveer 30.000 mensen.

De pers publiceert in het Engels.

[bewerken] Verkeer

Men rijdt in Gibraltar rechts.

Een nummerplaat van Gibraltar, met de landbenaming onder de Europese vlag .

Gibraltar heeft beperkte openbaar vervoersmogelijkheden wegens de kleine oppervlakte en vanwege het grensconflict met Spanje.

Gibraltar heeft 49,9 kilometer aan geasfalteerde weg. Het land heeft het hoogste percentage inwoners die in het bezit zijn van een gemotoriseerd voertuig ter wereld. Het verkeer op Gibraltar rijdt rechts, wat voor landen onder Brits bestuur uitzonderlijk is. Het rechts rijden werd door de toegenomen continentaal Europese invloed ingevoerd op 16 juni 1929. Het gros van de straten is eenrichtingsverkeer. De maximumsnelheid die in Gibraltar toegestaan is bedraagt 50 kilometer per uur. Er zijn in Gibraltar 10 benzinestations. De brandstofprijzen zijn er aanzienlijk lager dan die in Spanje. Veel inwoners van het Spaanse San Roque en La Linea komen enkel de grens over om te tanken.

Gibraltars internationale kentekencode is GBZ, en de gele nummerplaten met zwarte opdruk zijn voorzien van de letter 'G', gevolgd door 4 cijfers. Tevens zijn er nog nummerplaten met enkel cijfers in gebruik. De kleur en lettertekens zijn dezelfde als de nummerplaten die in het Verenigd Koninkrijk worden toegepast. De auto van de Chief Minister is voorzien van de kentekencode G1 en die van de Gouverneur heeft de Engelse kroon.

[bewerken] Toerisme

Het verkeer op de grens met Spanje is vaak stroperig. Daarom hebben de Britten er een post ingericht om het voor Gibraltar bestemde verkeer voorrang te verlenen en het verkeer uit de andere richting te laten wachten. Automobilisten en voetgangers ondervinden bij het oversteken van de grens vaak grondige controles van de douanepolitie.

[bewerken] Openbaar vervoer

Een bus op route 4, bij Sandy Bay.

Een dubbeldeksbus zonder dak op route 10.

Er zijn vijf busroutes in Gibraltar en de bussen bereiken alle delen van de stad behalve het Upper Rock natuurreservaat. De Gibraltar Bus Company voorziet 4 lijnen van Dennis Dart-bussen. Deze zijn blauw van kleur:

Route 2: Van Referendum House naar Willis's Road.
Route 3: Van Air Terminal naar Europa Point.
Route 4: Van Rosia naar Both Worlds.
Route 9: Van Air Terminal naar Market Place.

De Calypso Bus Company voorziet route 10 van een ouder model rode dubbeldeksbussen. Hoewel ze veel weg hebben van Londense bussen zijn de voertuigen afkomstig uit Duitsland (In Berlijn zijn gelijksoortige bussen in gebruik).

Bussen rijden veelvuldig van de grens met Spanje naar de luchthaven. Route 9 is een shuttle van de grens naar Grand Casemates Square in het centrum van de stad.

Bovendien zijn er overal op het eiland taxi's in te schakelen. Er zijn minibusjes die toeristische tochten voorzien naar de Rock en het natuurreservaat.

[bewerken] Spoor

Er zijn geen spoorwegen in Gibraltar, behalve in de militaire "Gibraltar Dockyard". Er is een spoortunnel die door de rots van Gibraltar heen gaat. In het begin van de 20e eeuw was er een industriële spoorweg in Gibraltar. Toen kon men helemaal rond Gibraltar rijden per trein.^[4]

[bewerken] Zee

Gibraltars marinebasis.

Cruiseschip aan de haven van Gibraltar.

De zee was altijd heel belangrijk voor Gibraltar. De Rots van Gibraltar die de hele zee-engte controleert is dan ook de bestaansreden van het militaire complex op deze landtong, en de voornaamste reden voor het conflict over bezit van dit strategische punt. The Royal Navy Dockyard was voorheen Gibraltars belangrijkste werkgever. De haven is een deels militair complex van de Britse Royal Navy aan de westzijde, bovendien is er een belangrijke militaire basis in de Rots gebouwd met een observatiepost op de top van de Rots en er is nog steeds een militair garnizoen gestationeerd in Gibraltar. Militaire schepen doen nog steeds de haven aan en er zijn mogelijkheden om onderzeeërs te ontvangen en te herstellen, hetgeen steeds tot verhitte discussies leidt in Spanje.

De haven van Gibraltar bevindt zich in de Baai van Gibraltar, aan de westzijde van het schiereiland. De in Gibraltar geregistreerde vloot (merchant marine) bestaat uit 26 schepen van 1000 ton of meer. Tot 2003 was er een snelle veerpontverbinding met Tanger, Marokko maar nu moeten de passagiers via Algeciras of Tarifa gaan.

Verschillende cruise liners bezoeken regelmatig de haven van Gibraltar. Deze aankomsten zijn een belangrijke bron van inkomsten voor Gibraltar alsook de shoppende dagjesmensen uit Spanje.

Ten slotte is er langs de verlengde landingsbaan ook een marina gebouwd.

De lokale supermarkt is Brits: Sainsbury's (maar Tesco's heeft plannen om ook een supermarkt te bouwen) en alle voorraden voor die supermarkt worden via containerschepen en via luchtvracht aangevoerd uit Groot-Brittannië. Sommige verse producten worden lokaal aangevoerd vanuit Spanje maar veruit het meeste ook vlees, fruit en groenten komen van het "Britse mainland".

