Grendelpoort

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Grendelpoort te Valkenburg

De Grendelpoort is een middeleeuwse poort in de stadsmuur van Valkenburg. De poort is een rijksmonument.

Geschiedenis[bewerken]

In 1329 werd de vesting Valkenburg belegerd door hertog Jan III van Brabant en verdedigd door Walram II, de zoon van heer Reinoud van Valkenburg. Walram sneuvelde en na de inname werden het kasteel en de verdedigingswerken afgebroken. Om Valkenburg beter te kunnen beschermen, werd besloten het patroon van de stad te veranderen. De bedding van de Geul werd noordelijker gelegd en er kwam een stadsmuur om het stadje, voorzien van torens en poorten. In de westzijde van deze muur werd een toegangspoort gebouwd, tegenwoordig de Grendelpoort genoemd.

De poort werd dus in de jaren na 1329 gebouwd. Een precies jaartal is niet bekend, maar er wordt aangenomen dat het omstreeks 1335 gebeurde.[1] De poort heette aanvankelijk anders, Bergerpoort, Maastrichtse Poort of Trichterpoort, naar de plaatsen waarheen de weg door de poort voerde. Aan de buitenkant van de poort is een klein poortje, waarachter vroeger een put moet hebben gelegen; de Grendelput, waar de huidige naam vandaan komt. Deze put is al lang geleden verdwenen.

Aanpassingen[bewerken]

Kaart van Jacob van Deventer uit de 16e eeuw van Valkenburg, aan de onderzijde Kasteel Valkenburg, aan de bovenzijde van de stad de Geulpoort, rechtsonder de Berkelpoort en links de Grendelpoort

Aan de Grendelpoort zijn door de eeuwen heen veranderingen doorgevoerd. Zo was er een wachthuis bij de poort voor de poortwachters die de toegang tot de stad moesten bewaken. Dit was bepaald geen overbodige luxe, vanwege de vele nachtelijke aanvallen. Over de poortwachters is bekend dat zij salaris kregen. In 1440 kreeg iedere poortwachter vier Rijnse guldens.

In de buurt van de Grendelpoort moet een andere toren hebben gestaan, aangezien hiervoor in 1464 een tweede wachthuis was opgericht waar het kruit en de geweren voor de bewaking werden opgeslagen. Natuurlijk moest er ook soms een nieuwe poort worden geplaatst. Dit gebeurde onder andere in 1784. Dit zal vaker zijn gebeurd, maar het is een van de weinige keren dat het bekend is.

In 1672 werd het kasteel van Valkenburg door de Staatse troepen opgeblazen en de verdedigingswerken grotendeels verwoest. De Grendelpoort, de Berkelpoort en de Geulpoort bleven gespaard, evenals een deel van de stadsmuur.

Restauratie[bewerken]

Omdat de poort bijna 600 jaar oud is, moet deze goed onderhouden worden. De laatste grote restauratie was in 1929. De gemeente Valkenburg werd er door de Rijksdienst voor Monumentenzorg op gewezen dat de beide overgebleven stadspoorten in zeer slechte staat verkeerden. Met de restauratie werd begonnen in oktober 1929 en was klaar in februari 1930. De restauratie kostte 23.000 gulden, waarvan de overheid 50% betaalde.

De gemeente besloot in 2013 de poort opnieuw volledig te restaureren, waarbij onder andere de twee daken op de torens herplaatst worden.[2]

In 2010 werd er in de linkertoren (komende vanaf de Cauberg) van de Grendelpoort een bronsplaquette aangebracht , voorstellende: de geschiedenis van de voormalige bewoners van het Kasteel aan de Heunsberg.Tevens werd er aan de entree naar het centrum een manshoog beeld geplaatst voorstellende een schutter. Ook een valhek (replica) werd er in de poort aangebracht.

Literatuur[bewerken]

  • A. Kreusch Kroniek van Groot Valkenburg. Cultuurdragers van het Maasland nr 6, 1985

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties