Gordelroos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Gordelroos
Gordelroos in de nek, dermatoom C3
Gordelroos in de nek, dermatoom C3
Coderingen
ICD-10 B02
ICD-9 053
DiseasesDB 29119
MedlinePlus 000858
eMedicine med/1007
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Gordelroos of herpes zoster, ook (in België) zona genaamd, is een ziekte waarbij de getroffene op waterpokken gelijkende, gegroepeerde blaasjes op een rode ondergrond krijgt op een vrij scherp begrensd deel van de huid, overeenkomend met een dermatoom, dat is een deel van de huid dat door 1 segmentale zenuw vanuit het ruggenmerg wordt geïnnerveerd. Net als bij waterpokken kunnen de plekken na openkrabben ernstige littekens veroorzaken.

Op de romp hebben dergelijke dermatomen de vorm van een gordel of band, vandaar de naam gordelroos.

Verloop[bewerken]

Bij gordelroos is één zijde van het lichaam aangetast

De ziekte begint vaak met pijn en tintelingen op het aangedane huidgebied. De pijn lijkt in aanvang op lichte elektrische schokjes en verandert na verloop van tijd in pijn gelijkend op spierpijn. Op dat moment is aan de huid nog niets te zien. Na enkele dagen wordt de huid rood en komen de met vocht gevulde blaasjes op, die wat lijken op kleine blaren. Altijd is maar één kant van het lichaam aangedaan. De blaasjes gaan na verloop van tijd over in korstjes die soms kunnen etteren. Na ongeveer 2 tot 3 weken verdwijnen ze. Vooral bij oudere mensen blijft er soms nog lang pijn in het getroffen huidgebied bestaan, die soms zeer heftig kan zijn, de zgn. postherpetische neuralgie. Bij optreden in het gelaat (nervus facialis) zijn soms ook andere zenuwtakken aangedaan, waardoor het gehoor kan verminderen of een gedeeltelijke verlamming van de gelaatsspieren kan optreden. Dit wordt wel het Syndroom van Ramsay Hunt genoemd. Gordelroos op het lichaam is op zich niet gevaarlijk, maar wel erg pijnlijk. Gordelroos in het gelaat kan het gezichtsvermogen aantasten en moet altijd behandeld worden.

Oorzaak[bewerken]

De gelijkenis met waterpokken is niet toevallig, de verwekker is hetzelfde virus als het waterpokkenvirus: het varicella-zostervirus. Heeft men eenmaal waterpokken doorgemaakt, dan raakt men het virus nooit meer helemaal kwijt; het blijft zich schuilhouden in bepaalde zenuwcellen (het ganglion spinale dat buiten het ruggenmerg ligt). Het virus kan ineens weer actief worden. Dit gebeurt vaker als het immuniteitssysteem wat minder is. Dit heeft dan een gordelroosinfectie tot gevolg. Mensen die nog geen waterpokken hebben doorgemaakt, kunnen door een lijder aan gordelroos besmet worden met het virus en waterpokken krijgen.

Feiten[bewerken]

Een gordelroosinfectie komt in de zomer veel meer voor dan in de winter. De huidontsteking treft voornamelijk mensen boven het zestigste levensjaar. Ruim 20% van de bevolking krijgt er ooit mee te maken. Gordelroos treedt doorgaans maar een keer op, in zeldzame gevallen meermaals. Dat is het gevolg van een sterk verzwakte afweer. Bij herhaalde aanvallen is een onderzoek naar de verminderde weerstand nodig. [bron?]

Behandeling[bewerken]

Behandeling is mogelijk, maar werkt het best als ermee gestart wordt voor de blaasjes verschijnen; daarna heeft ze nog weinig effect. Omdat gordelroos door een virus veroorzaakt wordt, bestaat de behandeling uit antivirale middelen, aangevuld met pijnstillers en ontstekingsremmers (corticosteroïden). Met name bij oudere mensen wordt toch wel naar vroege behandeling gestreefd omdat de postherpetische neuralgie dan vaak aanzienlijk milder is of zelfs in het geheel niet optreedt. Voor de behandeling van postherpetische neuralgie wordt tegenwoordig vaak het antidepressivum amitriptyline voorgeschreven en het anti-epilepticum gabapentine. Het uitschakelen van de aangetaste zenuw door een anesthesist is minder gebruikelijk.

Wanneer de gordelroos zich situeert nabij het oog is bijzondere voorzichtigheid geboden: door het virus kan immers ook het oog aangedaan raken. Blindheid behoort tot de mogelijke risico's. Als het oog zelf geïnfecteerd is moet er behandeld worden, meestal met oogdruppels en oogzalf, eventueel met tabletten of een infuus.

Ook wanneer de gordelroos zich situeert bij het oor moet men zich direct naar een arts begeven. Het risico op een halfzijdige aangezichtsverlamming bestaat door aantasting van de zevende hersenzenuw die de spieren van het aangezicht aanstuurt. Bovendien is de kans op (blijvende ) gehoorschade groot alsmede schade aan het evenwichtsorgaan. In dit geval dient er binnen 72 uur na het optreden van de gezichtsverlamming begonnen te worden met de behandeling middels antivirale middelen en prednison.