Giuseppe Piazzi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Giuseppe Piazzi (Ponte in Valtellina, 17 juli 1746 - Napels, 22 juli 1826) was een astronoom. Hij werkte vanuit zijn observatorium te Palermo.

Piazzi is het meest bekend om de ontdekking die hij op 1 januari 1801 deed: een object dat scheen te bewegen tegen de achtergrond van stilstaande sterren. Eerst dacht hij een nieuwe, statische ster ontdekt te hebben. Maar toen het hem opviel dat het object zich voortbewoog, raakte hij ervan overtuigd dat het een planeet was – of een "nieuwe ster", zoals hij het noemde.

In zijn dagboek tekende Piazzi het volgende op:

"Het licht was een beetje zwak en dezelfde kleur als Jupiter, maar gelijkend aan vele anderen die tot de achtste magnitude worden gerekend. Daarom twijfelde ik er niet aan dat het iets anders was dan een ster van vaste positie. Toen ik op de avond van de 2^e mijn observatie herhaalde en ondervond dat deze noch in positie noch in tijd overeenkwam met de zenit van de eerdere observatie, begon ik te twijfelen over haar accuratesse. Pas later kwam bij mij het grootse idee op dat het een nieuwe ster kon betreffen. De avond van de derde werd mijn vermoeden tot zekerheid, ervan verzekerd zijnde dat het geen vaste ster betrof. Desalniettemin wachtte ik alvorens het bekend te maken tot de avond van de vierde, waarna ik de voldoening had te ondervinden dat het object zich weer verplaatst had en wel met dezelfde snelheid als in de voorbije dagen."

Ondanks zijn vermoeden dat het een planeet betrof, volgde Piazzi de conservatieve route en kondigde hij zijn ontdekking aan als de ontdekking van een komeet. Hij maakte zijn vermoeden pas bekend aan de Milanese astronoom Barnaba Oriani, die hij een brief schreef waarin hij het volgende opmerkte:

"Ik heb deze ster als een komeet verkondigd, maar omdat hij niet vergezeld gaat van enige nevel en verder omdat zijn beweging zo langzaam is en ook vrij uniform, is de gedachte verscheidene malen bij me opgekomen dat het iets meer is dan een komeet. Maar ik heb deze gedachte met zorg niet publiekelijk geuit."

Piazzi kon het object niet lang genoeg volgen om met de bestaande technieken zijn baan te berekenen, maar de bekende wiskundige Carl Friedrich Gauss ontwikkelde een nieuwe methode van baanberekening die het astronomen mogelijk maakte het object terug te vinden. Nadat zijn baan beter vastgesteld was, werd het duidelijk dat Piazzi's aanname correct was en dat het object niet een komeet maar eerder een kleine planeet was. Deze locatie kwam ook vrijwel precies overeen met de plaats die door de wet van Titius-Bode aangewezen werd als mogelijke locatie van een planeet.

Piazzi noemde zijn ontdekking "Ceres Ferdinandea", naar de oud-Griekse en Sicilliaanse godin van het graan en naar koning Ferdinand IV van Napels en Sicilië. Het Ferdinandea-deel van deze naam kwam later om politieke redenen te vervallen. Ceres bleek de eerste en grootste van de planetoïden in de planetoïdengordel.

In 1923 werd de 1000^ste planetoïde ontdekt – deze werd ter ere van Piazzi "Piazzia" gedoopt. Een recentere ontdekking op Ceres (een grote, witte vlek die vermoedelijk een krater is en die werd waargenomen door de Hubble ruimtetelescoop) wordt informeel ook 'Piazzi' genoemd.