Zeehaven van Brugge

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Haven van Zeebrugge)
Ga naar: navigatie, zoeken
Brugge en het havengebied Brugge-Zeebrugge (donkerpaars)
Satellietfoto van Brugge en de haven

De zeehaven van Brugge (kortweg Zeebrugge) is de op één na grootste haven in België (na Antwerpen) en één van de belangrijkste in Europa.

Algemeen[bewerken]

Zeebrugge is een polyvalente haven voor de behandeling van een brede waaier goederen: eenheidsladingen (trailers en containers), nieuwe wagens, conventioneel stukgoed, projectlading, droge en vloeibare bulkgoederen en aardgas. Van een pure transithaven is Zeebrugge uitgegroeid tot een centrum voor Europese distributie en was een hele tijd de snelstgroeiende haven van Europa. In 2010 boekte de haven een overslag van 50 miljoen ton[1].

Het is de belangrijkste Europese haven voor roroverkeer (12,5 miljoen ton in 2010) en de belangrijkste haven ter wereld voor de import en export van nieuwe wagens (1,6 miljoen behandelde eenheden in 2010; door de economische crisis zo'n 24,5% minder dan in 2008).

De haven wordt gebruikt voor de overslag van containers en trailers (zowel gewone containers als TEU's (2,5 miljoen in 2010)) en de overslag van rollen papier uit Zweden en Finland, waarvoor er zich een grote papierterminal bevindt.

Als belangrijkste Europese aardgashaven bevinden er zich tevens grote gasterminals, die aardgas in gasvorm aangevoerd krijgen vanuit de Troll-aardgasvelden voor de kust van Noorwegen via de 814 km lange Zeepipe onder de Noordzee, en in vloeibare vorm (lng) via methaantankers vanuit diverse herkomsten (Australië, het Midden-Oosten, Afrika).

Voorts zijn er verschillende veerdiensten naar Groot-Brittannië en is Zeebrugge in België koploper als passagiers- en cruisehaven. Zeebrugge heeft ook een vissershaven (de grootste van België, gevolgd door Oostende en Nieuwpoort), een jachthaven en een marinebasis. Op de rechterhavendam staat er een groot windmolenpark.

De belangrijkste functies van de haven zijn:

  • snelhaven voor het intense roroverkeer tussen continentaal Europa, Groot-Brittannië, Scandinavië en Zuid-Europa;
  • Europese hubhaven voor de auto-industrie;
  • containerhaven met een nautische toegankelijkheid voor de grootste containerschepen die op dit moment in de vaart zijn (2010: +15.000 TEU);[2]
  • aanvoer van lng (aardgas) en andere energieproducten;
  • aanvoer van groenten, fruit en andere landbouwproducten;
  • behandelen van conventionele stukgoederen en projectlading;
  • vervoer van passagiers;
  • organisatie van Europese distributie voor diverse goederen.

De haven telt ruim 11.000 rechtstreeks tewerkgestelden. Samen met de onrechtstreekse, creëert de haven ruim 28.000 jobs. Het havencomplex Brugge-Zeebrugge wordt uitgebaat door de Maatschappij van de Brugse Zeevaartinrichtingen (MBZ). Deze is een naamloze vennootschap met als hoofdaandeelhouder Stad Brugge.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie het artikel over de geschiedenis van Brugge vanaf hier.

Structuur van de haven[bewerken]

Sinds de grootschalige uitbouw tot een diepzeehaven, beëindigd in 1985, bestaat de haven uit drie delen:

De voorhaven
De voorhaven is op de zee gewonnen en beschermd door twee strekdammen van meer dan 4 km lengte. Door de directe toegang vanuit zee en de grote waterdiepte is de voorhaven bijzonder geschikt voor het snelle roll-on/roll-off- en containerverkeer. Ook de schepen met vloeibaar aardgas leggen hier aan. Deze schepen transiteren niet door de sluizen.
De achterhaven
Via de Pierre Vandammesluis (1985) en de Visartsluis (1905) varen schepen naar de achterhaven. De achterhaven omvat drie grote dokken, het Verbindingsdok, het Noordelijk Insteekdok en het Zuidelijk Kanaaldok, waarrond terminals met logistieke centra zijn gevestigd voor de behandeling, opslag en distributie van enerzijds nieuwe wagens en anderzijds voedingswaren zoals groenten, fruit, fruitsappen, vis, vlees, koffie enz. Deze ladingen krijgen in Zeebrugge dus een toegevoegde waarde.
Rond het Oud-Ferrydok en het Prins Filipsdok is voornamelijk industrie gevestigd. Net ten westen hiervan bevindt zich de 'Transportzone Zeebrugge', die transportbedrijven en logistieke dienstverleners huisvest.
De kanaalzone en binnenhaven
Via het Boudewijnkanaal varen schepen naar de binnenhaven van Brugge. Hier wordt het stedelijk gebied bediend met bulk- en conventionele ladingen. Voorts bestaat dit havendeel grotendeels uit industriegebied.

Dokken en sluizen[bewerken]

Dokken

Binnenhaven:


Sluizen

De haven van Brugge telt relatief weinig sluizen, omdat een groot deel van de haven, nl. de voorhaven met haar twee strekdammen, als getijdenhaven in zee ligt.

Tegen 2014 moet begonnen worden met de werkzaamheden om de verouderde en te klein geworden Visartsluis af te breken en te vervangen door een zogenaamde 'open getijzone' en een nieuwe, 390 meter lange en 40 meter brede sluis. Die komt dieper naar het binnenland toe, ongeveer ter hoogte van de Carcokesite.

Sterktepunten van de haven[bewerken]

Het havencomplex Brugge-Zeebrugge bezit enkele sterktepunten die de oorzaak zijn van de snelle groei van de haven en die het mogelijk maken dat het goederenverkeer zich in de volgende jaren nog verder kan ontwikkelen, namelijk:

  • de gunstige geografische ligging voor een optimale Europese distributie:
    • aan de kust van de Noordzee, de drukst bevaren zee ter wereld;
    • centraal gelegen ten opzichte van de andere Noordzeehavens;
    • op korte afstand van Groot-Brittannië;
    • dicht bij de belangrijkste, dichtbevolkte, geïndustrialiseerde steden;
  • een goede nautische toegankelijkheid met grote diepgang in de toegangsgeul en langs de kaaien;
  • goede verbindingen, zowel per spoor als langs de weg, naar alle landen van Continentaal Europa;
  • talrijke dagelijkse scheepvaartdiensten naar Groot-Brittannië en naar andere havens in Noord- en Zuid-Europa, waarvoor Zeebrugge een draaischijf is voor het verkeer in alle richtingen;
  • een netwerk intercontinentale en Europese containerdiensten;

Zwaktepunten van de haven[bewerken]

Het pijnpunt van de haven is de gebrekkige ontsluiting naar het achterland. Deze is tot nu toe grotendeels beperkt tot spoor- en wegverbindingen.

Om de spoorontsluiting te verbeteren investeert de NMBS in een uitbreiding van de spoorwegcapaciteit door het aanleggen van bijkomende sporen en nieuwe bruggen op onder meer de spoorlijn Zeebrugge - Brugge - Gent (Spoorlijnen 51A en 51B).

Het wegverkeer heeft te lijden onder een ontsluiting die niet voorzien is op het steeds toenemende volume van onder meer containers en het daarmee gepaard gaande vrachtverkeer via de weg. Er zijn door de Vlaamse overheid plannen gemaakt voor een vlottere ontsluiting via de weg, maar vooral ook via het water. Voor dit eerste worden onder meer de expreswegen N31 en N49 omgebouwd tot snelwegen en zal er een nieuwe autosnelweg, de AX, worden aangelegd, die deze twee langs de achterhaven heen met elkaar verbindt.

