Gymnasium Haganum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gymnasium Haganum
Het Haganum vanuit de lucht
Het Haganum vanuit de lucht
Algemeen
Locatie Den Haag
Opgericht voor 1327
Type gymnasium
Denominatie openbaar
Bevoegd gezag Stichting VO Haaglanden
Personen
Rector G.P.Th. Kloeg
Leerlingen 750
Overig
Website Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs

Het Gymnasium Haganum is een openbaar gymnasium in Den Haag. De school heeft ongeveer 750 leerlingen en is gevestigd in een Neo-renaissancegebouw aan de Laan van Meerdervoort 57. De eerste vermelding die wijst op het bestaan van de school dateert van 1327[1].

Geschiedenis[bewerken]

De eerste vermelding van een Haagse Latijnse school is in 1327. De school hoorde toen bij het Kapittel van Sint Maria en de lokalen waren gevestigd in de Hofkapel op het Binnenhof. De staf bestond uit een rector en enkele praeceptores. Omstreeks 1450 bevond de school zich tegenover de St. Jacobskerk aan de westzijde van de Torenstraat. Rond 1475 verrijst een nieuwe school aan de Sint Jacobsstraat, die daarmee de naam Schoolstraat krijgt. Tijdens de Reformatie deed de Rooms-Katholieke Kerk de school over aan het stadsbestuur. Vanaf 1592 was de school gevestigd in de Zuilingstraat, in het oude brouw- en ziekenhuis van het Agnietenconvent, waarna in 1820 een pand in de Raamstraat (wijk t-86) werd betrokken met boven de ingang het opschrift Palladis Haganae Sedes.

De Latijnse school onderwees niet veel meer dan Latijn (de lingua franca in de wetenschappelijke wereld) en een klein beetje Grieks (de sleutel tot bijbelstudie), maar het diploma bood toelating tot de universiteiten van Leiden, Groningen en Utrecht, in die tijd de enige in de noordelijke Nederlanden.[bron?] In de achttiende eeuw werd de Latijnse School ook Gymnasium Haganum of Gymnasium Hagensis genoemd. Naast de Latijnse School was in Den Haag inmiddels ook de Middelbare School ontstaan, met onderricht in wiskunde, boekhouden en de moderne talen, een curriculum dat veel ouders meer aansprak dan kennis van de oude talen. In 1833 combineerde rector Caspar Bax beide schooltypen voor het eerst in een zesjarige opleiding. De combinatie bleek succesvol en reeds op 8 oktober 1838 werd het Stedelijk Gymnasium officieel gesticht.

Deze opleiding, volgens Bax "een volledig onderwijs voor alle standen van burgers, welke een beschaafde opvoeding voor hun kinderen verlangen", bestond uit twee afdelingen; de eerste volledig gericht op toelating tot de academie (universiteit), de tweede gericht op een civiele of militaire betrekking. De gymnasiumafdeling nam de moderne talen en exacte vakken op in de lesstof. Het nieuwe schooltype kende ook tegenstanders; oud-rector Kappeyne van de Coppello gaf zijn zoon Jan, de latere minister-president, liever privé-onderricht. In de praktijk functioneerden de twee schooltypen volkomen langs elkaar heen en in 1869 werdem zij fysiek weer gescheiden. Het civiel/militaire deel werd Hoogere Burgerschool (HBS) en ging naar een pand aan het Bleijenburg; het 'academische' deel, het gymnasium, werd gevestigd aan het Lage Westeinde 52, het voormalige woonhuis van de dichter Hieronymus van Alphen.

In 1879 werden er voor het eerst meisjes als leerling toegelaten. Mede hierdoor stijgt jaarlijks het aantal nieuwe inschrijvingen. Het gebouw aan het Westeinde werd te klein en in 1907 werd dam ook een nieuw schoolgebouw (het huidige) betrokken aan de Laan van Meerdervoort. De groei van het aantal leerlingen maakte in 1917 de stichting van een tweede gymnasium noodzakelijk. De naam van de school veranderde daarmee in Eerste Stedelijk Gymnasium. In 1940 veranderde het Tweede Stedelijk Gymnasium zijn naam in Maerlant-Lyceum, waarna het "eerste" zijn naam verandert in Gemeentelijk Gymnasium. Weer later, in 1946, werd de naam Gymnasium Haganum.

In 1917 werd de gymnasiale opleiding gesplitst in een letterendeel (alpha) en een exact deel (beta). Deze splitsing zou tot de invoering van de Mammoetwet in 1968 voortduren. Door die Mammoetwet kwamen de zelfstandige gymnasia in zwaar weer; de tijdgeest wilde grote "scholengemeenschappen" of "middenscholen" waar leerlingen op verschillende niveaus kunnen binnenstromen en afstuderen en hun diploma’s kunnen stapelen. Pas in de jaren negentig kwamen de zelfstandige gymnasia in rustiger vaarwater. Het Gymnasium Haganum droeg daarnaast de last van zijn monumentale gebouw en de daarmee gepaard gaande hoge onderhoudskosten. In de jaren zestig werd nog voorgesteld de school te laten fuseren en het gebouw te slopen.

