Goes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Goes (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Goes.
Goes
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Goes Wapen van Goes
(Details) (Details)
Goes
Goes
Situering
Provincie Zeeland
Gemeente Goes
Coördinaten 51° 30′ NB, 3° 53′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2010) 26.920
Overig
Netnummer 0113
Belangrijke verkeersaders A58, N254, N256, N289, NS Zeeuwse Lijn
Website www.goes.nl
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Stadshaven van Goes
Het stadhuis
Grote of Maria Magdalenakerk
De watertoren
Westerkerk
De Koornbloem
Getijwaterkorenmolen 't Soepuus
Trapgevels in Goes
Stadsgracht ("de Veste")
Kijk op de Nieuwstraat vanaf de Beestenmarkt
Voormalige RK ULO in Amsterdamse Schoolstijl
Cultuurhuis

Goes (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (dialectuitspraak klinkt als Hoes) is een stad op het schiereiland Zuid-Beveland, centraal gelegen in de Nederlandse provincie Zeeland. De stad Goes telt 26.920 inwoners (2010), en de gemeente 37.050 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS). Goes is tevens de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Goes.

Geschiedenis[bewerken]

Goes is in de tiende eeuw ontstaan aan de rand van een kreek genaamd de Korte Gos. Het op een kreekrug gebouwde dorp groeide snel en reeds in de 12de eeuw was er sprake van een marktplein en een aan Maria gewijde kerk. Door de snelle groei kreeg Goes in 1405 stadsrechten van Willem VI van Holland en in 1417 officieel toestemming om zich te versterken met stadsmuren en een stadsgracht. De welvaart van de stad was gebaseerd op lakennijverheid en de winning van zout, dat uit veen gewonnen wordt. In de zestiende eeuw ging het Goes minder voor de wind. De verbinding met zee verzandde en in 1554 vernietigde een grote stadsbrand het noordwestelijk deel van de stad. De oorzaak was een in brand geraakte zoutkeet in combinatie met een straffe noordoostenwind.

Begin 1572 namen de Spanjaarden de stad in; de op dat moment heersende gouverneur van Walcheren (in naam van Willem de Zwijger), Jerome Tseraerts, ondernam met Engelse huurlingen een poging de stad te heroveren. Dit werd geen succes door voedsel- en munitietekorten en de belegering werd ontbonden. In 1577 verlieten de Spaanse troepen die op dat moment de stad bestuurden Goes, en de stad werd door Prins Maurits van Nassau ingenomen. Deze liet een verdedigingsgordel om Goes aanleggen die tegenwoordig nog gedeeltelijk aanwezig is. In de eeuwen hierna speelde Goes geen belangrijke rol behalve die van agrarisch centrum van Zuid-Beveland. In 1868 kreeg Goes een treinverbinding. Dit leidde echter niet zoals bij veel steden tot industrialisatie. De economie bleef zich richten op dienstverlening en distributie. Eveneens bleef de agrarische sector een belangrijke rol spelen, tot op de dag van vandaag.

Van de wereldoorlogen heeft Goes niet veel last gehad. Tijdens de Eerste Wereldoorlog raakten 7 bommen Goes en Kloetinge; dit was een vergissing van de bemanning van een Brits vliegtuig. In Kloetinge vielen 3 bommen, de schade viel mee. In Goes werd een huis aan de Magdalenastraat verwoest, er viel 1 dode. Ook een aantal vrachtschepen in de haven werd geraakt en liep grote schade op. Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft Goes niet veel gemerkt van het oorlogsgeweld dat toch vlak naast de stad (de Sloedam en de slag om de Schelde) plaatsvond. Er werd in Goes weinig vernield, wel stond de stad tot de bevrijding op 29 oktober 1944 onder bevel van de Duitsers.