Voor de binnenvaart zou men reeds bestaande kanalen willen aanpassen om meer lichtertransporten vanuit de Zeebrugse haven mogelijk te maken, en liefst zonder dat ze door Brugge heen moeten, met alle verkeersproblemen van dien. Zo wil men bijvoorbeeld het Schipdonkkanaal verbreden, zodat het toegankelijk wordt voor grote binnenschepen. Volgens sommigen is er echter gevaar voor verzilting van het hinterland. Die verbreding ligt ook zeer gevoelig bij de bewoners van de gemeenten langsheen het kanaal, die vrezen dat zo het pittoreske karakter van het landschap verloren zal gaan. Een andere vrees is dat er, zoals bij andere kanalen die belangrijk zijn voor het vrachtverkeer, bijvoorbeeld het Albertkanaal of Zeekanaal Brussel-Schelde, ook hier industrie langsheen het kanaal zou komen.

Als alternatief voor de binnenvaart maakt men ondertussen wel al gebruik van estuaire vaart. Die biedt de mogelijkheid voor binnenscheepvaart gedeeltelijk via de Noordzee.

Zeebrugge als containerhaven[bewerken]

Het begin van het containertijdperk voor Zeebrugge startte in 1965 onder invloed van de Britse spoorwegen. In 1966 besloot het Ministerie van Openbare Werken om een aanlegkade te bouwen in de voorhaven nabij de Visartsluis, vanwege het positieve resultaat van de spoorwegen. Verschillende transportlijnen kwamen hierna tot stand, o.a. Zeebrugge-Helsinki. Op 10 juni 1971 werd de Ocean Containerterminal Zeebrugge (OCZ) officieel ingehuldigd.

De intercontinentale containertrafieken kwamen op gang in de jaren 90 door tal van nieuwe klanten, met nieuwe dokken tot gevolg:

  • Canadese rederij Cast: bouw van Cast Europe Terminal (1991).
  • Seaport Terminals/Katoen Natie: bouw van Flanders Container Terminal (1995).
  • Nieuw dok: Containerkaaimuur in de westelijke voorhaven nabij het geplande Albert II-dok.

De Franse rederij CMA CGM kwam in 1997 naar Zeebrugge en heeft haar uitgebouwd tot één van haar belangrijkste aanloophavens van Noord-West-Europa. CMA CGM is samen met PSA aandeelhouder van OCHZ. Aan de noordzijde van het Albert II-dok bouwt PSA inmiddels een nieuwe containerterminal.

In 2004 kreeg APM Terminals (dat deel uitmaakt van de Deense A.P. Møller-Mærsk Group) een vergunning toegereikt om de zuidzijde van het Albert II-dok, kaai 120/121, te moderniseren tot een operationele deepwaterterminal, geschikt om Ultra Large Container Ships (ULCS, zoals Emma Maersk en CMA CGM Marco Polo) te behandelen.

In 2009 werden er in Zeebrugge 2.328.198 TEU's verhandeld, in 2010 2.499.756, een stijging van 7,4%

Vandaag vertegenwoordigen de roro-operaties zowat de helft van de containertrafiek in Zeebrugge. De overige helft wordt geïmporteerd en geëxporteerd door containerschepen.

Terminals[bewerken]

(11/2012)

Terminal Type Website

Voorhaven[bewerken]

PSA Wielingen papierterminal www.psa-zeebrugge.be
Zeebrugge International Port diepzeecontainerterminal www.psa-zeebrugge.be
Container Handling Zeebrugge (CHZ) diepzeecontainerterminal www.psa-zeebrugge.be
CdMC containerterminal voor shortsea-verkeer www.cobelfret.com
APM Terminal diepzeecontainerterminal www.apmterminals.com
P&O Ferries roro-terminal www.POferries.com
DFDS Seaways roro-terminal www.freight.dfdsseaways.com
Fluxys - LNG Terminal (methaanterminal) terminal voor vloeibaar aardgas www.fluxys.com
C.RO Terminal
Brittaniadok, Hermeskaai, Minervaplein
roro-terminal www.croports.com
C.RO Terminal
Zweedse Kaai
roro-terminal www.croports.com
Euroservices NV terminal voor het spoelen van gastankers www.purging-euroservices.be