[bewerken] Luchtverkeer

Gibraltars vliegveld bij het grensgebied. Hier zijn de runway (Gibraltar) en de pier achter Spanje te zien. In feite is de precieze lijn nog steeds betwist.

Gibraltar Airport heeft één start- en landingsbaan die zowat langs de grens met Spanje loopt. De piste is verlengd door uit te breiden over het water. De Winston Churchill Avenue, de enige weg tussen Spanje en Gibraltar, kruist de startbaan, waardoor het verkeer moet worden stilgelegd als er een vliegtuig landt of opstijgt. Het vliegveld is ook een militair vliegveld. De volgende maatschappijen vliegen op Gibraltar: bmibaby, British Airways, EasyJet en Monarch.

Na de ondertekening van een akkoord in Córdoba in september 2006, zal er aan de Spaanse kant van de startbaan een Spaanse terminal komen met Spaans douanepersoneel.

Iberia is gestart met directe vluchten tussen Madrid en Gibraltar op 16 december 2006 en GB Airways op 1 mei 2007. GB Airways stopte met de dienst op 30 september 2007 en Iberia denkt erover om over te schakelen op kleinere vliegtuigen en de route uit te besteden aan Air Nostrum. De belangrijkste verbinding blijft Gibraltar-London, omdat de meeste handelszaken juist met Britse leveranciers werken.

Na de overname door EasyJet, is GB Airways met zijn Gibraltar–Heathrow-dienst gestopt op 28 oktober 2006^[5] de opgegeven reden is dat GB Airways zijn activiteiten concentreerde op Gatwick. De verkoop van de GB Airways' Heathrow slots heeft de maatschappij £80 miljoen opgeleverd ^[6]. In 2007 werd GB Airways overgenomen door EasyJet (en was dus niet langer een British Airways franchisepartner); alle vluchten worden nu door EasyJet uitgevoerd.

[bewerken] Reistijden

De volgende lijst geeft een reistijd (in uren en minuten) weer naar enkele bekende bestemmingen vanaf Gibraltar.^[7]

	Vliegtuig	Auto	Trein	Schip
Londen	2 u 30	24 u	27 u 10 *	60 u **
Tanger	-	-	-	30 min
Málaga	-	1 u 15	5 u 06 *	-
Madrid	50 min	6 u 30	5 u 50 * of 4 u ***	-

* spoor tot San Roque-La Linea, en dan verder 13 km (20 minuten) taxirit naar Gibraltar.
** Zeeroute naar Southampton Docks met cruise-liner, dan 130 km (2 uur) per trein naar Londen.
*** Minder dan 4 uur per hst vanaf Málaga (130 km taxi naar Málaga en 2u30 Málaga - Madrid)

[bewerken] Kabelbaan

Gibraltars kabelbaan.

Een kabelbaan gaat van het zuiden van de stad naar de top met een tussenstop aan het Ape's Den. De top is eigenlijk de 2e hoogste maar aan het einde van de kabelbaan is er een observatorium met een restaurant, terwijl op de hoogste top een militair complex staat.

[bewerken] Trivia

Op 8 december 2006 heeft de Europese voetbalbond (UEFA) Gibraltar als voorlopig lid aangenomen, maar uiteindelijk in 2007 is het lidmaatschap afgewezen^[8]. De wereldvoetbalbond (FIFA) had al eerder geoordeeld dat Gibraltar niet aan de eisen voor het lidmaatschap voldoet.
Op de rots leeft een door de Britten ingevoerde apenkolonie in een natuurreservaat. Het gaat om een troep berberapen (Macaca sylvanus), die verder ook in Noord-Afrika voorkomen. Een legende zegt dat, wanneer de apen van de rots weg zijn, het met de Engelse heerschappij aldaar afgelopen is. Mede daarom wordt de populatie streng beschermd, en heeft Churchill zelfs tijdens de Tweede Wereldoorlog nieuwe apen uit Noord-Afrika laten invoeren omdat de populatie tot 7 dieren was geslonken. De kolonie bestaat uit enige honderden dieren in drie verschillende troepen. De meeste apen zijn erg mak en kunnen uit de hand eten. Het is echter aan te raden dit alleen in overleg met een gids te doen, want voeren is in principe verboden op straffe van een boete van maximaal 500 pond. De dieren worden er namelijk te afhankelijk van mensen en te brutaal door. De apen komen soms tot in de stad en nieuwsgierig als ze zijn sluipen ze dan door open ramen of terrassen naar binnen en woningen. Als de apen worden opgeschrikt door de bewoners wil er nog wel eens een vaas of meubelstuk sneuvelen. Als de apen worden opgemerkt in de stad zorgt dat natuurlijk onmiddellijk voor veel bekijks, maar ook voor een speciaal team dat de apen vangt en opnieuw naar het reservaat brengt. Het is geweten dat het overigens steeds dezelfde apenwijfjes en hun nageslacht zijn die afzakken naar de stad.
Gibraltar heeft ook dienst gedaan als decor in de openingsscène van de James Bondfilm The Living Daylights.
Op 12 december 2009 won Kaiane Aldorino als Miss Gibraltar de titel Miss World 2009. In totaal streden 112 missen van over heel de wereld voor de titel. De Miss World 2009 verkiezing werd gehouden in het Gallagher Convention Centre in Johannesburg, Zuid-Afrika.