Grijze Wolven
De Grijze Wolven (Turks: Bozkurtlar) is een extreem rechtse Turkse groepering. In het Turks politiek bestel zijn de Grijze Wolven voornamelijk geïnstitutionaliseerd in de MHP (Milliyetçi Hareket Partisi: de Nationalistische Bewegingspartij). In het westen staat de groepering bekend als een fascistische en racistische beweging en is in het verleden namens, dan wel via de Turkse staat, leger of maffiose organisaties betrokken geweest bij liquidaties en aanslagen op andersdenkenden en leden van linkse groeperingen [1][2]. De naam van de beweging is deels afgeleid van een pre-islamitische Turkse mythologie, waarbij de wolvin Asena een rol speelt. Naast de extreem rechtse signatuur worden de Grijze Wolven ook als panturkistisch, neo-fascistisch[3] en islamofascistisch gekarakteriseerd.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De geschiedenis van de Grijze Wolven hangt sterk samen met de nationalistische idealen van de Turkse nationalist en ex-legerofficier Alparslan Türkes en de oprichting van zijn Milliyetçi Hareket Partisi (Nationalistische Bewegingspartij) in 1969. De Nationalistische Bewegingspartij wordt vaak ook vertaald als de Nationale Actiepartij of de Partij van Nationalistische Beweging.
Deze partij had tot doel de nationalistische gevoelens onder het volk verder politiek vorm te geven en te stroomlijnen. Men stoelde daarbij op Ottomaanse idealen en beginselen. Zo werd het partijsymbool een geadapteerde Ottomaanse vlag en was één van de doelstellingen het realiseren van een Groot-Turkije (Turan) onder alle Turkssprekende volkeren. Ook stoelde men op het gedachtegoed van Turksisten als Mehmet Ziya Gökalp en Hüseyin Nihal Atsız, wier opvattingen over een Groot-Turkije verder werden geïntegreerd en vormgegeven. Mehmet Ziya Gökalp en Hüseyin Nihal Atsız noemden hun grootturkse idealen millî ülkü (milli = natie/nationale, ülkü = ideaal/visie). De aanhangers van hun gedachtegoed werden ülkücüler (de idealisten) genoemd. In het hele land werden ülkü ocakları, nationalistische haarden, opgericht om het gedachtegoed in stand te houden en verder te verspreiden. Alparslan Türkes maakte hier gebruik van om zijn partij verder mee te structureren.
De partij werd gestructureerd als een typische para-militaire organisatie. In het gehele land werden lokale afdelingen, veelal gestoeld op en verweven met de ülkü ocakları, opgericht en werd ook de jeugd gemobiliseerd. De afdelingen hadden niet alleen een bestuurlijk karakter, maar waren ook militant van aard: in militaire trainingscentra kregen leden en sympathisanten training in militaire beginselen en vaardigheden. Deze militante leden namen al snel de bijnaam Grijze Wolven aan (Turks: Bozkurtçular), alhoewel dit ook kon slaan op een lid van de MHP, een sympathisant of een ülkücü. Begin jaren 70 kende de partij ca. 100.000 van zulke militante leden. Kort daarop begonnen de Grijze Wolven met militante acties en mensenrechtenschendingen tegen alles wat niet Turks, rechts en/of islamitisch was: Koerden, christenen, alevieten, linkse politici. Er wordt geschat dat alleen al in de periode 1974–1980 ca. politieke 694 moorden door deze beweging zijn gepleegd[4]. Een van de bekendste aanslagen door een Grijze Wolf gepleegd, was de mislukte aanslag in 1981 op Paus Johannes Paulus II door de Grijze Wolf Mehmet Ali Agca. Een recentere moord door een Grijze wolf gepleegd en die tot veel internationale media-aandacht leidde was die op de Turks-Armeense journalist Hrant Dink in 2007.
Naast de politieke moorden en aanslagen was er tegen de minderheden sprake van bloedbaden, moordpartijen, plunderingen, pogroms, intimidaties, discriminatie en andere vormen van onderdrukking en geweld. Grijze wolven zijn betrokken geweest tijdens de pogroms op de Joden, Grieken en Armeniërs in 1955 in o.a. Istanbul[5], tijdens de pogroms op de alevieten in o.a. Kahramanmaras in 1978, en tijdens bloedbaden op de Arameeërs en de Koerden[6] in het oosten en zuidoosten van Turkije.
