Giovanni Battista Piranesi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Giovanni Battista Piranesi (Mogliano Veneto, 4 oktober 1720- Rome, 1778) was een Italiaans graficus die bekend werd door zijn veduta's van Rome, gravures en etsen van kerkers. Hij hield zich ook bezig met archeologie, met denkbeelden die tegenwoordig niet meer worden aangehangen, en was werkzaam als architect en auteur. Zijn etsen vormen een hoogtepunt in de kunstgeschiedenis.

De ophaalbrug
De ophaalbrug

Inhoud

[bewerk] Biografie

Piranesi werd geboren in de buurt van Venetië. Zijn vader was een steenhouwer, zijn broer was een kartuizer en bracht hem de klassieke geschiedenis bij. Hij ging in opleiding bij zijn oom, eenarchitect, en leerde er architectuur en de ingenieurstechnieken.

In 1740 kwam hij, in het gevolg van de Venetiaanse ambassadeur, voor het eerst in Rome en krijgt er introducties in de artistieke milieus. Hij leerde etsen bij Giuseppi Vasi. Hij maakte kennis met Nicola Salvi en Luigi Vanvitelli. Gedurende deze tijd geraakte hij ook in de ban van de antieke ruïnes. Hij bezoekt ook opgravingen.

In 1743 publiceerden de gebroeders Pagliarini zijn eerste werk: Prima parte di Architettura e Prospettive, versierd met twaalf platen.

In 1744 verbleef Piranesi opnieuw in Venetië, volgens sommige bronnen om in de leer te gaan in het atelier van Tiepolo, anderen leggen de verklaring bij een periode van armoede.

Hij was in 1747 terug in Rome en betrekt een woning aan de Via del Corso, nabij de Franse Academie. Gedurende de periode 1748-1750 publiceerde hij achtereenvolgens Varie vedute di Roma (eerste deel), opgedragen aan Nicola Giobbe; Antichità romane de’ tempi della Repubblica (eerste deel, 1756), Capricci grotteschi" en de Camere sepolcrali.. Het werk "Invenzioni capric(ciose) di Carceri (1761) met zestien etsen werd zijn meest gekende publicatie

Hij trad in 1752 in het huwelijk met Angela Pasquini, een meisje dat hij op het verlaten Forum Romanum had ontmoet. Zij schonk hem drie kinderen waaronder Laura (1755) en Francesco (1758), een kunstenaar en handelaar in antiek, het bekendst is geworden door zijn tekeningen van Pompei en door aan Gustaaf III van Zweden een aantal fraaie marmeren beelden te verkopen.

Vanaf 1750 publiceert de drukker Giovanni Bouchard de etsen van Piranesi in "Opere varie di Architettura Prospettive Grotteschi Antichita sul Gusto degli antichi Romani". Dit werk bevatte een aangevulde en herziene editie van de Varie vedute di Roma (eerste deel, 34 etsen), de "Grotteschi" en twee enkele pagina's. Het portret, uitgevoerd door Felize Polzani , was er eveneens in vervat. In 1753 publiceerde Bouchard de "Trofei di Ottaviano Augusto"

De drukkers Bouchard & Gravier publiceren in de periode 1756-1761 een vernieuwde editie met in totaal 69 etsen van Vedute di Roma, aangevuld door enkele andere etsen.

Hij werd in 1757 verkozen tot lid ("honorary fellow") van een Londens gezelschap van liefhebbers van het oude Rome.

In 1761 sloot hij zich aan bij de Accademia di San Luca, het schildersgilde. Piranesi opende een winkel in de Villa Tomati aan de Strada Felice (nu: Via Sistina), gesteund door paus Clemens XIII. Deze winkel werd druk bezocht door toeristen, voornamelijk Engelsen op de "Grand Tour", die zijn etsen konden kopen een per een of in collecties. Van sommige etsen werden er meer dan 4000 kopies gemaakt. Piranesi maakte van dit succes gebruik om ook minder belangrijke antieke stukken (eventueel imitaties of herstelde stukken) te verkopen. In hetzelfde jaar publiceerde hij "Le Rovine del Castello dell'Acqua Giulia" en "Della Magnificenza ed Architettura de'Romani".

Hij publiceerde in 1762 "Il Campo Marzio dell'Antica Roma" ( opgedragen aan zijn Schotse vriend Robert Adam), "Descrizione e Disegno dell'Emissario del Lago Albano" en "Lapides Capitolini".

In 1767 werd hij in de adelstand verheven door paus Clemens XIII. Piranesi decoreerde in opdracht enkele kerken.

Tijdens zijn leven maakte Piranesi reizen naar het platteland om de Etruskische oudheden te bestuderen. Hij ontmoette in 1755 de Schotse architect Robert Adam, eveneens gefascineerd door de klassieke voorbeelden en een levenslange vriend. Piranesi ging op in zijn werk, en maakte zich niet druk om de malaria bij de Villa Adriana. Hij at een week lang koude rijst om geen tijd te verliezen. In 1774 bezocht hij Napels om de archeologische opgravingen bij Paestum met eigen ogen te kunnen zien. Piranesi stierf aan een nierkwaal en ligt begraven in de enige kerk, die hij zelf had ontworpen, Santa Maria del Priorato (Aventijn Rome, 1764). De kerk heeft een typisch Venetiaanse atmosfeer, de stijl vond weinig navolging.

[bewerk] Werk

Het Pantheon door Piranesi
Het Pantheon door Piranesi

Piranesi maakte meer dan 2.000 prenten. Daarbij droeg hij bij aan het neoclassicisme van de 18e eeuw, vanwege het afbeelden van ruïnes en van bedachte reconstructies van Romeinse gebouwen, van standbeelden en van ornamenten. Door het gebruik van ongewone verhoudingen en ongebruikelijke perspectieven stralen ze een ongekende grandeur uit.

Een van Piranesi's vroegste en tijdens zijn leven steeds weer bewerkte serie prenten is die van de Carceri d'Invenzione (Imaginaire Kerkers) uit 1745, met een tweede uitgave 1760. Hierin beeldde hij ruïnes af, die hij in kerkers veranderde, die worden gedomineerd door grootse arcades, trappen die tot ongelofelijke hoogten oprijzen en bizarre galerijen die nergens heen leiden.

Deze gravures werden een belangrijke inspiratiebron voor de 19e-eeuwse romantiek en speelden ook een rol in het surrealisme van de 20e eeuw. Tegenwoordig staat hij opnieuw in de belangstelling. Bij de verfilming van de Harry Mulisch' De Ontdekking van de Hemel staat Piranesi's werk model voor het decor van de hemel.

Van 9 februari t/m 18 mei 2008 bracht Teylers Museum [1] in de tentoonstelling De droom van Piranesi. Eeuwig modern design voor het eerst in Europa Piranesi's betekenis en invloed als ontwerper voor het voetlicht. Spectaculaire bruiklenen (meubelstukken, tekeningen, etsen en boeken van Piranesi en zijn navolgers), afkomstig van drie continenten, zijn voor even bij elkaar te zien.

Van 20 september 2008 tot en met 18 januari 2009 is een belangrijk deel van Piranesi's werk te zien in het Museum voor Schone Kunsten in Gent [2]. Het betreft de uitgebreide prentencollectie van de Universiteit Gent, die 950 prenten en 150 losse bladen van Piranesi bezit..

[bewerk] Bron

[bewerk] Externe links

Wikimedia Commons
 
Persoonlijke instellingen