Tijdens de watersnood van 1953 bleef Goes droog. De dijken ten noorden van de stad hielden het, al scheelde het niet veel, zoals de dijk bij Kattendijke die door versterking door zandzakken overeind bleef. Als dit niet zo was geweest waren de gevolgen voor Goes en de rest van Zuid-Beveland niet te overzien geweest. Wel getroffen werden Wolphaartsdijk en Oud-Sabbinge, toen nog een eigen gemeente, nu onderdeel van de gemeente Goes. In die dorpen kwamen in totaal 14 mensen om. De stad Goes gold in de ramptijd als opvangplaats voor de vele mensen die uit overstroomde dorpen als Wolphaartsdijk, Kortgene en Kruiningen geëvacueerd werden. In de Grote kerk in Goes werden bovendien lijken opgebaard.

De eerstvolgende groeistuipen kreeg Goes pas weer in de jaren 60 en 70 van de twintigste eeuw. De industrie nam toe en de rol van dienstencentrum werd versterkt. Het noordwestelijk deel van de binnenstad, de Smallegangesbuurt, werd grotendeels gesloopt. Vanaf 1982 werd het wijkje herbouwd. De stad groeide sterk door de aanbouw van nieuwe wijken als de Noordhoek, het Goese Meer, Oostmolenpark, Overzuid en Ouverture. Sindsdien gaat het Goes voor de wind; het is nu na Middelburg, Terneuzen en Vlissingen, volgens CBS-gegevens, een aanzienlijk economisch centrum in Zeeland en dat valt te zien aan het moderne kantorenpark 'Stationspark'. Volgens het CBS is Goes wat bedrijfshuisvesting, commerciële dienstverlening en cultuur/recreatie betreft na Middelburg en Terneuzen de derde stad van Zeeland. Wat detailhandel betreft is het zelfs, na Middelburg, de tweede stad. Op onderwijsgebied (aantal leerlingen voortgezet, hoger en wetenschappelijk onderwijs) moet Goes de eer laten aan Middelburg, Terneuzen en Vlissingen. Na Terneuzen en Vlissingen is Goes de grootste Zeeuwse industriestad.

Op 27 oktober 1976 vond er een ernstig treinongeluk plaats bij Goes, waarbij 7 doden en 8 gewonden vielen.

Toekomst[bewerken]

Er zijn veel nieuwe wijken in voorbereiding, zoals Goese Schans, Mannee en Aria, samen goed voor ongeveer 3000 nieuwe woningen.

De gemeente heeft plannen voor een aquaduct op de plaats waar nu de ringbrug staat. Dit ook voor de doorstroom richting de nieuwe wijken Goese Schans en Mannee.

Er zijn plannen voor een nieuwe aansluiting op de A58 in de buurt van het ziekenhuis.

Naamgeving[bewerken]

De meest waarschijnlijke herkomst van de naam Goes is een tekst uit 976 die Curtagosum vermeldt. De waternaam Gosa met de aanduiding curt wordt gelezen als Korte Gos.[1] Goes heeft vermoedelijk in 1405 stadsrechten verkregen en vierde daarom in 2005 zijn 600-jarig bestaan als stad.

Het wapen van Goes toont onder andere een witte gans, die afkomstig is van Zuid-Beveland. Over de reden dat de gans opduikt in het stadswapen bestaan verschillende theorieën. Volgens de website van de gemeente Goes zijn de ganzen waarschijnlijk een verwijzing naar de wilde ganzen die op Zuid-Beveland overwinteren. Vaak wordt gesuggereerd dat Goes een Hanzestad is,[2] voornamelijk ingegeven door de gans in het wapen en de Hanze-bank die in het begin van de 20e eeuw bestond. Goes heeft echter nooit tot de groep Hanzesteden behoord.[3]

Cultuur en recreatie[bewerken]

Bouwwerken en architectuur[bewerken]

Bekende of opmerkelijke bouwwerken in Goes:

