Havank (schrijver)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hans van der Kallen
Afbeelding gewenst
Algemene informatie
Volledige naam Hendrikus Frederikus van der Kallen
Pseudoniemen Havank
Geboren 19 februari 1904, Leeuwarden
Overleden 22 juni 1964, Leeuwarden
Land Vlag van Nederland Nederland
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Havank is het pseudoniem van Hendrikus Frederikus (Hans) van der Kallen (Leeuwarden, 19 februari 1904 – aldaar, 22 juni 1964), een Nederlandse schrijver.

Levensloop[bewerken]

Havank had al vroeg de ambitie schrijver te worden. Charles Nypels, de legendarische boekdrukker, raadde hem omstreeks 1932 aan zijn heil in Amsterdam te zoeken en daar contact te leggen met andere schrijvers en kunstenaars. In Amsterdam schreef hij zijn eerste boek, Het mysterie van St. Eustache, dat hij in 1934 aanbood aan de Utrechtse uitgever Bruna, die het in eerste instantie terugzond maar in 1935, na het overlijden van zijn auteur Ivans (Jakob van Schevichaven), wel wilde uitgeven. Anton van Duinkerken deed hem het pseudoniem Havank aan de hand, naar analogie van dat van Ivans. (H van K werd Havank).

Het was het begin van een lange samenwerking met Bruna voor wie hij dertig zeer populaire misdaadromans zou schrijven, meestal met als hoofdpersoon Charles C.M. Carlier alias De Schaduw. In de boeken tot en met Polka Mazurka is Bruno Silvère nog de belangrijkste figuur, al wordt de rol van De Schaduw wel vrij snel groter. De vroege romans lijken nog beïnvloed door Edgar Wallace. Voor Bruna vertaalde Havank een kleine veertig The Saint-boeken van Leslie Charteris en andere misdaadromans, o.a. van R.A.J. Walling, E. Phillips Oppenheim, Raymond Chandler en Sydney Horler. Ook vertaalde hij onder eigen naam twee Franse romans, van Christine Arnothy en Eveline Mahyère.

Alle romans en veel van zijn vertalingen werden als pockets in de Zwarte Beertjes-reeks van uitgeverij AW Bruna & Zn. uitgegeven met door Dick Bruna verzorgde omslagen. In grote oplagen: bij zijn overlijden werd het aantal verkochte boeken geschat op meer dan zes miljoen. Rond 1980 begon de belangstelling voor zijn werk te tanen.

Havank heeft een wat zwervend bestaan geleid. In Nederland woonde hij in verschillende plaatsen. Voor de oorlog al verbleef hij een tijdlang in Parijs. Vanuit Frankrijk zond hij in het voorjaar van 1940 zijn nieuwe roman De Schaduw grijpt in naar Bruna. De uitgever, beducht voor inbeslagname door de bezetter, schrapte elk anti-Duits element voordat het manuscript naar de drukker ging. In 1949 verscheen het boek voor het eerst in zijn oorspronkelijke opzet, maar in de Zwarte Beertjes-reeks herdrukte Bruna toch weer de "Deutschfreundliche" variant.

In 1942 wist Havank via Portugal te ontkomen naar Londen waar hij Cynthia Vickers (1907-1986) leerde kennen met wie hij in 1946 trouwde. Na een korte periode in Heemstede vertrok het paar naar Cagnes-sur-Mer. Later woonden ze nog op Palma de Mallorca. Het huwelijk liep slecht en Cynthia ging in 1955 definitief terug naar Londen. In 1957, na in een Utrechts ziekenhuis hersteld te zijn van een ongelukkige valpartij op Majorca, vestigde Havank zich in Zuid-Engeland. Hij scheidde niet van Cynthia en zocht haar regelmatig op. Havank keerde in 1963 terug naar Leeuwarden waar hij een kamer betrok in het – later afgebroken – Hotel Amicitia, dat op enkele tientallen meters van zijn geboortehuis lag. Havank overleed in zijn kamer in Amicitia in de late namiddag van 22 juni 1964. Op 26 juni werd hij begraven op de katholieke begraafplaats aan de Harlingerstraatweg.

