Hamsters

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie Hamster voor het artikel over de wilde hamstersoort.
Hamsters
Russische of Siberische dwerghamster
Russische of Siberische dwerghamster
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Rodentia (Knaagdieren)
Familie: Cricetidae (Woelmuisachtigen)
Onderfamilie
Cricetinae
Fischer, 1817
Goudhamster
Goudhamster
Afbeeldingen Hamsters op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Hamsters op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren

Hamsters (Cricetinae) zijn een onderfamilie van de Cricetidae die voorkomt in Azië en Europa waarvan er een aantal als huisdier kan worden gehouden. Hoewel ze soms wel eens hamster worden genoemd, horen cavia's tot een heel andere groep. De hamsters zijn het nauwste verwant aan de Noord-Amerikaanse Neotominae. De bekendste soorten zijn de gewone hamster (Cricetus cricetus), die ook in Nederland en België voorkomt, en de goudhamster (Mesocricetus auratus), die veel als huisdier wordt gehouden.

Hamsters als huisdier

Er zijn 5 soorten hamsters die als huisdier worden gehouden. Ten eerste is er de wat grotere goudhamster (Mesocricetus auratus), ook wel goudhamster genoemd. De naam goudhamster stamt uit de tijd dat ze slechts in de oorspronkelijke gouden wildkleur voorkwamen. Tegenwoordig bestaan er veel kleurvarianten, waardoor de term Syrische hamster gepaster is. Verder zijn er 4 dwerghamstersoorten: de Russische of Siberische dwerghamster (Phodopus sungorus sungorus), de Campbelli dwerghamster (Phodopus sungorus campbelli), de Roborovski dwerghamster (Phodopus roborovskii) en de Chinese dwerghamster (Cricetulus griseus). Laatstgenoemde is een beetje een vreemde eend in de bijt, aangezien deze tot de familie van de ratachtige hamsters behoort. In dierenwinkels treft men voornamelijk Syrische hamsters en Russische dwerghamsters aan, maar Campbelli en Roborovski-dwerghamsters winnen aan populariteit. Dwerghamsters zijn zo groot als een fikse muis, erg rond gebouwd, met korte, nauwelijks waarneembare staartjes (met uitzondering van de Chinese dwerghamster, die een duidelijk waarneembaar staartje heeft van ongeveer een centimeter) en meestal gemakkelijk te hanteren. Ze leven vooral op steppen, maar ook op landbouwgrond, met name op leemgronden. Een hamster wordt gemiddeld maar anderhalf tot twee jaar oud. In uitzonderlijke gevallen kunnen hamsters echter leeftijden van vier jaar of ouder bereiken.

De meeste hamsters zijn solitaire dieren. Syrische hamsters en Chinese dwerghamsters zijn solitair, dus ook in gevangenschap moeten ze absoluut alleen in een kooi gehouden worden. Meerdere dieren in één kooi leidt tot conflicten met ernstige gevolgen, namelijk de dood van één van beide hamsters. Roborovskidwerghamsters zijn wel groepsdieren en kunnen ook in gevangenschap met meerdere bij elkaar gehouden worden. Toch zijn niet alle Roborovskihamsters gesteld op gezelschap en kan het voorkomen dat ook bij deze soort de hamsters afzonderlijk gehouden moeten worden. Russische dwerghamsters en Campbelli dwerghamsters zitten qua gedrag tussen de solitaire en groepsgebonden hamsters in. Soms verdragen ze gezelschap, soms niet. Voor de veiligheid is het aangewezen ze daarom apart te houden. Verschillende soorten kunnen onderling niet samenleven en zullen elkaar proberen uit te moorden.

Het onderscheiden van hamsters is niet eenvoudig, waardoor verwarring van de geslachten makkelijk optreedt in bijvoorbeeld dierenwinkels. Hamsters geven weinig geur af en in gevangenschap is het aangewezen de kooi wekelijks schoon te maken. Vrouwelijke Syrische hamsters kunnen een wat sterkere geur afscheiden als ze in hun vruchtbare periode zitten, eens in de vier dagen.

De minimumafmetingen van een hamsterkooi voor een dwerghamster zijn 50 cm bij 30 cm. Voor een Syrische hamster zijn de minimummaten voor een kooi 70 cm bij 50 cm of 80 cm bij 40 cm. Grotere afmetingen zijn echter te verkiezen. Elke hamster heeft ook een looprad nodig, voor een Syrische hamster moet deze minimaal 25 cm doorsnede zijn, en voor een dwerghamster minimaal 20 cm doorsnede, groter is altijd beter.

De in dierenwinkels verkrijgbare hamsterwatten, hamsterbed of katoenwatten zijn ongeschikt voor hamsters aangezien de dieren hierin verstrikt kunnen raken en een ledemaat kunnen verliezen of er in kunnen stikken. Een veiliger alternatief voor warme bekleding van het slaapplekje is WC-papier of colourbed.