In 1980 werd de MHP na een militaire staatsgreep verboden. Hierop stichtte men de MÇP, de Milliyetçi Çalışma Partisi (de Nationalistische Arbeiderspartij). In 1992 werd de MÇP al snel weer hernoemd naar de MHP.
Gezien de geschiedenis van de MHP zijn de namen Grijze Wolven, ülkücüler of MHP voor velen synoniem aan elkaar. Sommige leden distantiëren zich echter van bijv. bepaalde politieke standpunten en noemen zich geen MHP-er meer, terwijl ze de naam Grijze Wolf of ülkücüler blijven vasthouden. Bovendien leiden spanningen tussen de leden om de gevaarde koers vaak tot splintergroeperingen of -partijen, zoals de BBP (Büyük Birlik Partisi: de Grote Eenheidspartij).
Het geheel van al deze groeperingen en partijen staat voor velen synoniem aan het Turks fascisme. Het eigen totalitair of fascistisch karakter van het Turks fascisme wordt in Turkije zelf niet erkend. In discussies wordt al het onrecht veelal afgedaan als zijnde een uit de hand gelopen links-rechts polemiek en via drogredenen, intimidatie, taboevorming of zelfcensuur zijn dit soort zaken in Turkije moeilijk te bespreken.
[bewerken] Signaturen
[bewerken] Volksnationalisme
In de ideologie van de Grijze Wolven vormen volksnationalistische beginselen en idealen grotendeels de leidraad. Men beschouwt het Turks volk superieur aan andere volkeren of rassen. In de ideologie van een Grijze Wolf is een Turk iemand die tot het 'Turkse ras' behoort, maar kan ook breder gedefinieerd zijn, namelijk iemand die een lid is van het 'Turks volk' en die een gemeenschappelijke taal, religie of geschiedenis deelt.
Het 'Turks volk' staat zowel als basis voor de identiteit van de leden alsmede voor de natie. De wil van het individu wordt als ondergeschikt geacht aan die van het volk of de natie. Het gedrag van de leden kenmerkt zich dan ook door patriottische waarden en gevoelens, gezagsgetrouwheid, eergevoel, trots en racistische opvattingen. Zo stuurde de Grijze Wolf Osman Durmus, de minister van volksgezondheid die namens de MHP destijds in de regering zat, twee dagen na de grote aardbeving van 1999 in West-Turkije het bloed uit Europa terug, omdat hij het onverantwoord vond om Europese bloed te mengen met het edele Turkse bloed[7]. Het wij-zij gevoel komt niet alleen tot uiting in gedrag jegens iemand die niet tot het Turks volk behoort, maar kan zich ook manifesteren binnen het eigen volk: men beschouwt zichzelf als 'de ware hoeder' van het volk.
Naast de invloed op de identiteitsvorming staat de opvatting over het Turks volk ook als basis voor een natie met als summun een Grootturkse staat waarin alle Turkssprekende volkeren zouden moeten zijn verenigd (Turan). De opvattingen over een Grootturkse staat, staan ook wel bekend als turanisme. Via een proces van turkificatie dienen de Turkse taal en gebruiken aan niet-Turken te worden opgelegd[8]. Separatisme, autonomie, zelfbeschikkingsrecht of andere tendensen die de grenzen van de Turkse staat zouden kunnen ondermijnen worden stellig tegengegaan. Onder het motto van "Türk-Kürt kardeştir, bölmeye çalışan kalleştir" (Nederlands: Turken en Koerden zijn broeders, wie verdeelt is een verrader) ageert men tegen (koerdisch) separatisme.
Het eigen volk en de eigen geschiedenis worden ten koste van die van andere volkeren opgehemeld, terwijl elementen die hieraan afbreuk doen juist worden weggelaten of waarover een taboesfeer heerst. Een voorbeeld hiervan is de Ottomaanse verovering en overheersing over delen van de Balkan en het Midden-oosten, terwijl het initieel zelfbeschikkingsrecht van de oorspronkelijke bevolking over hun eigen grondgebied en de latere teloorgang en verloren veldslagen van deze gebieden niet aan bod komen[9].
[bewerken] Islamisme
Grijze Wolven hebben een duidelijke islamistische signatuur. Zowat alle Grijze wolven hangen stellig de islam aan. Het gaat daarbij vrijwel altijd om de soennitische variant van de islam. Het moslim-zijn wordt als een belangrijk onderdeel van de identiteit beschouwd. Kritiek op de islam is een aantasting van het moslim-zijn en leidt veelal tot ferme reacties. Het Turk en het moslim-zijn worden als onafscheidelijk van elkaar beschouwd. De combinatie van radicale ideeën als de superioriteit van het Turkse ras en de aangehangen Turkse vorm van soennitische-islam, leidt ertoe dat vele Grijze wolven zich bezien als het summun van uitverkorenheid. Ook in de moederpartij MHP zijn islamitische uitgangspunten als partijstandpunten opgenomen, hetgeen van de MHP tevens een islamitisch georiënteerde partij maakt. Daarbij is men in tegenstelling tot andere islamitisch georiënteerde partijen, zoals de AKP, voorstander van een striktere scheiding van Staat en religie, alhoewel men het westers of het kemalistisch ideaal van een volledige scheiding van Staat en religie niet ondersteunt: via overheidsorganen als de Diyanet of verplichte onderwijslessen over de soennitische-islam dient het islamitisch karakter onder het volk verder gewaarborgd te worden. Deze totalitaire opvattingen over ras en religie leiden ertoe, dat Grijze Wolven godsdienstbeleving in Turkije slechts in Turks soennitisch-islamitische zin als legitiem beschouwen. Culturele en andere diversiteit worden slechts getolereerd indien het de eenheidsnorm van hun Turks-islamitische idealen niet verbreekt. Het geheel van radicale volksnationalistische en extreme islamitische opvattingen leidt tot een islamofascistische karakterisering van de Grijze wolven.
Gezien het felle islamitisch karakter zijn er nauwe banden met andere (rechtse) islamitische of fundamentalistche groeperingen of partijen. Vaak deelt men dezelfde uitgangspunten. Antisemitische gevoelens zijn eerder regel dan uitzondering. In Turkije verspreiden Grijze Wolven nationaalsocialistische propaganda, zoals vertalingen van Hitlers boek Mein Kampf en het antisemitische verzinsel Protocollen van de wijzen van Sion, waarin een plan tot Joodse wereldheerschappij zou zijn vastgelegd. Ook waren er in de jaren 80 en 90 van de vorige eeuwe banden met Duitse Nazi-groeperingen. Met de aanslag van Duitse neonazi's op een Turks gezin in 1993 kwamen deze banden onder spanning te staan en werd de georganiseerde banden losgelaten. Verder staat in MHP-gezinde publicaties regelmatig anti-Joodse retoriek.
Als grondlegger van het hedendaags georganiseerd antisemitisme in Turkije wordt de oud-legerofficier en Turks-ideoloog Cevat Rifat Atilhan beschouwd. Deze onderhield in de jaren 30 nauwe contacten met antisemieten uit nazi-Duitsland en andere landen, en verspreidde nazistische propaganda in Turkije. In 1933 bezocht hij München op uitnodiging van de nazi-ideoloog Julius Streicher. Die leerde hem acties op te zetten voor een boycot tegen de Joden, en gaf hem inzicht in de methode om paramilitaire groepen en jongerenverenigingen in te zetten voor de strijd om de macht. In 1951 richtte Cevat Rifat Atilhan de eerste na-oorloogse islamitische Turkse partij op, maar deze werd na 6 maanden al ontbonden. Alparslan Turkes borduurde op dit neo-fascisme echter verder.
[bewerken] Criminele activiteiten
Grijze wolven zijn betrokken bij criminele organisaties en netwerken. Daarbij gaat het in tegenstelling tot klassieke criminele organisaties en netwerken niet puur om economisch gewin, maar om criminele organisaties en netwerken voortgekomen uit politieke overwegingen. Via criminele organisaties en netwerken worden tegenstanders van de Grijze wolven, dat wil zeggen die niet stroken met hun volksnationalistisch en islamitisch signatuur, uit de weg geruimd en terreur en intimidatie uitgeoefend [10]. Ook andere extreme groeperingen, zoals Dev Sol en de PKK, hebben een uitgesproken politieke signatuur en zijn betrokken bij criminele activiteiten. De criminele activiteiten van de Grijze wolven zijn echter vervlochten met en via de Staat waardoor men in dit geval ook spreekt van staatsterrorisme of een 'diepere staat'. Ook staat dit voor velen synoniem aan de Turkse maffia.
De eerste maal dat in het Westen iets van de verknoping tussen Turks politiek rechts en criminele activiteiten bleek, was in 1972 toen het Turks MHP-parlementslid Kudret Bayham bij de Frans-Duitse grens werd aangehouden met 146 kg ruwe morfine. Een recentere gebeurtenis waarbij de banden tussen de Turkse maffia en de Turkse staat duidelijk naar voren zijn gekomen, is het zogenoemd Susurluk-incident uit november 1996: in het West-Turkse plaatsje Susurluk verongelukte een Mercedes met daarin o.a. een hooggeplaatse Turkse politiechef, een parlementariër en Abdullah Çatli. Deze laatste was een politiek actieve Grijze wolf die in Turkije en door Interpol gezocht werd wegens een serie moorden, drugshandel en de organisatie van aanslagen.
De criminele organisaties en netwerken zijn veelal geen losstaande eenheden op zich, maar zijn veelal geïnstitutionliseerd in het leger, staatsorganen, paramilitaire dorpswachters (al dan niet Koerdisch) en doodseskaders. Het vele wetenschappelijk onderzoek dat hierover is verschenen, kon niet altijd zonder problemen onderzocht of gepubliceerd worden. Nadat de schrijver Mehmet Ülger en onderzoeksjournaliste Stella Braam in 1997 hun boek Grijze Wolven. Een zoektocht naar Turks extreemrechts. hadden doen verschijnen, moesten beiden na moorddreigingen onderduiken. Ook de criminologen Yücel Yeşilgöz en Frank Bovenkerk zijn in het verleden meerdere malen met de dood bedreigd. De IKON heeft na kritische programma's over de Turkse diepe staat eveneens een tijd lang politiebescherming moeten vragen. Ook critici als Gülnaz Aslan zijn met de dood bedreigd.
[bewerken] Organisatie
Zoals hierboven vermeld is de voornaamste politieke partij van de Grijze wolven de MHP. De MHP is een hiërarchisch georganiseerde partij met de daarbijbehorende lokale afdelingen. Aan het hoofd van de partij staat de partijleider. Alparslan Turkes, de oprichter van de MHP, werd ook wel aangeduid als Başbuğ ('De leider').
Daaraan gelieerd zijn er vele instellingen en organisaties die de ideologie en doelstellingen van de MHP en de Grijze wolven onderstrepen en uitdragen. Het gaat daarbij o.a. om kranten, tijdschriften, maatschappelijke organisaties en culturele verenigingen.
Eens in de zoveel tijd zijn er landelijke en lokale congressen van de MHP, ook in Europa. Naast politieke toespraken van landelijke en lokale MHP-ers bevatten dit soort congressen ook muziek van vooraanstaande Grijze Wolven-musici zoals Ozan Arif (pseudoniem van Arif Şirin) en Ismail Türüt. Ook worden er Ottomaanse-voorstellingen opgevoerd.
Jaarlijks wordt er in Turkije een festival gevierd onder de Grijze Wolven. Hierbij komen mensen uit heel Turkije en afgevaardigden uit Turkssprekende (Centraal-Aziatische) landen bij elkaar. Hierbij worden partijstandpunten uitgedragen en zijn er feestdissen en folkloristische dansen die de afkomst van de feestgangers verduidelijkt en tegelijkertijd de etnische band dient uit te drukken. Volgens de Grijze wolven delen al deze Turkssprekende volkeren als de Turkmenen, Azerbeidzjanen, Balkenaren, Tataren, Oezbeken, Kirgiezen en Kazachen een gemeenschappelijke taal en geschiedenis en dient een Groot-Turkse Rijk (Turan) al deze volkeren te verenigen. In het verlengde hiervan en mede door de Europese Unie, is sinds het begin van de 21e vooral het begrip 'Turkse Unie' in zwang.
