Heizeldrama

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heizeldrama
Plaats Brussel, Vlag van België België
Coördinaten 50° 54′ NB, 4° 20′ OL
Datum 29 mei 1985
Tijd 19.00 uur
Locatie Heizelstadion
Ramptype Supportersgeweld
Doden 39
Gewonden 400
Heizeldrama
Heizeldrama
Inrichting van het stadion op 29 mei 1985. Het neutrale vak Z zat vol met fans van Juventus, waardoor zij gemakkelijk in aanraking konden komen met de fans van Liverpool.

Het Heizeldrama op 29 mei 1985 in het Heizelstadion in Brussel is een van de grootste rampen in de voetbalgeschiedenis. Voor de finale van de Europacup 1 van het seizoen 1984/85 tussen het Engelse Liverpool en Italiaanse Juventus braken rellen uit, toen Liverpoolsupporters het neutrale vak met fans bestormden dat met supporters van Juventus was gevuld. Daarbij kwamen 39 mensen (van wie 32 Italianen) om het leven en raakten er ongeveer 400 gewond.[1]

Voorgeschiedenis[bewerken]

In mei 1985 was Liverpool de nummer 1 van Europa, en had het in de voorgaande acht seizoenen vier keer de Europacup gewonnen. Het team bereikte in 1985 opnieuw de finale en stond voor de taak om de titel te verdedigen die ze het jaar daarvoor van Roma had gewonnen. Ook deze keer moesten ze het opnemen tegen een Italiaanse club: Juventus was op dat moment de houder van de Europacup II, en het team bestond grotendeels uit voetballers die hadden meegedaan aan het Wereldkampioenschap voetbal in 1982, dat door Italië was gewonnen. Daarnaast maakte de Franse sterspeler Michel Platini, die in 1983 en 1984 was benoemd tot Europees voetballer van het jaar, deel uit van het team.

Inrichting van het Heizelstadion[bewerken]

Ondanks de status van Belgisch nationaal stadion, was het Heizelstadion niet geschikt voor een wedstrijd als de Europacupfinale. Het 55 jaar oude stadion verkeerde door achterstallig onderhoud in slechte staat, en op sommige plaatsen brokkelden delen af; de losse stenen zouden gebruikt kunnen worden als wapen. Zowel spelers als fans van Liverpool lieten na de ramp weten geschrokken te zijn van het bouwvallige stadion, en bestuursvoorzitter Peter Robinson van Liverpool en andere afgevaardigden van de Football Association van Liverpool hadden deze problemen voor de wedstrijd al aangekaart.[2] Het advies om voor een andere locatie te kiezen werd echter niet opgevolgd.

Het stadion was met 58.000-60.000 toeschouwers tot de nok toe gevuld, met meer dan 25.000 supporters per team. De twee delen achter de goals voorzagen allebei in staanplaatsen, en waren verdeeld in drie vakken. Het deel voor Juventus bestond uit de vakken O, N en M. De supporters van Liverpool hadden de beschikking over de vakken X en Y; vak Z was gereserveerd voor de neutrale Belgische fans. Het idee voor dit grote neutrale vak werd zowel door Liverpool als Juventus sterk afgeraden, omdat het fans van beide clubs de mogelijkheid bood om via de zwarte markt aan tickets te komen, waardoor een gevaarlijke mix van fans zou ontstaan.[3] In die tijd woonden in Brussel, net als in de rest van België, al veel mensen van Italiaanse afkomst, en een grote groep ex-patriottische fans van Juventus kocht kaarten voor vak Z. Daar kwam bij dat veel kaarten werden opgekocht door reisbureaus, die ze voornamelijk aan supporters van Juventus verkochten. Slechts een klein deel van de kaarten belandde in de handen van de fans van Liverpool.

Gebeurtenissen eerder die dag[bewerken]

Veel supporters hadden in de loop van de dag gedronken en er waren in Brussel al relletjes geweest. Deze bereikten hun hoogtepunt kort voor de start van de finale. De sfeer in het stadion was zeer grimmig, er waren overal rellen en de politie had de situatie met moeite onder controle. Daarbij kwam dat de ene helft van het stadion onder verantwoordelijkheid van de Brusselse politie, en andere helft onder verantwoordelijkheid van de rijkswacht stond. Er was in die periode geen enkele coördinatie op het terrein, de radio's waren niet compatibel etc. Het ging helemaal verkeerd toen Italiaanse supporters de stomdronken Engelsen in het aangrenzende vak ophitsten, waardoor de politie een eerste charge moest uitvoeren op de scheiding tussen de twee vakken. De politie kwam echter met veel te weinig manschappen tussenbeide.

