Heesch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heesch
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Heesch Wapen van Heesch
Heesch
Heesch
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Bernheze Bernheze
Coördinaten 51° 44′ NB, 5° 31′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2011) 12.732
Overig
Postcode 5384
Netnummer 0412
Belangrijke verkeersaders A59, A50, N324, N265
Detailkaart
Locatie in de gemeente Bernheze
Locatie in de gemeente Bernheze
Foto's
Oude Raadhuis van Heesch
Oude Raadhuis van Heesch
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Heesch is een plaats in de provincie Noord-Brabant. Oorspronkelijk was Heesch een zelfstandige gemeente. Sinds 1 januari 1994 maakt Heesch deel uit van de gemeente Bernheze welke bestaat uit de kernen Heesch, Heeswijk-Dinther, Loosbroek, Nistelrode en Vorstenbosch. In Heesch bevindt zich het gemeentehuis.

Heesch is gelegen ten zuiden van Oss, aan de zuidkant van de A59, tussen 's-Hertogenbosch en Nijmegen.

Etymologie[bewerken]

De naam "Heesch" is afkomstig van het Oudhoogduits "haisjo", dat "kreupelhout" betekent.

Geschiedenis[bewerken]

Het gebied waar Heesch ligt was al omstreeks 2000 v.Chr. bewoond (zie ook Vorstengraf (Oss)).

De oudste schriftelijke vermelding van Heesch stamt uit 1191. Hierin wordt melding gemaakt van de tienden van Heesch. Vóór 1298 was er al sprake van een gemeynt en op 18 oktober 1329 gaf Hertog Jan III van Brabant nog een groot complex gemeenschappelijke gronden uit. In 1364 was er sprake van een schepenbank.

Heesch in 1865

Het land leefde van de landbouw maar de grond was schraal. Rogge, haver en boekweit werden er verbouwd, maar ook was Heesch een pleisterplaats voor postkoetsen die tussen Grave en 's-Hertogenbosch verkeerden, aangezien Heesch halverwege deze twee steden lag. Toen van 1818-1836 een straatweg tussen deze steden werd aangelegd groeide Heesch uit tot een lintdorp langs deze weg. In plaats van uitspanningen voor postkoetsen kwamen er diverse tankstations, die echter verdwenen zijn toen de autosnelweg ten noorden van het dorp werd aangelegd.

De bevolking van Heesch nam toe van bijna 1.300 omstreeks 1800 via 1.919 omstreeks 1850 tot 2.173 in 1900. In 1950 waren dit er 4.052 en in 2000 waren het er 11.929. 1 januari 2009 telde de plaats 12.547 inwoners, waarmee het de grootste woonkern in de gemeente Bernheze is. Heesch is verstedelijkt omdat het overloop vanuit de nabijgelegen stad Oss kent.

Heesch werd omstreeks het midden van de 13e eeuw een zelfstandige parochie. Vanaf de 15e eeuw is de Sint-Petrus'-Bandenkerk bekend. Deze lag op de hoek van de huidige Osseweg en Goorstraat. Het gebouw stamde wellicht uit 1400 en de toren bevatte nog Romaanse elementen. Na 1648 werd het een hervormde kerk en de katholieken bouwden na 1672 een aan de Heilige Dionysus gewijde schuurkerk in de buurtschap Heelwijk, ten zuiden van het dorp. De kerk werd in 1798 teruggegeven maar pas in 1811 weer door de katholieken in gebruik genomen. De kerk lag echter excentrisch en werd ook te klein. In 1868 werd de oude kerk afgebroken.

In hetzelfde jaar werd, op een andere plaats, een neogotische kerk gebouwd door Carl Weber. De kerk werd verfraaid met glas-in-loodramen en 6 klokken welke echter in 1943 door de bezetter werden gestolen. Tijdens de Bevrijding in 1944 werd de kerk beschadigd en ze werd vervolgens gerestaureerd. Op 30 juni 1961 brak echter brand uit tijdens de reparatiewerkzaamheden in de toren, terwijl er een kerkdienst bezig was. De spits en het kerkdak werden daarbij verwoest. Ook het Verschueren-orgel uit 1937 ging verloren. Blussen was niet goed mogelijk, aangezien de brandspuit niet zo hoog kon reiken. Men besloot echter niet tot herstel over te gaan en in 1962 werd de toren met dynamiet opgeblazen waarbij de kerkklokken nog één maal luidden. Men bouwde een nieuwe Petruskerk die in 1968 werd ingewijd en een gebouw was van moderne architectuur. Hierin werd in 1969 een klein orgel geplaatst dat geleverd werd door de firma Pels.

Ondertussen werd een nieuwe parochie opgericht omdat de plaats sterk was gegroeid. In 1968 werd de Emmauskerk in de nieuwe wijk Heelwijk ingezegend. Deze kerk is echter in 1995 gesloten en gesloopt, omdat beide parochies weer zijn samengevoegd tot de Petrus Emmausparochie die de moderne Petruskerk, nu Petrus Emmauskerk geheten, gebruikt.

Bezienswaardigheden[bewerken]

In het centrum van Heesch is een plein, 't Dorp geheten, waar zich een mooie fontein bevindt en diverse restaurants en terrassen te vinden zijn.

  • Het Oude Raadhuis met karakteristieke trap, uit 1938, ligt aan 't Dorp.Het bouwwerk van de architect Alexander Kropholler is in 2007 weer in gebruik genomen als kantoor, trouwlocatie en horecagelegendheid.
  • De Petrus Emmauskerk, een moderne kerk met losstaande toren, uit 1968. Architect was C.G. Geenen.
  • Het jachtslot "De Berkt" aan de Kasteellaan wordt in Heesch en omgeving 'het Kasteeltje' genoemd. Vermoedelijk werd het slot gebouwd in 1754. Aanwijzingen hiervoor zijn te vinden op de klok, die nu weer in de toren hangt. Vermoedelijk is het huis van oorsprong nog ouder, met een souterrain uit het einde van de 16e eeuw. In 1981 werd het jachthuis grondig gerestaureerd en de klok werd weer teruggehangen, nadat deze in 1900 uit het jachtslot was verwijderd. Het huis is een rijksmonument.

Musea[bewerken]

  • De sterrenwacht "Halley" is toegankelijk voor iedereen die belangstelling heeft voor sterrenkunde. Er worden kijkavonden, lezingen, rondleidingen, cursussen en tentoonstellingen georganiseerd.
  • In het Poppenhuismuseum waren Hollandse, Engelse en Duitse poppenhuizen te vinden, alsmede interieurs uit de Jugendstil-, Biedermeier- en Queen Anne-periode. Op 30 maart 2009 werd dit museum gesloten. Een nieuw museum werd geopend op de bovenverdieping van het Creatief Centrum. Dit is het Memory Making Museum, waar allerlei zaken met betrekking tot het vastleggen van herinneringen zijn te vinden.
  • Daarnaast is er het heemkunde museum, aan de Schoonstraat, waar veel oude landbouw en gebruiksvoorwerpen zijn tentoongesteld.

Natuur en landschap[bewerken]

  • Ten zuiden van Heesch in de richting van Vinkel verloopt de Peelrandbreuk. In het verleden hebben zich hier wijstverschijnselen voorgedaan, waarnaar de veldnamen Wijstbunders, Lage Wijst en Wijststraat nog herinneren. Van wijstverschijnselen is hier echter tegenwoordig geen sprake meer.
  • Het natuurgebied De Hooge Vorssel ligt ten zuidoosten van Heesch. Hier bevindt zich een arboretum, het "bomenpark" genaamd, en verderop is een bosgebied dat deel uitmaakt van het Landschapspark Maashorst.

Ten noorden van Heesch bevindt zich een gebied met kleinschalige bossen en akkers, wat echter door een autosnelweg afgesneden is van het dorp.

Ten zuidwesten van Heesch ligt een landbouwgebied. Hier loopt ook de Grote Wetering.

Onderwijs[bewerken]

Bedrijvigheid[bewerken]

  • Winkelcentrum concentreert zich rond 't Dorp en de Schoonstraat; diverse winkels waaronder 3 supermarkten
  • Bedrijventerrein Cereslaan, aan de westkant van het dorp, rond Cereslaan en Bosschebaan
  • Bedrijventerrein De Beemd, aan de zuidwestkant van het dorp tussen de Vinkelsestraat en de Kruishoekstraat
  • Diverse bedrijven rond kruising Osseweg/Graafsebaan

Carnaval[bewerken]

Tijdens de carnavalsperiode heet Heesch: Krullendonk. Het is geen verrassing om te bedenken dat er van oorsprong nogal wat varkenshouderij in Heesch aanwezig was. Daardoor is deze naam ontstaan.De carnavalshistorie van het georganiseerde carnaval gaat tenminste terug tot 1964; in 2008 werd het 44-jarig bestaan van Krullendonk gevierd. De gehele carnavalstraditie staat in het teken van de varkens. Zo heet de prins van Krullendonk altijd "Porcus" en de jeugdprins heet "Porcellus". Jaarlijks is er een uitgave van de Krulkrant maar wordt ook voor de kleinste jeugd een Biggenbal georganiseerd. Ook de onderscheidingen hebben duidelijk een link met de varkens. Zo kent Krullendonk de onderscheiding "Ridder van d'n Houteren Trog", maar ook de "Gouwe Kreuge", de Verkesmem en de Verekeskont. Krullendonk kent 2 optochten, een kinderoptocht op carnavalszaterdag en een grote optocht op carnavalszondag. Naast alle traditionele carnavalsevenementen heeft Krullendonk sinds 2008 ook een zomercarnaval gekend, inclusief Streetparade en Summer Queen. Deze is in 2012 weer afgeschaft omdat er niet voldoende animo voor was. Alle activiteiten met betrekking tot het Krullendonkse carnaval worden georganiseerd door de Stichting Carnavalsviering Heesch.

Sport[bewerken]

Sportclubs van Heesch zijn:

  • De Broekhoek (tennis)
  • De Hoef (tennis)
  • DOS '80 (handbal)
  • Heesche Badminton Vereniging (badminton)
  • HGC (turnen)
  • Hisola (volleybal)
  • HVCH (voetbal)
  • MHCH (hockey)
  • Slamdunk '97 (basketbal)
  • DOS '71 (Biljartvereniging bij "Herberg D'n Bekker")
  • WHTG (volleybal)

Verder zijn er twee sporthallen, Lindershof en 't Vijfeiken

Muziek[bewerken]

  • Koninklijke Fanfare "Aurora" (1906)
  • Hofkapel de Dors(t)vlegels (1947)
  • Blue Band
  • Dweilorkest Nie te Geleuve
  • Krulkapel (1990)
  • Dweilorkest de Buurtbloazers
  • Dweilorkest Schik vur op, onderdeel van CV de Rommelpot (2010)
  • Jeugd-Hofkapel 'De Vlegels' (2010)
  • Popkoor NOIZ (2009)

Geboren in Heesch[bewerken]

Woonachtig te Heesch[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Oss, Geffen, Vinkel, Nistelrode, Loosbroek

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]