Hand geven

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Handenschudden

Iemand een hand geven is in onder andere de westerse samenleving de gebruikelijke manier van een begroeting in algemene zin. Men biedt hierbij de ander de rechterhand aan en houdt elkaars hand kort vast, waarbij deze ook vaak op en neer geschud wordt. Dit gebruik heeft een oude oorsprong.

Een handdruk kan ook een symbolische betekenis hebben. Soms noemt men de in het Romeinse leger wijdverspreide cultus van Mithras als oorsprong van ons handdrukritueel.

Gebruiken[bewerken]

Handen schudden geschiedt in principe altijd met de rechterhand, tenzij een van de partijen dit niet kan, bijvoorbeeld door een verwonding of handicap. Handenschudden met de linkerhand is vrij ongebruikelijk en in sommige landen ook een faux pas. Reden is dat de linkerhand daar wordt of werd gebruikt om na het ontlasten de billen af te vegen en dus als 'onrein' geldt. In principe dienen wanten en handschoenen van tevoren af te worden gedaan; men geeft elkaar de onbedekte 'naakte' hand. Verder getuigt het van hoffelijkheid er van tevoren voor te zorgen dat de hand niet nat of vies is.

In andere culturen en streken, bijvoorbeeld rond de Middellandse Zee en in Oost-Europa, is het echter gebruikelijk dat mannen elkaar begroeten met het geven van een kus. In de Bijbel is ook de gedachte van begroeting te vinden in de gemeente door een kus (1 Thessalonicenzen 5:26 en 1 Petrus 5:14). De manier van begroeten kan in verschillende culturen, tijden en landen van elkaar verschillen.

In principe kan men, wanneer men elkaar vaak genoeg ziet, het handenschudden (of het zoenen) eveneens achterwege laten. In Nederland en Noord-West-Europa schudt men bijvoorbeeld de hand van verdere familie en vrienden, maar niet die van collega's, nabije familie en goede vrienden. In andere landen wordt men daarentegen geacht elkaar bij elke ontmoeting een hand te geven. In de meeste Westerse culturen wordt het weigeren van een aangeboden hand als belediging gezien.

Er zijn verschillende vormen van hand geven; van slappe handjes tot een stevige handdruk. Ook wordt er wel gesproken van een "Clinton-hand". "Een 'Clinton' is een bijzondere groet. Hij is genoemd naar de handdruk van president Clinton van Amerika. Bij de 'Clinton' gaat de rechterhand stevig vooruit. De linkerhand pakt de elleboog van de andere persoon beet. Dat kan een gevoel van gezelligheid creëren.[1]

Hand weigeren[bewerken]

Op 19 november 2004 ontstond ophef omtrent een situatie waarin minister Rita Verdonk de hand geweigerd werd door de salafistische imam Ahmad Salam. Verdonk toonde zich verbaasd en geraakt naar aanleiding van deze handweigering.[2] Binnen bepaalde fundamentalistische delen van de islamitische wereld is het ongebruikelijk en zelfs tegen de goede zeden om in het openbaar vrouwen de hand te schudden. Men vermijdt contact tussen mannen en vrouwen of begroet elkaar op een andere wijze. De betreffende imam had dan ook aangegeven dat het absoluut niet afdeed aan zijn respect voor Rita Verdonk. Van de tientallen aanwezige imams was er slechts één die de minister geen hand wilde geven, maar desondanks werd een foto van Verdonk die demonstratief haar hand uitstak voorpaginanieuws.

De hoogleraren godsdienstwetenschap Herman Beck en Gerard Wiegers benadrukken dat het niet handen schudden bij orthodoxe moslims enerzijds in verband moet worden gebracht met een te voorkomen verleiding tot overspel. Dit berust op de gedachte dat aanraking van een vrouw seksuele begeerte kan opwekken jegens personen die niet tot de echtgenoten behoren, noch tot de categorie met wie iemand niet mag huwen. In die zin drukt het op een tegenovergestelde wijze, respect en eerbied voor de vrouw uit. Anderzijs brengen de hoogleraren deze gewoonte in verband met de gecompliceerde regelgeving rond rein en onrein in met name het jodendom en de islam, waarmee de mensen in het westen steeds minder vertrouwd zijn en die in wezen te maken heeft met het zuiver kunnen naderen van God. Het aanraken door de man van een vrouw kan leiden tot verlies van de reinheid van de man. Zonder het doen van de zogenaamde grote rituele wassing of ghusl, kan de orthodoxe moslim zijn volgende dagelijkse gebed, de salat, niet verrichten. In die zin kan het anders begroeten door een vrouw van de man ook opgevat worden van een tegenoverstelde uiting van respect. Overigens bestaan hierover binnen de islam wel aanzienlijke verschillen van inzicht.[3] De religieuze categorieën rein en onrein hebben overigens meestal niets te maken met hygiëne.

Een andere reden om elkaar geen hand te geven kan echter wel te maken hebben met hygiëne, namelijk infectiegevaar. Handen zijn immers in principe nooit echt 'schoon'. Bovendien raken veel mensen, veelal zonder zich ervan bewust te zijn, regelmatig de mond, neus of ogen aan. Het wordt aangeraden om na het handen geven de handen te wassen met water en zeep, en wanneer een besmettelijke ziekte heerst, het handenschudden geheel achterwege te laten (zoenen is dan uiteraard geheel uit den boze).

Handenschudden is in Nederland niet verplicht[4], maar wordt door het overgrote deel van de bevolking wel vaak als sociaal wenselijk beschouwd. De rechtbank in Utrecht heeft op 30 augustus 2007 uitgesproken dat zeer demonstratief en zonder overleg weigeren voortaan handen te schudden zodanig verstoorde arbeidsverhoudingen opleverde dat ontslag gerechtvaardigd was.[5]

Ook in diverse andere religies is een hand geven niet gebruikelijk. Dit geldt bijvoorbeeld voor orthodoxe stromingen binnen het jodendom en voor bepaalde boeddhistische monniken.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties