Gouwe (rivier)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gouwe (rivier)
Location Gouwe.PNG
Lengte 14 km
Van Oude Rijn
Naar Hollandse IJssel
Stroomt door Zuid-Holland
Hefbrug over de Gouwe bij Alphen aan den Rijn ter hoogte van de kruising met de Oude Rijn.
Hefbrug over de Gouwe bij Alphen aan den Rijn ter hoogte van de kruising met de Oude Rijn.
Portaal  Portaalicoon   Geografie

De Gouwe is een gekanaliseerde rivier in Zuid-Holland, die van noord naar zuid een traject van de Oude Rijn naar de Hollandse IJssel aflegt. De Gouwe fungeert tevens als boezemwater voor het Rijnland.

Geschiedenis[bewerken]

De Gouwe is ontstaan als veenstroompje ter hoogte van Boskoop, die uitkwam op de Hollandse IJssel in Gouda. In de 13e eeuw werd het riviertje de Gouwe door een kanaal verbonden met de Oude Rijn. De monding van de Gouwe in de Hollandse IJssel werd uitgebreid tot een haven met een tolhuis.

In de 15e eeuw werd de rivier gekanaliseerd en was er definitief een betrouwbare route tussen Alphen aan den Rijn en Gouda. De Gouwe maakte deel uit van de voornaamste (verplichte) scheepvaartverbinding in Holland, die Dordrecht met Haarlem en later met Amsterdam verbond. De steden aan de route hielden samen met de graven van Holland, die bij Gouda en Spaarndam tol hieven, deze route in stand, tot ongenoegen van steden als Delft en Leiden. De visrechten op de Gouwe waren een heerlijk recht. Binnen de gemeente Alphen aan den Rijn waren de visrechten in de vroege negentiende eeuw in handen van Theodorus Pieter baron de Smeth.

Verbindingen[bewerken]

De Gouwe is een belangrijke route voor de binnenvaart. Naar het noorden wordt de stroom voortgezet in het Aarkanaal (de voormalige Kromme Aar), die weer een route vormt in de richting van het Amstel-Drechtkanaal en de Amstel.

Aan de noordkant bevindt zich Gouwsluis te Alphen aan den Rijn. Dan volgen de dorpen Boskoop en Waddinxveen en aan de zuidkant de stad Gouda, waar de Gouwe zich vertakt in een oude stroom door de stad en een westelijk kanaal (Gouwekanaal met de Julianasluis) erlangs. Bij Gouda bevond zich van oudsher een sluis met een tol. Deze Havensluis vormde tot in de jaren vijftig van de 20e eeuw de verbinding tussen de Haven en de Gouwe met de Hollandse IJssel. Een andere verbinding tussen de Gouwe en de IJssel wordt gevormd door de Mallegatsluis en loopt via de Turfsingel.

Hefbruggen en aquaducten[bewerken]

Kenmerkend voor de Gouwe zijn de drie hefbruggen bij Alphen, Boskoop (de Boskoopse hefbrug) en bij Waddinxveen de Waddinxveense hefbrug. In de gemeente Alphen aan den Rijn bevindt zich het Alphen-aquaduct over de N11 en het daarnaast gelegen "alpherium" ook wel Alphense Container Terminal genoemd. Ten westen van Gouda bevindt zich het Gouwe-aquaduct, vlak voor de aansluiting van de A20 en de A12 in de gemeente Waddinxveen.