Giselher Klebe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Giselher Klebe aan zijn bureau in april 2008

Giselher Wolfgang Klebe (Mannheim, 28 juni 1925 - Detmold, 5 oktober 2009) was een Duits componist. Hij componeerde meer dan 140 werken, waaronder 14 opera's, 8 symfonieën, 15 soloconcerten, kamermuziek, pianowerken en kerkmuziek.

Klebe kreeg zijn eerste muzikale opleiding van zijn moeder, de violiste Gertrud Klebe. Het gezin verhuisde in 1932 naar München, waar de zus van zijn moeder, Melanie Michaelis, de opleiding voortzette. Het gezin verhuisde wegens het beroep van zijn vader in 1936 naar Rostock. Na de scheiding van zijn ouders verhuisde hij met zijn moeder en zuster naar Berlijn. In 1938 maakte de 13-jarige zijn eerste composities. In 1940 begon hij viool, altviool en compositie te studeren, met behulp van een beurs van de stad Berlijn.

Na de verplichte Arbeitseinsatz werd Klebe opgeroepen voor militaire dienst als "signalman". Na de Duitse capitulatie werd hij krijgsgevangengenomen door het Russisch leger, maar werd wegens zijn zwakke gezondheid spoedig vrijgelaten.

Toen hij genezen was, zette hij zijn studies voort in Berlijn (1946-51), eerst bij Joseph Rufer en vervolgens in de meesterklas bij Boris Blacher. Hij werkte tot 1948 voor de radio van de "Berliner Rundfunk" en werd vervolgens voltijds componist. In 1957 volgde hij Wolfgang Fortner op als docent voor compositie en muziektheorie aan de Hochschule für Musik Detmold. Hij werd benoemd tot hoogleraar in 1962. Vele bekende componisten studeerden bij hem, zoals Hans Martin Corrinth, Theo Brandmüller, Peter Michael Braun en Matthias Pintscher.

Hij trouwde op 10 september 1946 met de violiste Lore Schiller, die voor diverse van zijn opera's het libretto schreef. Zij kregen twee dochters.

Klebe overleed op 84-jarige leeftijd aan leverkanker.

Werk[bewerken]

In zijn eerste periode liet Klebe zich beïnvloeden door het neoclassicisme van Paul Hindemith. Daarna ontwikkelde hij vanuit het voorbeeld van zijn leermeester Blacher zijn eigen stijl. Hij gebruikte avantgardistische compositietechnieken - zoals variabele metriek en serialisme - die ook ruimte boden aan expressie en emotie. Ook kunnen daarin tonale akkoordenformaties voorkomen.

In de jaren vijftig en zestig behoorde Klebe tot de Darmstadtgroep, componisten van twaalftoonsmuziek wier werk een belangrijke rol speelde op het festival in Donaueschingen. Het eerste werk van hem dat daar ten gehore werd gebracht, was in 1950 Die Zwitschermaschine voor orkest.

Dat Klebe zich bewust was van zijn schatplicht aan de traditie, liet hij horen door verwijzingen naar de muziek van oudere componisten als Richard Wagner (in zijn Adagio en Fugue (1962) of Giuseppe Verdi in zijn 2de strijkkwartet (1965).

Hij toonde een bijzondere voorliefde voor muziek voor het theater. Na de eerste opera Die Räuber (1957), naar Schiller, volgden er nog dertien, met als laatste Chlestakows Wiederkehr (2008), gebaseerd op De Revisor van Gogol.

Werkenlijst (selectie)[bewerken]

Opus Titel Categorie Ontstaan
4 Piano sonata Pianosonate
7 Die Zwitschermaschine Overig orkestwerk 1950
13 Wiegenlieder für Christinchen Pianowerk
22 Elegia appassionata Pianotrio
25 Die Räuber Opera 1957
26 4 Inventions Pianowerk
27 Die tödlichen Wünsche Opera 1959
29 Celloconcert no. 1 Celloconcert
32 Die Ermordung Cäsars Opera 1959
36 Alkmene Opera 1961
37 Adagio & Fuga met een motief uit Richard Wagners Walküre Overig orkestwerk 1962
39 9 Duettini per pianoforte e flauto Duo 1962
40 Figaro lässt sich scheiden Opera 1963
42 Strijkkwartet nr. 2 Strijkkwartet 1964
49 Jacobowsky und der Oberst Opera 1965
50 Concerto a cinque Concert 1965
53 Symfonie nr.3 Symfonie 1966
55 Das Märchen von der schönen Lilie Opera 1968-69
61 Das Testament Overig orkestwerk
69 Ein wahrer Held Opera 1975
70 Nenia Overige kamermuziek
72 Das Mädchen aus Domrémy Opera 1976
73 Orpheus Overig orkestwerk
75 Symfonie nr. 5 Symfonie 1976-77
76 9 Klavierstücke für Sonja Pianowerk 1973-77
78 Das Rendezvous Opera 1973
82 Der Jüngste Tag Opera 1978
87 Strijkkwartet nr. 3 Strijkkwartet 1981
90 Die Fastnachtsbeichte Opera 1983
91 Feuersturz Pianowerk
103 Glockentürme Pianowerk
111 Nachklang Pianowerk
113 Liederzyklus nach Gedichten von Peter Härtling Liederen 1993
119 Gervaise Macquart Opera 1995
120 Symphony no.6 Symfonie 1996
133 Mignon Vioolconcert
134 Chara Duo
149 Chlestakows Wiederkehr Opera 2008

Externe link[bewerken]