  • Het stadhuis aan de markt, daterend uit de 15e eeuw, gebouwd in gotische stijl.
  • Hotel 'de Korenbeurs', gehuisvest in het voormalige burgemeestershuis, gebouwd in 1753
  • De Grote of Maria Magdalenakerk in laatgotische stijl, daterend uit 1423; interessant zijn het koor, het orgel en een grafmonument
  • De Sionkerk van de Gereformeerde Gemeente is met 2.250 zitplaatsen de grootste kerk van de stad.
  • Een getijwaterkorenmolen 't Soepuus aan de Kleine Kade, die tot ongeveer 1800 in werking is geweest, met koepeltorentje uit 1624
  • Verschillende oude poortjes, o.a. in de Zusterstraat, daterend uit 1655
  • De ronde stenen korenmolen De Koornbloem met stelling uit 1801
  • De televisietoren Goes uit 1957, 135 m hoog (voor 2007 146 m hoog)
  • De watertoren uit 1912
  • De stadshaven van Goes
  • Oude straten als de Sint Jacobstraat, Pyntorenstraat, Korte Kerkstraat, Koningstraat, Opril Grote Markt en de Zusterstraat
  • Oude pleinen zoals: Vlasmarkt, Singelstraat, Beestenmarkt en natuurlijk het grootste plein van Goes: de Grote Markt
  • Museum voor de Bevelanden in een oud klooster met daarachter de Manhuistuin
  • De oude wallen en vestes rond de binnenstad van Goes
  • De Muziekschool in de oude villa
  • Stoomtrein Goes - Borsele
  • Recreatiepark de Hollandsche hoeve
  • Theater De Mythe
  • Door de gemeente Goes loopt een wandelnetwerk, het Kiekendiefpad, langs tamelijk onbekende natuur in het gebied van de Ooster- en Westerschenge
  • Het Stadskantoor

Musea[bewerken]

Film en theater[bewerken]

Sinds 2009 beschikt Goes over een gloednieuwe bioscoop: Da Vinci theater. Een paar jaar had Goes geen bioscoop omdat de voormalige bioscoop aan de Singelstraat gesloten was.

Tevens zijn er twee theaters in de stad. De Mythe, grenzend aan het stadscentrum, is het grootste theater van de stad. Podium 't Beest, theater en filmhuis, is gevestigd slechts een paar meter van De Mythe.

Evenementen[bewerken]

In Goes zijn er jaarlijks terugkerende grootschalige evenementen:

  • Dancetour Goes
  • Goes in Concert (voor het laatst gehouden in 2009)
  • 12 Hours of HipHop
  • Ganzen Pop (Keizersdijk, Goes)

Sport[bewerken]

De sportvelden van Goes liggen in het noorden van de stad. Sportpark Het Schenge is de thuisbasis voor een aantal verenigingen. Sportpark Het Schenge bestaat uit vijf voetbalvelden, vier tennisbanen, twee hockeyvelden, een rugbyveld, een korfbalveld en een atletiekbaan.

Tevens worden er bij het zwembad Sportpunt Zeeland verschillende zaalsporten beoefend als zaalvoetbal, basketbal, volleybal, korfbal, zwemmen, waterpolo, judo en rolstoelhockey.

Naast de wijk Goese Meer ligt de Goese Golf. Deze golfbaan is de grootste van Zeeland.

Verenigingen:

  • Atletiekvereniging AV'56
  • Voetbalvereniging SSV '65
  • Voetbalvereniging VV GOES
  • Voetbalvereniging SV Robur
  • Hockeyvereniging GMHC
  • Rugbyclub Tovaal
  • Zwem- en Waterpolo vereniging de Ganze

Winkelen[bewerken]

In de wijken Goes Zuid en Goese Polder zijn kleine winkelcentra. De belangrijkste winkelgebieden in Goes liggen in het centrum (Lange Vorstraat, Lange Kerkstraat, Ganzepoortstraat, Klokstraat, Gasthuisstraat, Sint Adriaanstraat, Kolveniershof, Schuttershof: omgeving Grote Markt). Goes behoort door deze relatief grote hoeveelheid winkels samen met Middelburg en Sluis tot de drie belangrijkste winkelsteden van Zeeland.

