Grendelpoort
De Grendelpoort is een middeleeuwse poort in de stadsmuur van Valkenburg.
De poort is een rijksmonument.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
In 1329 werd de vesting Valkenburg voor de zoveelste keer in zijn geschiedenis belegerd en verwoest. In dat jaar werd Valkenburg belegerd door de Hertog van Brabant en verdedigd door de zoon van Reinoud, Walram II. Uiteindelijk komt Walram II om tijdens de strijd en wordt het kasteel en de verdedigingswerken afgebroken. Om Valkenburg beter te kunnen beschermen werd daarna besloten om het hele patroon van de stad te veranderen. De bedding van de Geul werd noordelijker gelegd en er kwam een stadsmuur om Valkenburg, voorzien van torens en poorten. In de westzijde van deze muur werd ook een toegangspoort gebouwd, de Grendelpoort.
De poort werd dus in de jaren na 1329 gebouwd. Een precies jaartal is niet bekend, maar er wordt aangenomen dat het begin 14e eeuw gebeurde. De poort droeg niet vanaf het begin de naam Grendelpoort, maar heeft door de eeuwen heen vele verschillende namen gehad. Namen die in die periodes werden genoemd waren Bergerpoort, Maestrichterpoort of Maastrichtse Poort en Trichterpoort. Dit had alles te maken met de plaatsen die men kon bereiken als men Valkenburg door deze poort verliet. De tegenwoordige naam van de poort moet zijn afgeleid van een put die in de buurt van de poort moet hebben gelegen, de zogenaamde Grendelput. Aan de buitenkant van de poort is er nog een klein poortje waarachter vroeger deze put moet hebben gelegen. Deze is er echter al vele jaren niet meer.
Aanpassingen [bewerken]
Aan de Grendelpoort zijn door de eeuwen heen verschillende veranderingen doorgevoerd. Zo was er een wachthuis bij de poort voor de poortwachters die de toegang tot de stad moesten bewaken. Dit was bepaald geen overbodige luxe vanwege de vele nachtelijke aanvallen. Over de poortwachters is bekend dat zij ook salaris kregen. In 1440 kreeg iedere poortwachter 4 rijnse guldens.
In de buurt van de Grendelpoort moet nog een andere toren hebben gestaan, aangezien hiervoor in 1464 nog een tweede wachthuis was opgericht waar het kruit en de geweren voor de bewaking werden opgeslagen. Natuurlijk moest er ook soms een nieuwe poort worden geplaatst. Dit gebeurde onder andere in 1784. Dit zal natuurlijk nog wel vaker zijn gebeurd, maar dit is een van de weinige keren dat het bekend is. In 1672 werd het kasteel van Valkenburg door de Staatse troepen opgeblazen en werden de verdedigingswerken grotendeels verwoest. De Grendelpoort, de Berkelpoort en de Geulpoort bleven echter gespaard, evenals een deel van de stadsmuur.
Restauratie [bewerken]
Omdat de poort bijna 600 jaar oud is, moet deze goed onderhouden worden. De laatste grote restauratie van de Grendelpoort was in 1929. De gemeente Valkenburg werd door de Rijksdienst voor Monumentenzorg erop gewezen dat de beide overgebleven stadspoorten in zeer slechte staat verkeerden. Met de restauratie werd begonnen in oktober 1929 en deze was klaar in februari 1930. Het totale bedrag dat de restauratie kostte was 23.000 gulden waarbij de overheid voor 50% meebetaalde.
Literatuur [bewerken]
- A. Kreusch Kroniek van Groot Valkenburg
