Groene Man

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Groene Man in Frankrijk
Groene man in Slovenië, ca. 1890

Groene Man is de Nederlandse vertaling van het Engelse begrip Green Man. De term moet niet verward worden met de verouderde Nederlandse benaming 'groenman' voor een verkoper van groente. Hoewel minder bekend dan in omringende landen zijn groene mannen ook in Nederland en België regelmatig aan te treffen. In de literatuur wordt het ook wel een bladmasker genoemd.

Ornament[bewerken]

Een Groene Man is meestal te zien als ornamentele toevoeging of versiering aan bijvoorbeeld een console, kapiteel of sluitsteen in een gewelf of boog aan kerken en andere bouwwerken. Het is bijna steeds een menselijke kop, maar ook dierfiguren komen voor. Uit de gezichtsopeningen groeien takken met bladeren. Een Groene Man bevindt zich vaak aan een buitengevel bij een ingang en is dan vervaardigd uit natuursteen. Binnen kan een Groene Man aanwezig zijn die uit stucwerk is vervaardigd of daarop is geschilderd. Ook komen afbeeldingen voor in houtsnijwerk.

Beschermer[bewerken]

De dikwijls woest uitziende figuren werden aangebracht om boze geesten weg te houden. Het gebruik is al vele eeuwen in heel Europa bekend. Kelten, Grieken en Romeinen kenden al koppen met plantengroei uit de gezichtsopeningen. Ook bij oude Aziatische en Amerikaanse culturen kwamen ze voor. In Nederland is een van de oudste afbeeldingen een tekening uit de 14e eeuw op het stucwerk van een gewelf in de Grote of Lebuïnuskerk in Deventer, 30 meter boven de kerkgangers.

De Groene Man wordt door sommigen gezien als het archetype van de productieve mannelijke energie van de aarde. In de oude mythologie van veel culturen is hij de metgezel van Moeder Natuur, en het zou hun wellustige vereniging zijn die de aarde elk voorjaar opnieuw vruchtbaar maakt.

Ook de Christusfiguur werd wel als Groene Man afgebeeld, naast een gevlochten doornenkroon groeien er dan bladeren uit het hoofd.

In Engeland is de Groene Man een populair onderdeel van de traditie. Nogal wat pubs heten The Green Man, naar de afbeelding bij de ingang. In een Schotse kerk, de Rosslyn Chapel in Roslin bij Edinburgh, zijn meer dan 100 afbeeldingen van een Groene Man te vinden.[1]


Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen

  • Herman van Amelsvoort, Groenmannen jagen boze geesten weg uit de stad, Deventer Dagblad, 20 november 2010

Noten