Ook bij de nieuwe parkeergarage die op het Kolveniershof en Bleekveld is gebouwd en in de nieuwe wijk Goese Schans zullen winkels komen.

Monumenten[bewerken]

Een deel van Goes is een beschermd stadsgezicht, waaronder ook de Oostsingel, en is daarmee een van de 17 beschermde stads- en dorpsgezichten in Zeeland. Verder heeft Goes vele tientallen rijksmonumenten, in zowel de plaats als de gemeente, zie hiervoor de:

Wijken en bedrijventerreinen[bewerken]

Goes telt vijf stadsdelen. Dit zijn Centrum, Noord, Oost, West en Zuid. In ruimere zin worden de wijk Oostmolenpark en de toekomstige wijk Riethoek ook als deel van Goes gezien, en samen als een apart stadsdeel "Kloetinge".

Woonwijken[bewerken]

Bedrijventerreinen[bewerken]

  • De Goese Poort (Noord)
  • De Poel (I, II, III en IV) (Zuid)
  • Klein Frankrijk (Centrum)
  • Marconi (West)
  • Stationspark (Zuid)

In ontwikkeling of aanbouw[bewerken]

Basisonderwijs[bewerken]

  • 't Noorderlicht
  • CBS Princes Beatrix
  • Prinses Irene School
  • OBS De Zuidwesthoek
  • R.K. Bisschop Ernstschool
  • Montessorischool De Basis
  • R.K Holtkampschool
  • Prof. Dr. Kohnstammschool
  • Koelmanschool
  • Steenblokschool
  • G.B.S. De Wingerd

Speciaal onderwijs[bewerken]

  • SO De Kring
  • Stichting De Korre
  • Sbo De Tweern

Cluster-4[bewerken]

  • Odyzee College

Middelbaar onderwijs[bewerken]

Cluster-2-scholen[bewerken]

  • Auris College Goes

Cluster-4-scholen[bewerken]

  • Odyzee College
  • Traject Goes

Beroepsonderwijs[bewerken]

Topografie[bewerken]

Goes-plaats-OpenTopo.jpg

Topografisch kaartbeeld van Goes, maart 2014. Klik op de kaart voor een vergroting.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Goes ligt aan de A58, wat voor de bereikbaarheid vanuit het westen (Vlissingen en Middelburg) en oosten (Bergen op Zoom en Roosendaal) zorgt. Vanuit het noorden (Zierikzee en Rotterdam) is Goes bereikbaar via de N256.

Goes heeft een station aan de spoorlijn Roosendaal - Vlissingen. Vanuit dit station rijden intercity's naar Vlissingen en Lelystad Centrum. Deze Intercity stopt in Zeeland op alle stations. Het naastgelegen busstation biedt verbindingen met onder meer Zierikzee, Kamperland, Middelburg, Terneuzen en Gent.

Goes heeft een zeer hoog fietsgebruik (meer dan 50% van de verplaatsingen binnen de gemeente wordt per fiets afgelegd, 2008) en een relatief laag autogebruik. Met deze modal split is Goes in 2008 genomineerd tot de fietsstad van Nederland.[4]

Geboren in Goes[bewerken]

Bekende (voormalige) inwoners van Goes[bewerken]

Zusterstad[bewerken]

Goes is de zusterstad van:

Oude kaarten en prenten[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Het lied 'My Town' van Racoon gaat over Goes.

Externe link[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Waar komt de naam Goes vandaan?
  2. Website van VVV Zeeland waarop wordt gesproken over 'Hanzestad Goes'.
  3. De hoese hanze
  4. Fietsstad 2008