Achterhaven[bewerken]

ICO Terminals
Noordelijke Insteekdok
roro-terminal voor nieuwe wagens en breakbulk www.icoterminals.com
ICO Terminals
Bastenakenkade
roro-terminal voor nieuwe wagens www.icoterminals.com
Sea-Invest, Belgian New Fruit Wharf terminal voor stukgoed www.sea-invest.be
Sea-Invest, Flanders Cold Center - Tropicana terminal voor stukgoed verpakkingsinstallatie voor fruitsappen www.sea-invest.be
Tate & Lyle Molasses terminal voor melasse www.tateandlyle.com
Vlaamse Visveiling conventioneel www.zv.be
Zeebrugge Food Logistics koelloodsen voor voeding www.zfl.be
Hanson Aggregates zand- en grintterminal www.hanson.be
Borlix terminal voor agro-producten www.borlix.be
Decloedt Baggerwerken www.decloedt.be
Wallenius Wilhelmsen Logistics roro-terminal voor nieuwe wagens www.2wglobal.com
C.RO Terminal Canadakaai roro-terminal voor nieuwe wagens www.croports.com
Fluxys - piekbesnoeiingsinstallatie terminal voor stockage van vloeibaar aardgas www.fluxys.com
Gassco terminal voor de gaspijpleiding "Zeepipe" vanuit Noorwegen www.gassco.no
Toyota dedicated autoterminal www.toyota.be
CdMZ roro-terminal voor nieuwe wagens www.cobelfret.com
Seabridge/Efico terminal voor opslag van ongebrande koffie www.seabridge.eu
Bridgestone Logistics terminal voor stockage van banden www.bridgestone.be
Brit European Transport internationaal vervoer, opslag en distributie van vloerbekleding www.bet.be
Progeco containerdepot aan de Jozef Verschaeveweg www.progeco.fr
Transportzone Zeebrugge[bewerken]
Interconnector terminal voor gaspijpleiding "Interconnector" vanuit Bacton (UK) www.interconnector.com
European Container Services ECS intermodaal transport en logistiek www.ecs.be
2XL intermodaal transport en logistiek www.2xl.be
Middlegate Europe intermodaal transport en logistiek www.middlegate.be
Huktra intermodaal transport van tankcontainers www.huktra.com
North Sea Express internationaal transport www.nse-transport.be
Britlink internationaal transport www.britlink.be

Kanaalzone en binnenhaven[bewerken]

Nieuwpoortse Handelsmaatschappij zand- en grintterminal www.nhm.be
Alzagri zand- en grintterminal www.alzagri.be
Hanson zand- en grintterminal www.hanson.be
Seaport Shipping & Trading terminal voor stukgoed, projectlading en bulklading www.seaportshipping.be
Minne Port Services terminal voor stukgoed, projectlading en bulklading www.minne.be
Beveco turf- en veenterminal www.beveco.be
Denolf Recycling recyclageterminal www.denolf-recycling.be
Flanders Ship Repair / Longueville scheepsherstelling www.fsr.be
Marpos afvalverwerking www.marpos.info
Tomar Kolen kolenterminal www.kolentomar.com
ABN Transport uitzonderlijk vervoer www.abntransport.be
Solid houtterminal www.solidnv.com

Afbeeldingen[bewerken]

Panoramisch uitzicht op de oostelijke dam van de haven van Zeebrugge, gezien vanaf het strand van Heist (2007).
Panoramisch uitzicht op de oostelijke dam van de haven van Zeebrugge, gezien vanaf het strand van Heist (2007).


Zusterhavens[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties