Harmodius en Aristogiton

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Standbeelden van Harmodius en Aristogiton

Harmodius (Oudgrieks: Αρμόδιος) en Aristogiton (Αριστογείτων) waren twee mannen in het Oude Athene die de tiran Hipparchus vermoordden. Ze kregen hierdoor de status van nationale held en symbool van de democratie en stonden bekend als de "Tirannendoders" ( τυραννοκτόνοι).

Biografie[bewerken]

Harmodius (6e eeuw v.Chr.) was een jonge Athener uit een adellijk geslacht, die samen met zijn oudere vriend Aristogiton het plan opvatte een moordaanslag te plegen op de zonen van Pisistratus. Als we Thucydides mogen geloven was het een crime passionel: Hipparchus was verliefd geworden op Harmodius, maar toen eerstgenoemde handtastelijk werd, weigerde de jongeman in te gaan op diens oneerbare voorstellen. Hij verleende immers zijn gunsten aan Aristogiton. Hipparchus nam wraak door Harmodius' zuster de rol van kanèforos (= draagster van de offergaven) af te nemen, die zij tijdens de processie van de Panathenaeën in 514 v.Chr. had moeten spelen. Om deze belediging aan het adres van zijn familie te wreken besloot Harmodius, gesteund door zijn vriend Aristogiton, de beide zonen van Pisistratus te vermoorden. De aanslag, in volle Panathenaeënstoet, mislukte echter gedeeltelijk, want Hippias ontsnapte aan de dood. Harmodius werd op heterdaad betrapt en gedood door Hippias' lijfwacht. Aristogiton werd gearresteerd en gefolterd, waarna ook hij werd gedood.

Toen enkele jaren later, in 510 v.Chr., Clisthenes en de Alcmaeoniden met Spartaanse steun de tiran Hippias verdreven, werden Harmodius en Aristogiton als nationale helden gehuldigd, de "tirannendoders". Reeds Herodotus bestreed deze zeer algemeen verspreide historische dwaling, die van de moord op Hipparchus een daad van door politieke idealen bezielde vrijheidsliefde had gemaakt.

Bronzen beelden[bewerken]

De eigentijdse beeldhouwer Antenor maakte van de als bevrijders gevierde mannen standbeelden die op de agora werden opgesteld. De dichter Simonides maakte een skolion voor de helden, en hun nakomelingen kregen van staatswege allerhande privileges, onder meer belastingvermindering en gratis maaltijden in het Prytaneum.

De bronzen beelden werden tijdens de Tweede Perzische Oorlog in 480 geroofd door de plunderende troepen van koning Xerxes, en in 477 vervangen door een tweede groep, gemaakt door de beeldhouwers Critius en Nesiotes.