Gilgamesjepos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Kleitablet met deel Gilgamesjepos
Kleitablet met deel Gilgamesjepos

Het Gilgamesjepos stamt uit Sumer en het dateert van lang nadat Gilgamesj zelf waarschijnlijk koning van Uruk in Sumer geweest is. De meest volledige versie van het verhaal is aangetroffen in de verzameling van de Assyrische koning Assurbanipal uit de 7e eeuw v.Chr.. Sommige versies dateren echter al van de derde dynastie van Ur, dwz de 21e eeuw v.Chr.. De tekst is bewaard gebleven omdat hij eeuwenlang door studenten van het sumerisch overgeschreven moest worden om sumerisch te leren, ook toen dat al een dode taal taal was die echter in regeringskringen en door ambtenaren nog werd gebruikt, zoals latijn in de middeleeuwen. Hierdoor zijn er op vele plaatsen en in vele talen fragmenten van het epos opgegraven, en dit gaat nog steeds door. Met behulp van al deze bronnen kan de loop van het verhaal redelijk betrouwbaar worden gereconstrueerd.

Er zijn elf kleitabletten, die ieder traditioneel een afgerond geheel van het epos bevat hebben. Van de meeste tabletten zijn echter geen geheel volledige versies bekend.

  1. Gilgamesj is de grootste koning op aarde, twee derde god, een derde mens en de sterkste held ooit. Zijn volk echter vindt hem te hardvochtig en daarom schept de hemelgod Anu de wildeman Enkidu die door de nadītu of tempelslavin Shamhat getemd wordt.
  2. Enkidu vecht met Gilgamesj maar verliest. Zij worden grote vrienden. Gilgamesj stelt voor op avontuur te gaan in het cederwoud.
  3. Voorbereidingen voor de tocht naar het cederwoud; velen steunen de helden, onder anderen de zonnegod Shamash.
  4. De tocht naar het cederwoud.
  5. Gilgamesj en Enkidu doden Humbaba, de demonische beschermer van het woud met hulp van Shamash. Zij hakken de bomen om en bouwen een vlot, waarop zij naar Uruk terugdrijven.
  6. Gilgamesh is niet gediend van de seksuele aandacht van de godin Ishtar. Zij laat haar vader Anu de Stier des Hemels sturen als wraak op Gilgamesj en zijn stad. Gilgamesj en Enkidu doden de stier echter.
  7. De goden besluiten dat iemand gestraft moet worden voor de dood van Humbaba, namelijk Enkidu. Hij wordt ziek en als hij op zijn sterfbed ligt beschrijft hij hoe de hel eruit ziet.
  8. Klaagzang van Gilgamesj voor zijn vriend Enkidu.
  9. Gilgamesj krijgt angst voor de dood. Hij besluit op zoek te gaan naar het eeuwig leven, door een gevaarlijke reis te ondernemen om Utnapishtim en zijn vrouw te bezoeken. Zij zijn de enige mensen die onsterfelijk zijn en zijn al in leven sinds voor de Zondvloed.
  10. De reis. De voerman Urshanabi boomt Gilgamesj over de Wateren des Doods.
  11. Gilgamesj ontmoet Utnapishtim, die hem het verhaal van de zondvloed vertelt en hem twee kansen op onsterfelijkheid geeft. Het verhaal van de zondvloed komt ook terug in het nog oudere Atrahasis-epos. Gilgamesj vergooit zijn kansen op onsterfelijkheid echter allebei en keert naar Uruk terug.

Het heldendicht is eeuwenlang verloren geweest. Of er delen zijn van het Gilgamesjepos die enige geschiedkundige waarheid bevatten, is twijfelachtig. Het is wel interessant te noemen dat de Bijbel en het Gilgamesjepos beide de zondvloed noemen. Dit is te danken aan het feit dat dit verhaal uit het Gilgamesjepos in het gehele Midden-Oosten verteld werd. Tot in de 20e eeuw vertelden verhalenvertellers dit verhaal door.

[bewerk] Externe links

Voor Engelse vertalingen uit het Sumerisch zie:

Over de relatie tussen de Bijbelse zondvloed en de zondvloed van het Gilgamesjepos, zie:

[bewerk] literatuur

  1. George, Andrew R., trans. & edit. (1999, reprinted with corrections 2003). The Epic of Gilgamesh. Penguin Books. ISBN 0-14-044919-1. Een recente Engelse vertaling met uitgebreide commentaren, vermelding van alle gebruikte bronnen en verantwoording van de tekst. Met een inleiding over het ontstaan van het epos.

[bewerk] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:
 
Persoonlijke instellingen