Grote of Sint-Laurenskerk (Rotterdam)
| Grote of Sint-Laurenskerk | ||||
 |
||||
| Plaats | Rotterdam | |||
| Gebouwd in | 1449-1525 | |||
| Restauratie(s) | 1952-1968 | |||
| Gewijd aan | Laurentius van Rome | |||
| Monumentnummer | 32783, 32782 | |||
| Architectuur | ||||
| Bouwmethode | kruisbasiliek | |||
| Stijlperiode | Laatgotisch | |||
| Toren | 65 m | |||
| Interieur | ||||
| Diverse | grootste kerkorgel van Nederland | |||
|
||||
|
|
|
|
De Grote of Sint-Laurenskerk, vaak kortweg Laurenskerk genoemd, is het enige overblijfsel van het middeleeuwse Rotterdamse stadscentum.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De bouw vond plaats tussen 1449 en 1525. In 1621 werd de toren voorzien van een houten spits, naar een ontwerp van Hendrick de Keyser. Door de slechte kwaliteit van het gebruikte hout moest deze spits in 1645 worden afgebroken. De toren werd daarna voorzien van een stenen kubus, die in 1650 te zwaar blijkt te zijn voor de fundering. De toren wordt opnieuw onderheid en in 1655 staat de toren weer recht.
In het begin was deze laatgotische kruisbasiliek het enige stenen gebouw in Rotterdam. Veel belangrijke gebeurtenissen vonden daarom hier plaats. De laatste pastoor van de Laurenskerk was Hubertus Duifhuis. In 1572 vond de Reformatie plaats en werd de Laurenskerk een protestantse kerk. Predikanten van de Laurenskerk waren o.a. Johannes Jacobus van Oosterzee, Abraham Hellenbroek, schrijver van een in bevindelijk-gereformeerde kring nog steeds gebruikt catechisatieboekje Voorbeeld der Goddelijke Waarheden, Jan Scharp en J.R. Callenbach, die enkele jaren voor het bombardement een boekje schreef over de historie van de kerk. Hierin staan foto's van het Julianaraam en van de zerk van burgemeester Roos, die in 1572 door de Spanjaarden was gedood. De kerk is nog steeds in gebruik voor de erediensten van de Protestantse Kerk.
Tijdens het bombardement op 14 mei 1940 werd ook de Laurenskerk zeer zwaar beschadigd. Aanvankelijk gingen er stemmen op om de kerk te slopen, maar dit werd tegengehouden door de Duitse bezetter. Ook binnen de voorlopige Rijkscommissie voor de monumentenzorg waren voor- en tegenstanders van restauratie. Met name commissielid architect J.J.P. Oud verzette zich tegen herbouw en bracht in 1950 een alternatief plan in de publiciteit waarbij slechts de toren als restant zou worden behouden. Naast die herdenkingsplaats zou een nieuwe kleinere kerk kunnen worden herbouwd. Dit alternatieve plan werd terzijde gelegd, vooral omdat de gerestaureerde St. Laurens te zeer als een symbool van de veerkracht van de Rotterdamse gemeenschap werd gezien. In 1952 legde koningin Juliana de eerste steen voor de restauratie, die pas in 1968 werd voltooid.
[bewerken] Bezienswaardigheden
De kerk bevat diverse bezienswaardigheden, onder andere de bronzen deuren, welke zijn ontworpen door de bekende Italiaanse beeldhouwer Giacomo Manzù. Kapitelen boven de pilaren in de kerk verbeelden bijbelse voorstellingen en spreekwoorden en gezegden. De 65 meter hoge toren is op de zaterdagen van april tot en met september tussen 12:30 uur en 14:00 uur open voor publiek.
[bewerken] Praalgraven
Wat de praalgraven betreft, in 1658 werd Witte de With begraven in de kerk, en daarna ook Kortenaer (1665) en Jan van Brakel (1690). Daarnaast liggen hier ook Cornelis Matelieff de Jonge en Jan Jansse van Nes.
[bewerken] Zerken
Veel zerken zijn in de meidagen van 1940 vernietigd door het bombardement. Toch zijn er ook enkele gespaard gebleven :
- Abraham Hellenbroek - ( zerk vooralsnog onbekend, begraven in het hoogkoor Anno Domini 1731 info volgens Gemeentearchief Rotterdam )
- Aert Jansse van Nes - ( zerk ging verloren in 1940 )
- Burgemeester Roos - ( zerk ging verloren in 1940 )
- Johan van Oldenbarnevelt - ( zerk ging verloren in 1940 )
- De vrouw van Piet Hein (zeevaarder)
- De vrouw van Maarten Harpertszoon Tromp
- Hendrik Roosevelt, voorvader van Franklin Delano Roosevelt
- Ds. Petrus Hofstede
- Willem Buytewech
- Jan Cornelisz.Ouderogge
Enkele bijzondere zerken uit de kerk worden bewaard in het Schielandshuis. Aan het Kerklaantje van de Algemene Begraafplaats Crooswijk zijn ook nog diverse zerken te vinden die afkomstig zijn uit de Laurenskerk. De 15 zerken die buiten naast de kerk lagen worden medio 2009 gerestaureerd. Het is de bedoeling dat de gerestaureerde zerken in de kerk teruggeplaatst worden.
[bewerken] Orgels
De kerk heeft vier orgels: Het Kapelorgel, Koororgel, Transeptorgel en het Hoofdorgel. Het hoofdorgel is het grootste kerkorgel van Nederland. Het werd gebouwd door de Deense firma Marcussen & Søn en kwam gereed in 1973. Het hoofdorgel, het transeptorgel en het koororgel werden door George Stam briljant omschreven. Hij sprak van : De Koning in het schip, de jonge Prins in het transept en het kleine Prinsesje in het koor.
Regelmatig zijn er orgelconcerten in de Laurenskerk. Traditioneel elk jaar in januari het Nieuwjaarsconcert. Van 1981 tot 2007 werd dit verzorgd door Klaas Jan Mulder.
Hayo Boerema is sinds 2005 de organist-titulair van de Grote of Sint-Laurenskerk.
[bewerken] Evenementen
In maart 2005 kondigde de Stichting Laurenskerk aan dat het gebouw aangepast zal worden om nog beter plaats te bieden aan evenementen, zoals grote klassieke concerten, toneelvoorstellingen, en opera's. Daarnaast hoopt men op een verdubbeling van het aantal toeristische bezoekers, tot zo'n 72.000 per jaar. Voor het plan is 3,5 miljoen euro nodig.
[bewerken] Literatuur
- J.J.P. Oud, 'Rotterdam en de St. Laurens', in: "De Groene Amsterdammer", 29 juli 1950
- J.H.Besselaar Jr. - Het orgel in de Groote Kerk te Rotterdam.
- Dr. J.R. Callenbach - De Groote Kerk te Rotterdam.
- F.A. van Lieburg - De Laurens in het midden. Uit de geschiedenis van de Grote kerk van Rotterdam.
- P.C. Bloys van Treslong Prins - Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Zuid-Holland.( Inscripties van alle zerken van voor het bombardement )
- D. Broekhuizen, 'Omstreden herstel. De restauratie van de Laurenskerk', in: D. Broekhuizen, "De Stijl toen - J.J.P. Oud nu", Rotterdam NAi publishers 2000, p. 120-136. ISBN 90-5662-193-9
[bewerken] Externe links
 |
Zie de categorie Rotterdam, St. Laurens van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