De maffiose contacten tussen de staat, het leger, politieapparaat en de politiek zijn daarentegen liquide en daardoor moeilijker na te gaan en te omschrijven.
[bewerken] Symbolen
[bewerken] Herkenningstekens
De Grijze wolven hebben hun eigen symbolen en gebaren. Hiermee onderscheidt men zich van andere groepen en kweekt men onderlinge verbondenheid. Het belangrijkste symbool van de Grijze wolven is de 'grijze wolf'. Alparslan Türkeş vond dat elk volk zijn herkenningssymbool nodig had om zich te onderscheiden van andere volkeren [11]. Daarbij adapteerde hij elementen uit de Turkse mythologie in zijn leer, namelijk die van de grijze wolf.
Het geuzenteken van de leden is dan ook een teken met de vingers waarmee men een wolvenkop imiteert (hierbij staan de pink en wijsvinger omhoog en dienen de oren van een wolf uit te drukken, terwijl de andere drie vingers een bek vormen). Ook is een wolfsteken vaak te vinden op vlaggen, vaandels, (militaire) emblemen, Grijze wolf-literatuur, of stickers op auto's of nummerborden. Ook wordt het vaak gedragen in de vorm van sieraden, vooral (hals)kettingtjes.
Een ander teken is de vorm van de snorren door vele MHP-ers gedragen[12]: deze heeft een naar beneden buigende vorm, die links en rechts aan het begin van de kin ophoudt en voor velen synoniem staat voor de sikkelvormige halve maan uit de Turkse of Ottomaanse vlag.
Een ander symbool van de Grijze wolven is een adaptatie van de Turkse (
) en de Ottomaanse vlag. Hierop staan drie halve manen in een rood veld.
Vaak komt een combinatie van herkenningstekens voor, zoals een vlag met een wolfsteken en drie halve manen. Ook gaat dit vaak gepaard met een foto van Mustafa Kemal Atatürk, de grondlegger van het moderne Turkije. Deze combinatie wordt ook veel gebruikt op het internet op avatars onder voornamelijk Grijze wolf-jongeren.
[bewerken] Symboolretoriek
Naast de herkenningstekens staat de taal van de Grijze wolven vol met symboolretoriek. Dit uit zich vooral in Grijze wolven/MHP-literatuur en toespraken van politieke leiders. Door middel van nationalistische retoriek als trots, eerlijkheid en een redder van de zwakken, wordt er ingespeeld op de gevoelens van de aanhangers en worden deze opgezweept.
De symboolretoriek komt ook tot uiting in de eed die de leden afleggen om zich te verbinden met de idealen van de Grijze wolven (De eed van de ülkücü, Turks: Ülkücü yemini). Dit is een groepsritueel waarbij men massaal de identiteit van de Grijze wolven onderstreept. Daarbij staat men, maakt men met de rechterarm en vingers de wolfskop, en spreekt de volgende eed uit:
"In naam van Allah, de Koran, het vaderland en de vlag, zweren wij; De oorlogsgevallenen en -strijders gegarandeerd; Wij, de idealistische Turkse jongeren, zullen onze strijd tegen het communisme, kapitalisme, fascisme en alle vormen van imperialisme, voortzetten. We strijden tot de laatste man, tot ons laatste adem, tot ons laatste druppel bloed. Onze strijd duurt voort totdat een nationale Turkije, de Turan, bereikt zal worden. Wij, de idealistische Turkse jongeren, zullen niet terugdeinzen, niet omvallen, en zullen zegevieren, zegevieren, zegevieren. Moge Allah de Turk beschermen en verheffen. Amen."
Al gelang de context worden er variaties op deze eed opgevoerd. Bijvoorbeeld, in een militair context zweert men ook op 'het wapen' (naast het vaderland en de vlag), tijdens culturele festivals wordt Allah vaak vervangen door het woordje Tanrı (oudturks voor god), tijdens politieke toespraken zweert men vaak ook op de 'Başbuğ' (de Leider) (naast de oorlogsgevallenen (sehit) en -strijders (gazi)), en tijdens anti-semitische bijeenkomsten is imperialisme vaak vervangen door het zionisme of wordt het zionisme ook vermeld.
Het terugvallen op pre-islamitische Turkse elementen is een kenmerk van de Grijze wolven. Zo worden vrouwelijke leden vaak aangeduid als Asena (naar de grijze wolflegende uit de Gok-Turkenmythologie) en de mannelijke leden als Börteçine, een variatie op de Turkse naam. De invloed van de arabische (soennitische) islam is echter groot en zelfs dogmatisch en leidend te noemen, waardoor er van een oudturkse authenticiteit nauwelijks sprake is.
[bewerken] Nederland
Met de gastarbeidersstromen uit de eind jaren 60 en later van de vorige eeuw, komen er ook vele Grijze wolven en sympathisanten in Nederland voor. De reactie van de Nederlandse samenleving of politiek op het Turks fascisme in het algemeen en de Grijze wolven in het bijzonder is veelal onverschillig te noemen. Als gevolg hiervan is het Turks fascisme of de Grijze wolven de grootste extreem-rechtse, dan wel neo-fascistische, groepering in Nederland. Deze overtreft ruim de neo-fascistische autochtone Nazi-groeperingen.
Grijze wolf-organisaties en hun activiteiten zijn in Nederland niet verboden en kunnen vrijelijk hun gang gaan. Een enige vorm van gewaarwording tegen het Turks fascisme en de Grijze wolven is in het verleden gemaakt door de AFA (Anti Fascistische Aktie).
Wel wordt via overheidszijde de Turkse georganiseerde (drugs)criminaliteit aangepakt, waarbij er door justitie verbanden met de Grijze wolven zijn gelegd.
Grijze wolven zijn in Nederland georganiseerd in verschillende organisaties. Vaak betreffen dit culturele organisaties. Een koepelorganisatie is de Turkse Federatie Nederland (officieel de Federatie van Idealistische Democratische Turkse Organisaties in Nederland).
Daarnaast zijn er Turkse politici in lokale gevestigde partijen, die als Grijze Wolf kunnen worden gekarakteriseerd of daarmee sympathiseren.
In diverse Europese landen zou de organisatie reeds geïnfiltreerd zijn in diverse politieke partijen en belangrijke maatschappelijke organisaties en zo proberen een pro-Turkse agenda door te drukken. Een bekende truc is het ronselen van Turken die massaal lid worden van een politieke partij en bij de eerstvolgende verkiezing hun kandidaat met overgrote meerderheid van stemmen een positie bezorgen. Ook worden progressieve Turken gewaarschuwd zich bij voor Turkije gevoelige zaken als de vervolging van Turkse etnische minderheden (Koerden, Alevieten, Armeniërs) en politieke tegenstanders, en aansluiting bij de Europese Unie (en daarmee de kwestie Cyprus) uit te spreken tegen de aangevoerde standpunten, liefst in termen als "laster tegenover de Turkse staat".
In Europa worden ze daarom geviseerd door geheime diensten vanwege hun dubbele agenda: enerzijds het infiltreren in vakbonden en politieke partijen om hierin de koers te kunnen controleren, anderzijds het tegengaan van integratie van Turken in de Europese samenleving en het tegengaan van dwarsliggende Koerdische, Armeense, Alevitische en linkse Turkse groeperingen. Indien de door hen betwijfelde kwestie van de genocide in 1915 op Armeniërs ter sprake komt, roeren de Grijze Wolven zich en intimideren personen, organisaties en overheden die het willen herdenken. Het gemeentebestuur van Assen kreeg doodsbedreigingen te verwerken toen het een monument ter nagedachtenis aan de Armeense genocide wilde plaatsen.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- (tr) De eed van de Grijze wolf (ülkücü yemini) op Youtube
- (tr) Website van het Turks directoraat ter ondesteuning van de ülkücü ocaklari (idealistische haarden)
- (tr) Europese federatie van Turkse ülkücü verenigingen (idealistische haarden)
- (tr) Officiële website Nationale actiepartij
- (tr) Website met Grijze Wolven-symboliek
Referenties
|