Typering[bewerken]

Havank citeerde in zijn boeken regelmatig uit de Bijbel maar was ook zeer belezen in de Nederlandse, Engelse, Franse en Duitse literatuur, waarvan de invloeden door zijn hele werk heen zichtbaar blijven. Volgens zijn biograaf J.P.M. Passage was hij "als kind van zijn tijd en van de gymnasiale cultuur in de jaren twintig en dertig (…) een traditioneel auteur in de beste zin van het woord: zijn werk weerspiegelt de West-Europese beschaving en het tijdloze belang ervan, zoals de ontwikkelde individualist in zijn milieu dat zag."

Herinnering[bewerken]

Zijn graf, dat lang zonder steen gebleven is, wordt beheerd door de Stichting Mateor, waarvan de donateurs jaarlijks rond zijn sterfdag in Leeuwarden bijeenkomen en de schrijver een bloemenhulde brengen.

Aan zijn geboortehuis aan de Wirdumerdijk 41, is een bronzen gedenkplaat aangebracht. Deze gedenkplaat is gemaakt door de Leeuwarder beeldhouwer Ben van der Geest. In de Reigerstraat, ook in Leeuwarden, herinnert een vignet van de Schaduw, naar ontwerp van Dick Bruna, aan de schrijver. In het door Havank veel bezochte Dekemastate in Jelsum staat een vitrine met een permanente expositie van Havanks boeken. Naar Havanks romanfiguur De Schaduw werd in 1997 een literaire prijs genoemd, de Schaduwprijs. Sinds maart 2009 is een portret van Havank opgenomen op een van de plafondplaten die de entree van het Leeuwarder stadhuis sieren.

De Nederlandse politie noemde in 1989 haar vingerafdrukkenherkenningssysteem naar de schrijver.

Hoorspelen en strips[bewerken]

Van een zestal romans is door de NCRV een hoorspelbewerking gemaakt. Onder het pseudoniem Danier verstript de Nederlandse tekenaar Daan Jippes de avonturen van De Schaduw. In 2006 is een eerste verhaal, Hoofden op hol in boekvorm verschenen. Dit album is in 2009 in Frankrijk uitgebracht als Casse-tête. In 2009 is een tweede stripalbum verschenen, De Schaduw op de Tast, die is voorgepubliceerd in stripblad Eppo.

Werken[bewerken]

De Havank-serie:

  1. Het mysterie van St. Eustache - 1935
  2. Het raadsel van de drie gestalten - 1936
  3. Het spookslot aan de Loire - 1936
  4. Het probleem van de twee hulzen - 1937
  5. De man uit de verte - 1937
  6. De N.V. Mateor - 1938
  7. Er klopt iets niet - 1938
  8. Vier vreemde vrienden - 1939
  9. Hoofden op hol - 1939 (Duitse vertaling Kopflose Menschen - 1941)
  10. Polka mazurka - 1939 (Duitse vertaling Polka Mazurka - 1940)
  11. De Schaduw grijpt in - 1940
  12. De Cycloop - 1941 (Noch met Silvère noch met Carlier)
  13. De Schaduw contra de drie dartele doodgravers - 1943
  14. De Schaduw is terug - 1946
  15. Lijk halfstok - 1948 (als stripverhaal - 1972)
  16. In memoriam de Schaduw - 1948 (als stripverhaal - 1972)
  17. De versierde bedstee - 1949
  18. "Schaduw ... waarom?" - 1949
  19. De weduwe in de wilgen - 1950
  20. Deurwaardersdelirium - 1950
  21. Het geheim van de zevende sleutel - 1951
  22. De verkavelde bruidegom - 1952
  23. De zwarte Pontifex - 1953
  24. Havank-omnibus - 1953
  25. Circus Mikkenie - 1953
  26. Spaanse pepers - 1954
  27. Dodemans dollars - 1955
  28. De Schaduw & Co - 1957
  29. Vier Schaduwen en één Spook - 1959
  30. Caviaar en cocaïne - 1959

In december 1964 werd Menuet te Middernacht uitgebracht waarvan het manuscript was voltooid door de journalist Pieter Terpstra aan wie Havank het verhaal had verteld. Terpstra voltooide daarna nog twee in Havanks nalatenschap gevonden incomplete manuscripten: De Erven Mateor en Mysterie op Mallorca, die in 1965 resp. 1966 verschenen. Hierna vervolgde hij de reeks onder de naam Havank+Terpstra met nog 21 andere romans waarvan de laatste in 1985 uitkwam.

Op 22 oktober 2008 verscheen ter gelegenheid van de 140ste verjaardag van de Uitgeverij Bruna als 55ste Schaduw-roman Caribisch complot, geschreven door Tomas Ross, onder de gezamenlijke schrijversnaam Havank Ross, die hij ook gebruikte voor de sindsdien verschenen Schaduwromans

  • Het mysterie van de Nachtwacht (2010)
  • De Schaduw en het mysterie van de Denker (2011) - een uitgave van het Singer Museum te Laren
  • De Schaduw contra de Schorpioen (2011)

Na Havanks dood verschenen nog een verzamelbundel met drie eerder gepubliceerde verhalen, Mary Christmas (1976), De zilveren hazewind (1984) (een door J.P.M. Passage gereconstrueerde versie van de misdaadroman De Cycloop (1941), nu wel met de personages van Silvère en Carlier) en een bundeling van twee eerder afzonderlijk verschenen romans Lijk halfstok / Polka Mazurka (2003).

Havank heeft ook twee bundels samengesteld met door hem bewerkte verhalen van anderen: Griezelverhalen (1957) en Griezelverhalen uit Japan (1961).

Havank hoorspelen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Pieter Terpstra (samenst.), Hoogst merkwaardig; alles over Havank. Utrecht/Antwerpen: Bruna, 1974.
  • (div. auteurs), In de Schaduw van Havank. Drachten/Leeuwarden: Friese Pers Boekerij, 1988.
  • J.P.M. Passage (samenst.), Wel vaker werd wijs woord in scherts gesproken. Eigen beheer, 1991
  • Sef Passage en Leendert Plaisier, Leeuwarden in de Schaduw van Havank. (Wandelroute). Leeuwarden: Perio, 1995.
  • J.P.M. Passage, Havank; schets van leven en werk. Groningen: Uitgeverij Passage, 1997.
  • Y.J. Glas-Heide, Schaduwpaden in Dwingeloo. Leeuwarden: Stichting Mateor, 1997.
  • Marco Kalnenek, Havank in soorten en maten. Eigen beheer, 1997.
  • C.J. Aarts (samenst.), Havank bibliografie 1946-1955. Amsterdam: Uitgeverij C.J. Aarts en Antiquariaat Masjenka, 2000.
  • J.P.M. Passage, Sterke vrouwen in de romans van Havank 1935-1939. Eigen beheer, 2005.
  • Pieter Terpstra, Herinneringen aan Havank. Amsterdam/Leeuwarden: Uitgeverij C.J. Aarts mmv De Stichting Mateor, 2005.
  • Pieter Terpstra, In het spoor van de Schaduw. Amsterdam/Leeuwarden: Uitgeverij C.J. Aarts & De Stichting Mateor, 2006.
  • Peter H. de Dreu (samenst.), Dartele doordenkers van Havank. Uit het oeuvre van Havank en Terpstra. Driewegen/Alphen aan den Rijn: Peter H. de Dreu in samenwerking met Beaumont Quality Publications BV, 2007.
  • Henk van der Meulen, Havank - Wie is die man? Amsterdam/Leeuwarden: Uitgeverij C.J. Aarts & De Stichting Mateor, 2008.
  • Henk van der Meulen, Havank - Wie was die man? Amsterdam/Leeuwarden: Uitgeverij C.J. Aarts & De Stichting Mateor, 2009.
  • J.P.M. Passage (samenst.), Wel vaker werd wijs woord in scherts gesproken. (herdruk) Leeuwarden: Stichting Mateor, 2009.
  • Pieter Terpstra, De Schaduw. Leeuwarden: Stichting Mateor, 2011.
  • C.J.Aarts (samenst.) Havank in het spoor van Circus Mikkenie. Leeuwarden, Stichting Mateor, 2013.
  • Marcel Versteeg (samenst.), Schaduwen in de Nacht. Leeuwarden, Stichting Mateor, 2013.

Externe links[bewerken]