Hardoen
| Hardoen IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2012) |
|||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||
| Samengestelde foto van een exemplaar uit de Negevwoestijn, Israël. | |||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||
| Laudakia stellio Linnaeus, 1758 |
|||||||||||||||
Afbeeldingen Hardoen op  Wikimedia Commons
|
|||||||||||||||
Hardoen op  Wikispecies
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
De hardoen (Laudakia stellio) is een hagedis uit de familie agamen (Agamidae). De verouderde, maar nog veel gebruikte wetenschappelijke benaming is Agama stellio. De hagedis is een van de weinige agamen die tot in Europa voorkomt, vrijwel alle soorten leven in Azië en Afrika.[2]
Inhoud |
Beschrijving [bewerken]
De kleur is bruingrijs tot bijna zwart, met onregelmatige lichtere vlekken op de rug en staart, vooral op de kop van de mannetjes. Op de rug bevindt zich een lichtere bandering en rijen stekelachtige knobbels, die bij oudere exemplaren vervagen. De dieren kunnen van kleur veranderen, vooral de mannetjes die een rode kleur aan de voorzijde van het lichaam krijgen als ze opgewonden raken. Mannetjes zijn te herkennen doordat ze wat forser worden en meestal een rode voorzijde van het lichaam hebben. De kop is relatief groot en de schubbenrijen op de staart zijn sterk gekield en lijken op stekels. Ze overlappen elkaar wat voor een goede bepantsering zorgt. Het lichaam is afgeplat en heeft een duidelijke hals. De maximale lengte is ongeveer 40 centimeter waarvan bijna de helft bestaat uit de lange staart.
Verspreiding [bewerken]
De hardoen komt voor in Griekenland, Macedonië, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Saoedi-Arabië en Turkije.[2] De verschillende ondersoorten verschillen enigszins in verspreidingsgebied, de ondersoort Ladaukia stellio cypriaca die endemisch is op Cyprus, zie onder taxonomie.
Levenswijze [bewerken]
De hardoen jaagt voornamelijk op kleine ongewervelden maar kan door zijn grootte ook kleine gewervelden buitmaken. Net als andere agamen bestaat een deel van het menu uit plantendelen als bladeren en bloemen.[3] De hagedis kan massaal voorkomen op steenhopen en andere geschikte biotopen. Ook tuinen en plantenkwekerijen zijn een geschikte leefomgeving, zoals palmkwekerijen maar ook in huizen wordt de hagedis aangetroffen.[4] De hardoen is een goede klimmer die zijn schuilplaats echter op de bodem heeft, zoals onder stenen en in de holen van knaagdieren.
Zoals wel meer leguaanachtigen -waar de agamen toe behoren- kan het dier met soortgenoten communiceren door knikkende bewegingen te maken met de kop. De paring vindt plaats in de lente, in juni worden de eitjes afgezet, ongeveer 6 tot 14 in totaal. De eitjes hebben een lederachtige schaal en worden afgezet in een ondiep kuiltje.[3] Als de juvenielen vanaf augustus uit het ei kruipen zijn ze zo'n 4 centimeter lang en moeten uitkijken voor onder andere grotere hagedissen om niet te worden opgegeten.
Naamgeving en taxonomie [bewerken]
De hardoen werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1758 door Linnaeus als Lacerta stellio. Tegenwoordig wordt het geslacht Lacerta tot de familie echte hagedissen (Lacertidae) gerekend. De hardoen is in het verleden ook tot verschillende andere geslachten gerekend zoals Agama, Stellio, en Uromastyx. Er worden zeven ondersoorten erkend, inclusief de pas in 2006 beschreven Laudakia stellio salehi. De ondersoorten verschillen enigszins in uiterlijk maar met name in verspreidingsgebied.[2]
Ondersoorten [bewerken]
- Laudakia stellio brachydactyla (Midden-Oosten)
- Laudakia stellio cypriaca (Cyprus)
- Laudakia stellio daani (Cycladen, Cyprus, enkele eilanden in de Egeïsche Zee tot in Azië en Israël)
- Laudakia stellio picea (Midden-Oosten)
- Laudakia stellio salehi (Israël)
- Laudakia stellio stellio (Cycladen, verschillende Griekse eilanden)
- Laudakia stellio vulgaris (Egypte)
Externe links [bewerken]
- Hardoenen – Foto's van de hardoen op Digital Nature.
- Laudakia stellio – Foto's van de hardoen op Amphibians and Reptiles of Europe.
Bronvermelding [bewerken]
|
Referenties
Bronnen
|
