Grote rivieren
Met de grote rivieren bedoelt men in Nederland de Nederrijn, Lek, Waal, Merwede en de Maas en de belangrijkste stromen in hun delta. Soms wordt de IJssel ook meegerekend.
Inhoud |
Geografische grens [bewerken]
De grote rivieren vormen van oudsher een natuurlijke grens in het landschap. Vooral daar waar Nederland wordt doorsneden van oost naar west door verschillende stromen, een gebied van gemiddeld 25 km breed en 150 km lang. Het Romeinse Rijk heeft deze rivieren als grens gebruikt (de limes), en ook in latere perioden vormde de "Waterlinie" een geducht obstakel. De Franse koning Lodewijk XIV wist in het Rampjaar 1672 over de rivieren te komen, en ook de Franse generaal Jean-Charles Pichegru wist de rivieren in 1794 over te steken, maar de Geallieerden slaagden er in 1944 niet in (de Slag om Arnhem).
Geloofs- en culturele grens [bewerken]
De grote rivieren vormen ook de grens tussen de grotendeels protestantse gebieden ten noorden van de rivieren en de grotendeels katholieke gebieden ten zuiden ervan en daarmee ook de gebieden waar vanouds carnaval gevierd wordt: in het noorden is carnaval op enkele enclaves na tamelijk recent geïntroduceerd, in het zuiden is carnaval vanouds bekend en is de viering veel uitbundiger. Kanttekening hierbij is dat het feest in Zeeland slechts op lokaal niveau wordt gevierd. Protestantse Zeeuwen vieren geen carnaval, in overwegend katholieke gebieden als Zeeuws-Vlaanderen en sommige dorpen op Zuid-Beveland vieren de bewoners het feest daarentegen juist uitbundig.
Boven en onder [bewerken]
In Nederland spreekt men wel over 'boven' of 'onder' de grote rivieren. Dit zijn merkwaardige benamingen, 'ten noorden' en 'ten zuiden' zouden taalkundig gezien juister zijn. Normaliter is 'boven' immers in de richting van de bron en 'onder' in de richting van de monding van een rivier. De drie zuidelijke provincies, (Zeeland, Noord-Brabant en Limburg) zijn onder, de rest boven. De Maas vormt voor het gedeelte dat deze rivier oost-west stroomt, de grens.
Trivia [bewerken]
- Soms spreekt men ook wel van Boven de Moerdijk als het gebied boven de grote riveren bedoeld wordt. Deze uitdrukking wordt op zijn beurt soms ook gebruikt voor de Nederlands-Belgische landsgrens. Bij Moerdijk liggen de Moerdijkbruggen over het Hollandsch Diep, een brede rivierarm op de grens van Zuid-Holland en Noord-Brabant.