Gedrag in gevangenschap

Hamster in een loopwiel

Hamsters zijn nachtdieren en brengen de dag grotendeels slapend door in een holletje of nestje dat ze in hun kooi van krantensnippers, wc-papier, hooi of houtvezel zullen proberen te bouwen, vaak gevoerd met haar. Er zijn ook watten van puur katoen te koop. Deze zijn verteerbaar, maar het is aan te raden ander nestmateriaal aan te schaffen, omdat hamsters hier vaak in stikken. Hou er rekening mee dat als je een slapende hamster overdag wakker maakt dit een negatieve invloed heeft op de levensduur en het gedrag van het dier.

Hamsters hebben genoeg lichaamsbeweging nodig. Hierin kan worden voorzien door een veilig loopwiel. Een veilig loopwiel is aan één zijkant gesloten. Aan deze zijde bevindt zich het draaipunt van het wiel, waarmee het wiel bevestigd is aan de kooi of aan een steun. De andere zijde van een veilig loopwiel is geheel open en kent geen draaipunt. Een onveilig loopwiel heeft aan beide zijden een draaipunt en een spaak. Als een hamster tijdens het hardlopen in een onveilige wiel naar opzij beweegt, krijgt hij een klap van de spaak, soms met de dood tot gevolg. Het loop-oppervlak mag geen spijlen bevatten, maar moet dicht zijn. Dit om te voorkomen dat de hamster uitglijdt en hierdoor klem komt te zitten tussen de spijlen.

Het begrip hamsteren is waarschijnlijk ontstaan doordat hamsters voorraadjes aanleggen, vaak zelfs al gedurende het eten in hun wangzakken. Dat voedsel brengen ze dan naar hun slaapplaats, waar ze het begraven en later opeten. Door te wachten met hun eten te vernieuwen totdat ze alles op hebben, kan voorkomen worden dat ze gaan hamsteren. Anders eten ze al het lekkere er eerst uit en gaan dan de stukjes voer die ze niet lusten "verstoppen".

Voedsel

Hamsters eten vooral zaden en andere plantaardige voedingsstoffen, maar ook dierlijke eiwitten zijn zeer belangrijk aangezien ze in de natuur ook insecten eten. In de dierenwinkel is hamstervoer verkrijgbaar, maar let daarbij op het eiwitgehalte. 15 à 20 %, bij voorkeur 20 %, is ideaal. Ze eten meer bepaald het volgende: pindanoten (deze zijn erg vet), zonnebloempitten, af en toe verse sla, bonen, erwten, krenten, fruit, noten en ze lusten ook droog brood. Maar het blijft belangrijk om het hoofdvoedsel te geven en niet alleen de vorige opgenoemde zaken. Coprofagie, het eten van eigen ontlasting, komt ook voor bij deze knaagdieren en dient om voedingsstoffen op te nemen die door de microbiële organismen in de dikke darm zijn gemaakt.

In de natuur worden hamsters vaak door vossen en uilen opgegeten.

Ziekten

Hamsters hebben over het algemeen weinig problemen met hun gezondheid, toch kan een simpele verkoudheid een hamster al fataal worden. Een gezonde hamster, kijkt levendig uit zijn ogen en heeft een zachte, egale vacht. Bij een zieke hamster is de vacht erg dof en open, waarbij het lijkt of de vacht vochtig is. Het dier zit dan meestal in elkaar gedoken en heeft, ook tijdens het lopen, een hoge rug. Dierenartsen weten vaak niet hoe ze een hamster moeten behandelen, omdat het kleine dieren zijn. De grootste gevaren zijn er voor de Syrische hamster, dit zijn tocht en vocht. Wanneer een hamster ziek is heeft het vooral een rustige schemerige omgeving nodig. Stress, drukte en lawaai kunnen de genezing van een hamster erg tegenwerken. Een hamster moet het niet te warm en niet te koud hebben. Een omgeving met een temperatuur van tussen de 20 en 21 graden is goed. Niet alleen de hamster, maar ook andere knaagdieren overlijden vaak binnen een paar dagen, wanneer er geen dierenarts bezocht word, om het dier te genezen.

Verkoudheid

Dit is een van de meest voorkomende ziektes bij hamsters. Dit kan voorkomen worden door het verblijf op een goede plek te zetten. Gezonde hamsters kunnen wel degelijk lage temperaturen verdragen, maar in combinatie met vocht, worden ze verkouden. Hierbij gaat een hamster niezen en krijgt een natte neus. Wanneer de verkoudheid verergerd zal de hamster reutelend gaan ademen, en word de neus alsmaar natter. De ademhaling is dan ook duidelijk te horen. Wanneer er vervolgens een dierenarts bezocht word, zal deze hoogstwaarschijnlijk antibiotica voorschrijven. Het is hierbij goed om de hamster in een tochtvrij, warm, verblijf te plaatsen van 22 tot 25 graden Celsius.