Het drama[bewerken]

Rond 19.00 uur lokale tijd, een uur voor de aftrap, begonnen de problemen. Voor de wedstrijd begon, werd door een groep jonge Belgische selectiespelers een vriendschappelijke wedstrijd gespeeld. Bij puur toeval kwamen de kleuren van de teams overeen met die van de Europacup-finalisten. In de eerste helft ging het rode Belgische team aan de leiding met 3-0, tot grote vreugde van de supporters van Liverpool, die deden alsof de echte wedstrijd was begonnen. Toen het witte team in de tweede helft rond 19.10 uur scoorde, ontstonden gevechten. Met nog enkele minuten te gaan, werd de wedstrijd afgefloten en verlieten de jonge spelers het veld.

De supporters van Liverpool en Juventus in vak X en Z stonden dicht tegenover elkaar. De scheiding tussen beide vakken was gemarkeerd door tijdelijk geplaatste gevlochten hekwerken en een niet te betreden gebied dat door een beperkt aantal politiemensen werd bemand. Op dat moment werd er vuurwerk afgestoken en raapten supporters stenen op die op de lager gelegen delen van het stadion lagen.

Bij het naderen van de aftrap werd het stenen gooien heviger. Een groep fans van Liverpool stormde over de tribunes en brak uiteindelijk door het hekwerk dat hen van vak Z scheidde. In paniek omdat ze geen kant uit konden, renden de supporters van Juventus naar de zijkant van het vak, waar ze probeerden om over de muur te klimmen om te ontsnappen. Hoewel veel mensen wisten te ontkomen, kon de muur de enorme druk van de Italianen niet aan, waardoor deze omviel: vele supporters vielen naar beneden, anderen werden vertrapt in de menigte. Het bleek uiteindelijk de muur te zijn die de meeste slachtoffers maakte: 39 mensen overleden en honderden raakten gewond. Lichamen werden weggedragen op delen van het hekwerk en buiten op hopen gelegd, waar ze met grote voetbalvlaggen werden afgedekt. De helikopters waarmee de politie en hulpdiensten kwamen aanzetten bliezen de vlaggen echter weg en de situatie werd steeds chaotischer. Uit wraak voor de gebeurtenissen die zich in vak Z hadden afgespeeld, ontstonden rellen aan de kant waar de supporters van Juventus zaten. Zij baanden zich een weg omlaag en probeerden de andere kant te bereiken, maar dit werd door de politie tegengehouden. In een twee uur durende strijd gingen fans van Juventus de politie te lijf met stenen, flessen en vuurwerk. Toen de wedstrijd uiteindelijk begon, was de politie nog steeds bezig met de supporters van Juventus, en zij bleef gedurende de hele wedstrijd rondom het veld aanwezig.

Overledenen[bewerken]

Tijdens het drama overleden 39 supporters, waarvan 32 Italianen, 4 Belgen, 2 Fransen en een Ier.

De wedstrijd[bewerken]

Ondanks de ramp ging de wedstrijd toch van start, omdat men dacht dat het anders nog verder zou escaleren. Beide aanvoerders spraken met het publiek en riepen hen op tot kalmte. De spelers wisten dat er supporters waren omgekomen, ook al was het onduidelijk hoeveel slachtoffers er waren. Er werd gezegd door sommige supporters dat het pas na de wedstrijd duidelijk werd dat er mensen waren omgekomen.

Juventus won met 1–0 door een penalty gescoord door Michel Platini. Er was wel degelijk een groot feest op de tribune en op het veld. De overtreding werd overigens buiten het strafschopgebied gemaakt. In de tweede helft werd er onterecht geen penalty aan Liverpool toegekend. Achteraf werd er gezegd dat de scheidsrechter misschien Juventus moest laten winnen, zodat er niet nog meer onrust zou komen. [bron?]

Aan het einde van de wedstrijd hebben de Juventus-spelers midden op het veld hun overwinning gevierd. Het was duidelijk dat ze op dat moment nog niet wisten hoe groot de tragedie was. Er is echter geen beker uitgereikt.

Gevolgen[bewerken]

De Engelse clubs en Football Association besloten zeer kort nadien om alle clubs uit die competitie voor vijf jaar uit te sluiten van de Europese competities, een beslissing die later door de UEFA werd bekrachtigd. Vanwege het feit dat Liverpoolsupporters de oorzaak waren van de ramp werd Liverpool nog een extra jaar uitgesloten van Europees voetbal.

De onderstaande voetbalclubs mochten naar aanleiding van het drama ondanks nationaal succes toch geen Europees voetbal spelen:

Club Europacup I Europacup II (bekerwinnaars) Europacup III
Everton FC 1985-86, 1987-88 1986-87 1988-89
Liverpool 1986-87, 1988-89, 1990-91 1989-90 1985-86, 1987-88
Arsenal 1989-90 1987-88
Norwich City 1985-86, 1987-88, 1989-90
Tottenham Hotspur 1985-86, 1987-88
Southampton FC 1985-86
Manchester United 1985-86 1986-87, 1988-89
West Ham United 1986-87
Sheffield Wednesday 1986-87
Oxford United 1986-87
Nottingham Forest 1988-89, 1989-90
Luton Town 1988-89
Queens Park Rangers 1988-89
Derby County 1989-90
Coventry City 1987-88
Wimbledon 1988-89

Aangezien het aantal plaatsen in de Europacup III (later UEFA Cup) bepaald wordt door de resultaten van de laatste vijf jaar, en Engeland dus vijf jaar niet meedeed aan Europese toernooien, moest Engeland weer onderaan de UEFA-ranglijst beginnen, met één ploeg in de Europacup 3, in plaats van vier. In de loop der jaren klom Engeland weer verder op, onder meer door de zegetocht van Manchester United in het eerste seizoen na het opheffen van de schorsing, toen de club de Europacup II won. Onderstaande ploegen misten Europese deelname begin jaren 1990 vanwege de lage UEFA-coëfficiënten van Engeland.

Seizoen Clubs
1990-91 Tottenham Hotspur, Arsenal, Chelsea, Nottingham Forest
1991-92 Leeds United, Manchester City, Sheffield Wednesday
1992-93 Arsenal, Manchester City
1993-94 Blackburn Rovers, Queens Park Rangers
1994-95 Leeds United

Voetbalwet[bewerken]

Overal in Europa besefte men dat het tijd werd om enige regels omtrent voetbalstadions en wedstrijden te creëren. In vele landen werd eindelijk werk gemaakt van een voetbalwet en door het Heizeldrama werd het verplicht een rampenplan op te stellen voor evenementen met een bepaald aantal bezoekers of een bepaalde risicowaarde.

Verbouwing[bewerken]

Het Heizelstadion werd medio jaren 1990 verbouwd en omgedoopt tot het Koning Boudewijnstadion.

Herdenkingen en terugblik op het drama[bewerken]

Supporters van Liverpool creëren met behulp van platen het woord "amicizia", Italiaans voor "vriendschap".

Tijdens Euro 2000 legden spelers van het Italiaanse team bloemen bij het stadion, uit eerbied voor de overleden fans van Juventus.

Op 29 mei 2005 werd een monument onthuld bij het nieuwe stadion om het drama te herdenken dat precies 20 jaar eerder had plaatsgevonden. Het monument bestaat uit een dertien meter hoge zonnewijzer op een voetstuk van wit Italiaans natuursteen dat een tiende van een voetbalveld beslaat.[4] Het getal 39, refererend aan het aantal slachtoffers, komt meerdere malen terug in het monument. De lengte van de zonnewijzer is bijvoorbeeld een derde van 39, in de sokkel zijn 39 prisma's (lichtschijfjes) verwerkt en eenzelfde aantal tegels ligt op de grond voor het monument, waarop het gedicht Funeral Blues van de Britse dichter W.H. Auden is geschreven.[5]

Juventus en Liverpool moesten het tijdens de kwartfinale van de Champions League in 2005 tegen elkaar opnemen, 20 jaar na het Heizeldrama. Het was de eerste keer sinds die gebeurtenis dat de clubs weer tegenover elkaar stonden. Voor de thuiswedstrijd op Anfield, die overigens werd geleid door de Belgische scheidsrechter Frank De Bleeckere, vroegen de supporters van Liverpool op passende wijze om vergiffenis en riepen op tot vriendschap. Ze hielden borden omhoog zodat het woord "amicizia" werd gevormd, "vriendschap" in het Italiaans. Hoewel de meeste fans van Juventus voor het gebaar applaudisseerden, keerde een aantal hen de rug toe. Velen weigerden om het aanbod tot vriendschap aan te nemen: de periode van 20 jaar tussen het drama en de verontschuldigingen was hun te groot. De Champions League werd uiteindelijk met 3-3 en 3-2 na strafschoppen tegen AC Milan gewonnen door Liverpool.

Bronnen, noten en/of referenties