Heilige Communie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Carolus Borromeus reikt de communie uit aan Aloysius Gonzaga (San Carlo al Corso in Milaan).

Communie betekent gemeenschap met lichaam en bloed van Jezus Christus in de vorm van brood en wijn. Het woord communie is afgeleid van het Latijnse woord communio, dat "gemeenschap" betekent.

Katholicisme[bewerken]

De communie is een belangrijk onderdeel van de mis (ook wel: misoffer of eucharistieviering) in de Katholieke Kerk. In de Latijnse ritus van de katholieke Kerk wordt bij de communie slechts de geconsacreerde hostie uitgereikt, het drinken uit de miskelk is meestal voorbehouden aan de priester. Bij speciale gelegenheden kan het voorkomen dat de gelovigen ook onder twee gedaanten (hostie en wijn uit de kelk) ter communie gaan. Het mag de communicant echter niet worden toegestaan zelf de hostie in de kelk in te dopen[1][2]. Deze ongeoorloofde praktijk is echter in sommige Nederlandse en Vlaamse parochies na het Tweede Vaticaans Concilie ingeburgerd geraakt.

In het westen gebruikt men ongerezen (ongedesemd) brood, de Oosters-orthodoxen en Oosters-katholieken gebruiken gerezen brood. In de oosterse liturgieën ontvangen de gelovigen de communie iedere zondag onder twee gedaanten. In het westen zijn kinderen sinds Paus Pius X vanaf hun zevende jaar toegelaten tot de communie (Eerste Heilige Communie), in het oosten worden ook onmondige baby's toegelaten tot de communie, indien zij de gedaanten kunnen verdragen.

Volgens de katholieke opvatting is Jezus Christus na de consecratie waarachtig lichamelijk aanwezig onder de gedaanten van brood en wijn. De communie geeft dus echte fysieke gemeenschap (communio) met Jezus Christus, en door Christus mystieke gemeenschap met alle gelovigen van geheel de Kerk. Men hoeft niet elke mis de communie te ontvangen en tot de communie zijn alleen de gedoopte gelovigen toegelaten, die het geloof van de Kerk in de eucharistie delen en in staat van genade verkeren, dat wil zeggen zonder zich van een doodzonde bewust te zijn. Diegene die er zich van bewust is een zware zonde te hebben begaan, moet het sacrament van de biecht ontvangen alvorens tot de communie te naderen.[3]. Voor het ontvangen van de communie moet de katholieke gelovige ook het door de Kerk voorgeschreven vasten onderhouden. Dat wil zeggen dat minstens één uur niets gegeten of gedronken hebben (water en medicijnen mogen wel)[4].

De katholieken ontvangen de communie op de tong uit handen van de priester of diaken, waarbij een misdienaar een pateen onder de kin van de gelovigen houdt. Dit gebeurt van oudsher knielend aan de communiebank. In de westerse Katholieke Kerk is het sinds 1969 in die kerkprovincies waar de bisschoppenconferentie daarom gevraagd heeft, ook toegelaten de hostie op de hand te leggen[5] Deze vorm van communiceren, de zogenaamde handcommunie, was nog tijdens het Tweede Vaticaans Concilie in 1964 zonder toestemming ingevoerd op sommige plaatsen in Nederland, België en Duitsland[6] en is onder sommige groepen de inzet van controverse[7]. In de Lage Landen werd ze door Kardinaal Suenens (1962-1979) tezamen met kardinaal Alfrink (1955-1975) ingevoerd[bron?]. In vele landen wordt de handcommunie nog vaak als een misbruik gezien en ze geeft ook vaak aanleiding tot heiligschennis[8]. Slechts waar zich een dringende noodzaak voordoet, kunnen leken als buitengewone bedienaren de celebrerende priester bijstaan[9].

Ter begeleiding van de communiegang van de gelovigen wordt de communio gezongen die bestaat uit een antifoon met een psalm.

Protestantisme[bewerken]

In de protestantse gemeenschappen wordt het laatste avondmaal gevierd gedurende het Heilig Avondmaal, ook wel maaltijd des Heren genoemd. Lutheranen gebruiken soms ongezuurd brood, maar de meeste protestantse kerken gebruiken gewoon brood. Volgens de protestantse theologie is Christus uitsluitend geestelijk aanwezig bij de viering, een fysieke aanwezigheid zoals in het katholicisme maakt hier dus geen onderdeel van uit. Brood en wijn worden tijdens de protestantse dienst vaak van hand tot hand doorgegeven. De uitgebreide vormen en riten die in het katholicisme rond de communie bestaan, zijn afwezig. De meeste protestanten vieren het avondmaal slechts enkele keren per jaar.

Door te eten van het brood en te drinken uit de beker heeft de gelovige deel aan het verlossend lijden en sterven van Jezus Christus. Ook komt volgens de protestantse opvatting door de viering een geestelijke eenheid van de christenen onderling tot stand, gevoed door het voorbeeld van Jezus Christus.

Orthodoxie[bewerken]

  • Zie Katholicisme. Oosters-orthodoxen en katholieken hebben vrijwel dezelfde opvatting van de eucharistie en dus eveneens van de communie.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Algemeen Statuut van het Romeins Missaal, Institutio Generalis Novae Missalis Romani (18 maart 2002), 160
  2. Redemptionis Sacramentum, 94, instructie over de eucharistieviering van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten,25 maart 2004
  3. Compendium van de Catechismus van de Katholieke Kerk, § 291
  4. Wetboek van Canoniek Recht van 1983 - Can. 919 - § 1
  5. (nl) Memoriale Domini, Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten. 29 mei 1969
  6. De 'hervorming van de hervorming' van de liturgie, Gero P. Weishaupt, Katholiek Nieuwsblad, 2 juli 2010
  7. Kardinaal waarschuwt tegen satanisten bij handcommunie (5 oktober 2005)
  8. Rel om communie Canadese premier, www.katholieknederland.nl, 9 juli 2009
  9. Dienstambt van buitengewone bedienaar H. Communie (februari 2003)