Gynocentrisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Gynocentrisme of differentialistisch feminisme is het centraal stellen van de vrouw, het vrouwelijke. Het is de naam voor een stroming in de vrouwenbeweging die een duidelijk onderscheid tussen mannen en vrouwen wenst te maken en daarbij het belang van vrouwen centraal stelt. Het tegenovergestelde is androcentrisme of het begrip viricentrisme dat vooral door de Franstalige feministe, psychoanalytica en filosofe Luce Irigaray gebruikt wordt.

Woordherleiding[bewerken]

Het woord gynocentrisme is opgebouwd uit de Oudgriekse woorden, γυνή en κέντρον. Γυνή, kan vertaald worden met vrouw,[1][2] maar ook met echtgenote.[1][2] In samenstellingen in het Oudgrieks met γυνή wordt veelal uitgegaan van de stam γυναικ-,[2] terug te zien in de tweede naamval γυναικός.[1] De vorm γυνή zou mogelijk teruggaan op een oudere vorm γύναιξ.[1] In het Oudgrieks zijn er geen samenstellingen bekend met γυνο- dan wel γυνω-.[2] De vorm gynOcentrisme is dan op zich een bijzondere samenstelling.

Het Oudgriekse woord κέντρον kan men vertalen met scherpe punt,[2] angel,[2] punt van een speer [2] en passerpunt.[2] Vanuit de laatste betekenis heeft zich ook de betekenis middelpunt van een cirkel ontwikkeld.[2] Deze laatste betekenis van middelpunt (van een cirkel) is behouden gebleven in het Latijnse woord centrum,[3][4] een leenwoord uit het Oudgrieks.[3][4] Het Nederlandse centrum (met dezelfde betekenis) is ontleend aan het Latijnse centrum..[5][6] Het Oudgriekse woord κέντρον is zelf afkomstig van het werkwoord κεντεῖν,[4][2] steken (van bijen),[2] prikken,[2] prikkelen,[6] en aandrijven.[6] In de etymologische verklaring van gynocentrisme is het belangrijk om uit te gaan van het Oudgriekse κέντρον in de betekenis van middelpunt en niet van het voor de handliggende Oudgriekse κεντρισμός. Dit laatste woord betekent prikkeling of aansporing.[2] Het woord kan beschouwd worden als afleidingen van het werkwoord κεντρίζειν, prikkelen.[2] In zowel κεντρισμός als κεντρίζειν is niet de bijzondere betekenis van middelpunt overgegaan en is vooral de grondbetekenis van steken en prikken uit κεντεῖν bewaard gebleven. Uitgaande van κεντρισμός zou men dan voor gynocentrisme ook verkeerdelijk tot de betekenis prikkeling of aansporing van/door de vrouw komen, wat natuurlijk in de verste verte niet bedoeld is.

Literatuurverwijzingen[bewerken]

  1. a b c d Kraus, L.A. (1844). Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon (Dritte Auflage). Göttingen: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung.
  2. a b c d e f g h i j k l m n Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press.
  3. a b Lewis, C.T. & Short, C. (1879). A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary. Oxford: Clarendon Press.
  4. a b c Saalfeld, G.A.E.A. (1884). Tensaurus Italograecus. Ausführliches historisch-kritisches Wörterbuch der Griechischen Lehn- und Fremdwörter im Lateinischen. Wien: Druck und Verlag von Carl Gerold's Sohn, Buchhändler der Kaiserl. Akademie der Wissenschaften.
  5. Vries, J. de, Tollenaere, F. de & Persijn, A.J. (1993). Etymologisch woordenboek (18de druk). Utrecht: Uitgeverij Het Spectrum B.V.
  6. a b c Veen, P.A.F. van, Sijs, N. van der (1997). Etymologisch woordenboek. De herkomst van onze woorden. Utrecht/Antwerpen: Van Dale Lexicografie.
Geplaatst op:
26-06-2008
Dit artikel is een beginnetje over mens & maatschappij. U wordt uitgenodigd op bewerken te klikken om uw kennis aan dit artikel toe te voegen. Bewerken