Handwerkers Vriendenkring
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Handwerkers Vriendenkring was een vereniging gevestigd aan de Nieuwe Achtergracht 140-144 in Amsterdam. Doel van deze in 1869 opgerichte vereniging was de bevordering van de emancipatie van joodse arbeiders in Amsterdam. Naast het terugdringen van de sociale nood zette men zich in voor de verheffing van de arbeiders, zoals dat later ook in de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB) het geval zou zijn.
In het verenigingsgebouw organiseerde men lezingen en cursussen en er was een bibliotheek aanwezig. Een belangrijk initiatief van de vereniging was de oprichting van het moderne ziekenfonds Ziekenzorg in 1895, waardoor joodse arbeiders zich konden losmaken van de armenzorg voor de joodse gemeenschap. Een ander belangrijk initiatief was het in 1912 uit de vereniging voortgekomen bouwfonds, dat in de toekomst nieuwe woningen zou laten bouwen.
De vereniging was gematigd progressief en was er in feite voornamelijk op gericht om de levensomstandigheden van haar leden te verbeteren zonder zich in de politiek te mengen. In 1942, tijdens de Duitse bezetting, werd de kring opgeheven en na de oorlog niet heropgericht. Ab Caransa beschrijft de geschiedenis en bezigheden van deze organisatie die 75 jaar lang een belangrijke rol speelde in het sociale leven van de Amsterdamse Joden.
Liesbeth van Weezel schrijft in Herinnering aan Joods Amsterdam (1978): Later, toen Uilenburg en Marken werden gesaneerd en afgebroken, zijn er grote woningblokken bijgebouwd door Handwerkers Vriendenkring. Daardoor werd het joodse volksleven verplaatst naar de Transvaalbuurt in Amsterdam Oost. Dat speelde zich af achter de gouden rand die het Pretoriusplein toen werd.
Het gebouw aan de Nieuwe Achtergracht werd ook gebruikt voor feesten en vergaderingen. Kort na de Tweede Wereldoorlog werd in de uitloper van het gebouw in de Roetersstraat het Filmtheater Kriterion gevestigd. De exploitatie is volledig in handen van de circa 40 studentmedewerkers. Het ontstaan van de bioscoop komt voort uit het Amsterdamse studentenverzet.
Literatuur:
- Ab Caransa: Handwerkers Vriendenkring 1869-1942. Uitgave: René de Milliano, Alkmaar, 1998. ISBN 90 72810 21 x
