Graafschap Horn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Graafschap Horn
Comté de Hornes
Leen van het graafschap Loon
(1243) 1450–1795 Eerste Franse Republiek 
Blason ville nl Horn(Limburg).svg
Kaart
Het Graafschap Horn rond 1550
Het Graafschap Horn rond 1550
Algemene gegevens
Talen Limburgs, Nederlands, Frans
Regering
Regeringsvorm Monarchie
Dynastie huis Horne
Staatshoofd Graaf

Het graafschap Horn, soms ook Horne of Hoorne, was een heerlijkheid en later graafschap in het huidige Nederlands Limburg. Het bestuurlijke centrum was het kasteel van Horn.

Geschiedenis[bewerken]

De heerlijkheid Horn wordt voor het eerst vermeld in 1243 als leen van het graafschap Loon.

Vanaf de dertiende eeuw hadden de heren van Horn bezittingen in het land van Weert, echter als leen van het graafschap Gelre.[1] Deze bleven buiten de heerlijkheid Horn.

In 1366 kwam Loon, en daarmee ook Horn, in het bezit van het prinsbisdom Luik.

De eerste graaf van Horn, Jacob I van Horn, kreeg zijn titel in 1450. Hij liet in Weert een nieuw kasteel bouwen, de Nijenborgh of nieuwe burcht. De oude burcht of Aldenborgh stond op de plaats waar nu de Paterskerk in de wijk de Biest in Weert staat. Zij werd helemaal verwoest in 1703, maar was toen al lang buiten gebruik.

De Nijenborg is altijd bewoond geweest door de graven van Horne, tot zij tijdens de Spaanse Successieoorlog in 1702 werd verwoest. Tegenwoordig staan alleen nog de toegangspoort en een paar stukken muur overeind. Er staat nu een herenhuis op het eiland waar ooit het kasteel gestaan heeft.

Kasteel Horn

Op het kasteel van Horn verbleef de drossaard, die namens de graaf de statenvergadering voorzat.

De laatste graaf, Filips van Montmorency, beter bekend als "de graaf van Hoorne", was samen met graaf Lamoraal van Egmont één van de leiders van het verzet tegen Filips II van Spanje. Hun onthoofding in 1568 op de Grote Markt in Brussel werd het definitieve sein voor de Nederlandse opstand.

Bij gebrek aan een mannelijke erfgenaam kwam Horn terug in een personele unie met het prinsbisdom Luik. Het werd namens de prins-bisschop bestuurd door de hoogdrossaart. Het had een statenvergadering, bestaande uit de bezitters van de heerlijkheden en afgevaardigden van de schepenbanken van Haelen, Neer, Roggel en Heythuysen.

In 1795 werd het gebied door de Franse republiek geannexeerd en opgenomen in het departement van de Nedermaas.

Gebied[bewerken]

De verdeling van het grondgebied van Horne, Thorn, Gelder en Kessenich voor de 18e eeuw.

De volgende dorpen behoorden tot het graafschap:

In Nederland[bewerken]

In België[bewerken]

De dorpen nu[bewerken]

Horn, Nunhem en Buggenum maakten tot 2007 deel uit van de gemeente Haelen. Heythuysen en Roggel en Neer waren tot 2007 zelfstandige gemeenten. Deze drie gemeenten zijn per 1 januari 2007 samengevoegd tot de nieuwe gemeente Leudal. Eén van de voorgestelde namen voor de nieuwe gemeente was Land van Horne, verwijzend naar het oude graafschap.

Beegden en Wessem horen nu bij de gemeente Maasgouw. Geistingen en Ophoven maken nu deel uit van de Belgische gemeente Kinrooi.

Lijst van heersers van Horne[bewerken]

Periode Naam Opmerkingen
1243-1264 Willem I van Horne Gehuwd 1230 met Heilwig van Altena, zus van Dirk III van Altena
1264-1304 Willem II van Horne Heer van Horne en Altena
1304-1331 Gerard I van Horne Heer van Horne, Altena, Perwijs en Herlaar
1331-1343 Willem V van Horne Heer van Horne, Altena en Gaasbeek
1343-1345 Gerard II van Horne Heer van Horne, Altena en Gaasbeek; gesneuveld in de Slag bij Stavoren
1345-1358 Willem VI van Horne Broer van Gerard II; heer van Horne en Altena
1358-1415 Willem VII van Horne Heer van Horne, Altena en Weert
1415-1433 Willem VIII van Horne Heer van Horne, Altena en Weert
1433-1488 Jacob I van Horne Eerste graaf van Horne, heer van Altena, Kortessem, Montigny, Weert, Wessem, Bocholt, Cranendonck, Eindhoven
1488-1530 Jacob II van Horne Graaf van Horne
1530-1531 Jacob III van Horne Graaf van Horne
1531-1540 Jan van Horne Broer van Jacob; graaf van Horne
1540-1568 Filips van Montmorency Stiefzoon van Jan van Horne; graaf van Horne, stadhouder van Gelre en Zutphen
Na de dood van Filips kwam het graafschap in een personele unie met het prinsbisdom Luik

Externe links[bewerken]

Bronnen en noten