Held

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

de aanbidding van een held, afbeelding uit het Nordisk familjebok, na een reliëf van 400 v. Chr.

Een held (mannelijk) of heldin (vrouwelijk) is een fictief of historisch persoon die, wanneer geconfronteerd met gevaar en rampspoed of vanuit een zwakke positie, moed en de bereidheid tot zelfopoffering betoont voor een grotere zaak. Aanvankelijk had dit heldendom vaak te maken met strijd of het uitblinken in iets, maar later werd dit uitgebreid tot een meer algemeen moreel uitblinken.

Verhalen van heldenmoed kunnen dienen als morele voorbeelden. In de klassieke oudheid speelden heldenculstussen met de verering van vergoddelijkte helden zoals Herakles, Perseus en Achilles een belangrijke rol in de Oud-Griekse religie. Heersers en politici hebben zowel in de oudheid als in de hedendaagse wereld de verering van helden ingezet voor hun eigen apotheose (persoonsverheerlijking).

[bewerken] De heros

Oorspronkelijk is een held een moedige figuur die in (religieuze) mythes, sagen of legendes grootse daden verricht. Het woord is verwant aan het Welshe caled, wat gehard betekent.

Vaak zijn zulke helden van (half)goddelijke oorsprong en gaan hun daden de menselijke vermogens ver te boven, zoals bij de Griekse heroi, of bij twintigste-eeuwse superhelden als Superman en Spider-Man.

[bewerken] De nationale held

"Held" geldt daarnaast als een eretitel voor personen die om aardse daden worden bewonderd. Vooral vanaf de negentiende eeuw, met de opkomst van het nationalisme, werd het vereren van dergelijke helden nadrukkelijk bevorderd. Wie voor de zelfstandigheid van het volk had geijverd was een "nationale held", wat zijn weerslag vond in de vorm van standbeelden en een hoofdrol tijdens de lessen "vaderlandse geschiedenis". Als een "sportheld" een prestatie verrichtte werd iedereen die tot hetzelfde volk behoorde aangemoedigd om dat als zijn persoonlijke overwinning te vieren.

[bewerken] De alledaagse held

Wellicht als ironisch commentaar op het vereren van nationale helden, werden ook alledaagse hoofdpersonen in negentiende-eeuwse bellettrie vaak expliciet bij de lezer geïntroduceerd als "onze held" of "de held van ons verhaal". Het werd tot een cliché in lichtvoetig proza. De gewoonte om een hoofdpersoon, ongeacht zijn daden, een held te noemen tref je tegenwoordig vooral nog aan in stripverhalen of in recensies.

[bewerken] De persoonlijke held

De betekenis van het woord "held" is tegenwoordig breed. Het kan worden aangetroffen in elke omstandigheid waarin men iemand bewondert. "Je bent mijn held." "Hij was de held van de dag." "Wat een held!"

[bewerken] De antiheld

Als een personage in een verhaal geen bewondering maar medelijden verdient, spreekt men van een antiheld.

Zoek held op in het WikiWoordenboek.