Gitaarversterker

Gitaarversterker met Rickenbacker gitaar

Een gitaarversterker is een elektronisch apparaat dat de klanken van een elektrische gitaar versterkt. De gitaar wordt door middel van een kabel aangesloten op de versterker. Vervolgens wordt het geluid - eventueel vervormd - door een luidspreker weergegeven.

Elektronica

Gitaarversterkers kunnen worden onderverdeeld aan de hand van de techniek die voor de signaalversterking is gebruikt:

• Buizenversterker (tube amp) - Dit type is opgebouwd met elektronenbuizen (Engels: vacuumtubes of valves). Vooral professionele versterkers maken gebruik van deze techniek. Dit type versterker geeft een warm vintage geluid en een mooie vervorming bij oversturing. Deze versterkers wegen over het algemeen veel meer dan transistorversterkers. Dit komt doordat de voeding ook het vermogen voor de gloeispanning van de buizen moet leveren en de voedingstransformator dus groter moet zijn en doordat er na de eindversterker nog een eindtransformator zit die zorgt dat men niet wordt geëlektrocuteerd door een spanning van tussen de 300 en 550 volt die anders op de luidspreker zou staan. De aanwezigheid van grotere transformatoren betekent meer ijzer, dus meer gewicht.
• Transistorversterker (solid state amp) - Voor de signaalversterking wordt in dit type versterker van transistors gebruikgemaakt. Dit type is goedkoper en minder kwetsbaar dan buizenversterkers maar het geluid is minder warm en vervorming bij oversturing wordt vaak als minder mooi ervaren. In het geval van zeer goedkope transistorversterkers wordt het geluid van de oversturing door (vakbladen voor) gitaristen vaak spottend vergeleken met een wesp in een jampot.
• Modellingversterkers (modelling amp) - Dit type versterker is in staat om (bij benadering) het geluid van verschillende versterkers na te bootsen. Meestal worden hiervoor digitale technieken gebruikt. Voor de versterking zelf wordt vaak transistortechnologie gebruikt, hoewel er ook modellingversterkers bestaan die (althans in de eindtrap) buizen gebruiken. Tegenwoordig wordt deze technologie ook gebruikt in de vorm van computersoftware waarin men de geluiden van versterkers, speakers en microfoons nabootst.
• Hybride versterker een versterker met een buizencircuit in de voortrap en een transistorcircuit in de eindtrap. Dit was in de jaren 90 de goedkope oplossing om een beetje "buizenwarmte" toe te voegen aan een betaalbare transistorversterker. Het bekendste voorbeeld hiervan is de Marshall Valvestate-serie. De term hybride wordt de laatste jaren ook gebruikt voor versterkers die modellingtechniek met echte buizen combineren.

Uitvoeringen

Een gitaar combo van het merk Engl

• Combo - Hier is de versterker in de luidsprekerbox ingebouwd. Praktisch als de spullen zelf moeten worden vervoerd. Van klein (oefenruimte; 10 tot 15 Watt) tot redelijk groot vermogen (optredens: 30 tot 450 Watt). Sommige combo's hebben één luidspreker, anderen kunnen er twee hebben. Meestal is de achterwand open om de versterker via de lucht koeling te geven. De klankkleur is dan anders dan van een gesloten kast; helderder, minder laag. Er zijn combo's voor elektrische gitaren en basgitaren.

Marshall Stack top met 2 speakercabinetten. Het bovenste deel is de top, de onderste kast op deze afbeelding is een buik kast. Meestal zitten buik kasten in het midden

• Stack - Een stack bestaat uit twee boven op elkaar geplaatste luidsprekerboxen, waar bovenop de losse versterker is geplaatst. Dit wordt ook wel een toren genoemd. Hier lopen de vermogens sterk uiteen. Standaard is 100 Watt, maar Fender heeft tegenwoordig een stack van wel 550 Watt. Het aantal luidsprekers per in de stack toegepaste luidsprekerkasten is meestal 4, soms 2. Er zijn stacks voor gitaren en basgitaren.
• Top - Dit is de eigenlijke versterker, die bovenop een stack is geplaatst. Wordt ook wel head genoemd. Deze versterker versterkt het signaal afkomstig van de elektrische gitaar en levert het als vermogen af aan de luidsprekerkasten. Favoriet bij gitaristen is de buizenversterker.
• Buikkast - Dit is de bovenste luidsprekerkast van een stack. Deze kast loop naar de bovenkant iets toe, waardoor de buikvorm ontstaat. De top past dan precies op dit type luidsprekerkast.

De keuze, welke uitvoering van de gitaarversterker moet worden gebruikt, hangt o.a. af van het feit of er er wel of niet vaak van zaalversterking (P.A.) gebruikgemaakt kan worden. Daarnaast is natuurlijk ook de voorkeur van de gitarist, hoe hij of zij wil klinken, bepalend.

Oermodellen

Over het algemeen worden de volgende types gitaarversterker als de oermodellen gezien waarop de meeste moderne versterkers zijn gebaseerd. Deze versterkers hebben ieder hun eigen typische "sound".

• Fender bassman ten, klasse a/b-eindtrap met 2 6l6 buizen (rauw clean met een randje).
• Fender Twin Reverb een klasse a/b-eindtrap met 4 6l6 buizen die samen een vermogen van 85 Watt leveren (helder clean met galm, dit geluid wordt vaak aangeduid als "twang").
• Vox ac 30, klasse A-eindtrap met 4 el84 buizen die samen een vermogen van 30 Watt leveren (stevig clean met meer compressie dan een Fender Twin).
• Marshall Jtm50 en de Jtm 100, een klasse a/b-eindtrap met 2 of 4 kt66 en later el34 buizen die samen een vermogen van 50 of 100 Watt leveren (de eerste echte scheurversterker (Jimi Hendrix, the Who) staat ook bekend als de Marshall Plexi).

Merken

• Ashdown Engineering
• Engl
• Faylon
• Fender
• Hiwatt
• Ibanez
• Line 6
• London City
• Marshall
• Mesa Boogie
• Novanex
• Orange
• Peavey
• Randall
• Roland
• VOX
• Yamaha

Bronnen, noten en/of referenties Gitarist

Mediabestanden

Zie de categorie Guitar amps van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.