Diarree

Onder andere te veel vochthoudende voeding (zoals groente en fruit) kan diarree veroorzaken.

Diarree ontstaat bij een hamster vaak door onjuiste voeding, zoals te veel vochthoudende voeding (bijvoorbeeld groente en fruit), vies drinkwater, bedorven voedsel, tocht, vocht, of een combinatie van deze dingen. Het kan ook liggen aan een plotselinge verandering van het voer. Wanneer een hamster gewoon de juiste voeding krijgt is de kans op diarree dus klein. Wanneer een hamster wel diarree krijgt heeft dit meestal een dodelijke afloop. Wanneer het toch voorkomt dat een hamster diarree krijgt is het belangrijk hem alleen nog maar droog brood, gekookte rijst of knäckebröd te geven. Het drinkwater moet vervangen worden door lauwe kamillethee. Voor de hygiëne moet de bodembedekking en het nestmateriaal uit het verblijf twee maal per dag verschoond worden. Het verblijf moet ontsmet worden wanneer het dier weer beter is.

Natte staart

Natte staart (ook wel natstaart genoemd) is een bijzondere erge vorm van diarree die wordt veroorzaakt door de bacterie Lawsonia intracellularis. De meeste knaagdieren overlijden al binnen 48 uur wanneer er niks aan gedaan wordt. Hamsters die aan deze ziekte lijden hebben constant een natte anus en staart. Soms is er verlies in de conditie van de vacht. Ook willen ze niet eten en zijn lusteloos. De ziekte is besmettelijk. Een spoedig bezoek aan de dierenarts is dan ook wenselijk. De ziekte is namelijk te genezen mits gebruik van de juiste medicatie. Het hamsterverblijf wordt vervolgens best volledig ontsmet. De genoemde bacterie kan hier namelijk 3 weken overleven.

Gezwellen, tumoren en abcessen

Gezwellen en tumoren komen niet vaak bij hamsters voor. Als het zich voordoet is het meestal op latere leeftijd. De meest voorkomende gezwellen zijn die aan de melkklieren van de vrouwtjes. Een gezwel kan ook een gevolg zijn van huidkanker en onderhuidse infecties. In tegenstelling tot andere knaagdieren, hebben Syrische hamsters niet vaak last van tumoren of gezwellen. Een gezwel hoeft niet altijd een tumor te zijn, maar het kan ook een abces zijn. Een abces kan door een dierenarts eenvoudig worden opgemaakt en schoongemaakt. Bij een tumor is een operatie niet zinvol, wanneer een hamster op hoge leeftijd is. Hoe langer men wacht met naar de dierenarts te gaan, hoe slechter de situatie van een gezwel of tumor zal worden.

Huidziekten

Huidziekten komen niet vaak voor bij hamsters. Sommige hamsters krijgen huidmijt. Het is een erg schadelijke parasiet die in de huid van de hamster kruipt. Huidmijt is niet of nauwelijks zichtbaar. Het veroorzaakt eczeem en korsten. Soms kan binnen 1 maand de hele huid worden aangetast. Er is een geneesmiddel te koop dat kan worden gehaald bij een dierenarts of dierenspeciaalzaak. Vaak moet de besmette hamster in een bad worden gedaan met het geneesmiddel. De hamster moet vervolgens goed afgedroogd worden om geen kou te vatten en naar een omgeving van minimaal 25 graden Celsius gebracht worden.

Hamsters kunnen soms ook last hebben van huidschimmel. Er zitten dan kleine witte schilfertjes aan de oren of aan de neus. Huidschimmel is besmettelijk voor zowel mens als dier. Het is eenvoudig te behandelen door een dierenarts met probate middelen tegen schimmel. Wanneer er niks aan gedaan word kan de hamster snel anderen ziekten oplopen.

Voortplanting en ontwikkeling

Een vrouwtje kan zes keer per jaar jongen krijgen. Meestal zijn dit er 4 tot 14 per keer. De moeder draagt haar jongen maar 15 tot 17 dagen in de buik. Wanneer een hamster geboren wordt, weegt deze maar 1,5 tot 2 gram. Wanneer een nest hamsters geboren wordt zijn ze nog kaal. Om warm te blijven gaat de moeder op het nest liggen. Na twee weken is het hamsterjong volledig behaard en opent deze de ogen en oren, met drie weken is een hamsterjong zelfstandig. Op een leeftijd van vier weken kan de Syrische hamster al vruchtbaar zijn.

Geslachten

De onderfamilie omvat de volgende geslachten:


Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Huisdierengids hamster.