Gebouw[bewerken]

De ingang van het gebouw anno 2005.

Haganum is gehuisvest in een gebouw aan de Laan van Meerdervoort. Het rijksmonument werd in 1905 - 1907 in neorenaissancestijl gebouwd naar een ontwerp van de architect rijksbouwmeester Jacobus van Lokhorst, die tijdens de bouw overleed.[2] Zijn opvolger J.A.W. Vrijman voltooide het gebouw. Het kenmerkt zich door een traditionele uitstraling met een opvallende toren. Om het gebouw binnen te komen, moet men eerst door de poort. Hierop staat de naam van de school en de grondvesting van het gebouw ingegraveerd. De grond waarop de school staat, werd geschonken door de grondbezitter en amateur-archeoloog Adriaan Goekoop, evenals de gipsen beelden die de school sieren.

In schooljaar 2010-2011 is het gebouw gerenoveerd, verbouwd en uitgebreid waarvoor de school tijdelijk verhuisde naar een gebouw in de Stokroosstraat.

Het gebouw van het Haganum is niet alleen gebruikt om de school in te huisvesten. Zo wordt er jaarlijks het Haganumfestival georganiseerd, en is er een aantal films gedeeltelijk opgenomen. Kruimeltje, Pietje Bell, Afblijven en Vroeger is dood, een film die in 1987 tweemaal een Gouden Kalf behaalde met muziek van oud-student/docent Simon Burgers. In deze film treedt ook het schoolorkest van het Haganum op. Tevens maakte oud-leerling Paul Verhoeven hier één van zijn eerste films, getiteld "Feest" (1963).

Resultaten[bewerken]

Het Haganum rond 1910, gezien vanaf de Zoutmanstraat. De tram reed toen al voor de school langs.

De school heeft goede resultaten behaald bij de eindexamens volgens Elsevier. Het Gymnasium Haganum bevindt zich volgens dit opinieblad bij de top van scholen in heel Nederland.[bron?]

Activiteiten[bewerken]

Iedere vrijdagmiddag zijn er de zogenaamde vrijdagmiddagactiviteiten, zoals go, Model United Nations, orkest, robotics, schaken en volleybal. Dit wordt door de leraren en leerlingen georganiseerd. Daarnaast neemt het Haganum deel aan Model United Nations conferenties, onder andere de The Hague International Model United Nations (THIMUN), LEMUN, "MUNISH" en HMUN. Ook gaat het Haganum elk jaar naar een buitenlandse MUN-conferentie. Zo heeft het Haganum in het jaar 2006 een delegatie naar de Turkish International MUN in Istanboel gestuurd en in het jaar 2007 een delegatie naar de Deutsche Internationale Schule MUN in Athene. In 2008 bezochten de leerlingen Parijs om te participeren in de Paris Model United Nations, en in 2009 werd Lissabon bezocht om mee te doen aan de Iberian Model United Nations.

Bovendien organiseren de leerlingen van het Haganum de HagaMUN, waaraan leerlingen uit een zevental landen meedoen. Meer dan honderdvijftig leerlingen zijn betrokken bij of assisteren bij de HagaMUN. De MUN is geen verplicht onderdeel, maar veel leerlingen doen er wel aan mee.

De leerlingen van het Haganum worden automatisch lid van de Bond van Haagse Gymnasiasten, vaak afgekort met 'De Bond'. Dit is een vereniging waarvan de bestuursleden jaarlijks door de leerlingen worden gekozen, voorafgegaan door een campagne. De Bond heeft meerdere subverenigingen, zoals de schaakvereniging Chaturanga (opgericht in 1912). Een aantal maal per jaar verschijnt de schoolkrant Spectemur Agendo, kortweg Spec, die door een onafhankelijk van de Bond opererende redactie vervaardigd wordt. De oud-leerlingen worden automatisch lid van de alumnivereniging Socialiter, welke naam verwijst naar het eerste woord van het schoollied, dat begint met Socialiter concordia.

Rectores van het Gymnasium Haganum[bewerken]

Aankondiging van een oratie door oud-leerling Willem de Brauw tijdens het rectoraat van J. Kappeyne van de Coppello. Hier reeds wordt de naam Gymnasium Haganum gebruikt. Dagblad voor 's-Gravenhage, 28 februari 1828
Arnold Vinnius (rector 1619-1632)
  • Bertoldus (ook wel: Bartoud, Bartold) vermeld 1327 en 1331[3]
  • Claes Ommeloop (ook wel Ommeloep) tot 1378
  • Dirk Voppenzoon (ook wel Voppenz.) vermeld 1378[4]
  • Willem de Volder (ook wel: Guglielmus Gnapheus, Guiglielmus Fullonius) 1522-1528
  • Wouter van Wijk Woutersz. 1542-1571[5]
  • Rombout Willemsz. Busschart a.i. 1572[6]
  • Cornelis Schoen (Sconeus van der Goude/Schonaeus Goudanus) 1572-1574
  • Bernardus Beyema (ook wel: Bernardinus Beyma) 1578-1589
  • Volkaert Westerholt (ook wel: Volcker Westerwolt) 1589-1597[7]
  • Jacob van der Heyden (ook wel: Lasson of Lassonius) 1608-1619
  • Arnold Vinnius 1619-1632
  • Johan de Vries 1627 conrector, later rector, †1657[8]
  • Dirck Wynandsz. 'Theodorus' of 'Thierry' Schuyl (Schulius) 1655-1668
  • Johannes Cock (Coccius) 1668-1670
  • Petrus Zurendonk 1670-1674
  • Louis Le Milet vermeld 1674
  • Johannes Verweij (Phorbaeus) 1687-†1692[9]
  • Pancratius van Maaswijk (Maasvicius) aangetreden 1692, later lector, emeritaat 1726[10]
  • Isaac Valckenaer aangetreden 1720-1734
  • Rutger Ouwens 1734-1769[11]
  • Simon de Leeuw 1769-1798
  • Hermanus de Booy 1798-1814
  • Dr. Johannes Kappeyne van de Coppello 1816-1833
  • Dr. Casper Bax 1833-1862
  • Dr. Laurens Reinhart Beijnen 1862-1878
  • Dr. Johannes Rutgers 1878-1897
  • Dr. Theodoor van Aalst 1897-1919
  • Dr. Hendrik Cannegieter Tzn. 1919-1936
  • Dr. J. van IJzeren 1936-1943
  • Dr. J.C. Vollebregt 1943-1956
  • Dr. A.J. van Duyvendijk 1956-1976
  • Drs. C. van den Brandhof a.i. 1976
  • Drs. E. Bierman 1976-1994
  • Drs. G.P.Th. Kloeg 1994-2014
  • Drs. J.M. Gaasbeek-Luursema a.i. 2014-
Jacobus Capitein
Marcellus Emants (lithografie van Theo Kerstel naar een tekening van Hendrik Haverman), 1897
Mr. P.W.A. Cort van der Linden getekend door H.J. Haverman (1902)
Jan Everaerts (Janus Secundus)

Bekende oud-leraren en oud-leerlingen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Onze Lieve Vrouwe Abdij te Middelburg: 585 Akte van voordracht van Bertoldus, rector scolarum te 's-Gravenhage, tot de vicarie, 1327;
  2. Algemeen Handelsblad, 3 september 1907, ochtendeditie.
  3. Onze Lieve Vrouwe Abdij te Middelburg: 585 Akte van voordracht van Bertoldus, rector scolarum te 's-Gravenhage, tot de vicarie, 1327; 1 charter, toegang 27, Regest 202; en toegang 27, inv.nr. 587
  4. http://www.gemeentearchief.denhaag.nl/websitehga/haagseelite/hal-o.htm
  5. J.de Riemer, Beschrijving van 's-Gravenhage, (Versie 1973), hfdstk.XIX
  6. Oud archief van de gemeente 's-Gravenhage, 7. Regestenlijst, 364, 1572 februari 6
  7. 0350-01 Oud archief van de gemeente 's-Gravenhage, Titel XV, 6158, Reg. nos. 352 en 363
  8. Briefwisseling van Constantijn Huygens 1608-1687, deel 4, GS24 p. 33
  9. http://www.historici.nl/retroboeken/vdaa/#source=aa__001biog23_01.xml&page=211&size=800&accessor=accessor_index
  10. http://www.historici.nl/retroboeken/vdaa/#source=aa__001biog14_01.xml&page=24&size=800&accessor=accessor_index
  11. Conrad Busken Huet, Margaretha H. Schenkeveld (Vrije Universiteit te Amsterdam, Werkgroep Lidewyde); Lidewyde; Nijhoff, 1981 p. 380
  12. H. Brugmans et al., Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld, Nederlanders en hun werk, Amsterdam, 1938, p. 103
  13. http://www.dbnl.org/tekst/_jaa004200401_01/_jaa004200401_01_0007.php
  14. http://www.dbnl.org/tekst/_jaa003191101_01/_jaa003191101_01_0016.php
  15. http://www.math.leidenuniv.nl/~naw/serie5/deel06/dec2005/pdf/imgrootendorst.pdf
  16. http://www.iisg.nl/archives/en/files/j/10752815full.php
  17. http://www.iisg.nl/bwsa/bios/jonge.html
  18. Leidsch Dagblad, 12/06/1970; p. 3/28
  19. Biografie, door M.M.G. Fase
  20. Nieuwe Leidsche Courant, 04/02/1967; p. 4/20
  21. http://www.dbnl.org/tekst/_jaa003198101_01/_jaa003198101_01_0023.php
  22. http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/posthum
  23. http://www.dbnl.org/tekst/_jaa003197901_01/_jaa003197901_01_0011.php
  24. http://www.dbnl.org/tekst/_jaa003192001_01/_jaa003192001_01_0016.php
  25. http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/bwn6/vogel
  26. Nieuwe Leidsche Courant, 04/10/1930; p. 3/16
  27. http://www.personenencyclopedie.info/Z/Zh/ZILCKENPhilippe/view
  28. 24 december 1964 Leidse Courant p.4