Hella Haasse

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hella Haasse
Hella Haasse, 19 juli 2007.
Hella Haasse, 19 juli 2007.
Algemene informatie
Volledige naam Hélène Serafia Haasse
Geboren Batavia, 2 februari 1918
Overleden Amsterdam, 29 september 2011
Land Vlag van Nederland Nederland
Beroep schrijfster
Werk
Jaren actief 1945 – 2007
Genre romans
Bekende werken Oeroeg (1948)
Het woud der verwachting (1949)
De scharlaken stad (1952)
Heren van de Thee (1992)
Sleuteloog (2002)
Onderscheiding(en) P.C. Hooftprijs (1983)
Dbnl-profiel
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Hélène Serafia (Hella) Haasse (Batavia, 2 februari 1918Amsterdam, 29 september 2011) was een Nederlandse schrijfster, met als bekende titels onder andere Oeroeg (novelle, 1948), Het woud der verwachting (roman, 1949) en Heren van de Thee (roman, 1992). In 1983 werd haar de P.C. Hooft-prijs toegekend en in 2004 de Prijs der Nederlandse Letteren. Zij was een van de eerste Nederlandse schrijvers die hun werk in het buitenland actief onder de aandacht brachten en behoort tot de in het buitenland meest gelezen Nederlandse schrijvers.

Biografie[bewerken]

Haasse was een dochter van Willem Hendrik Haasse, die boeken schreef onder het pseudoniem W.H. van Eemlandt, en de concertpianiste Katharina Diehm Winzenhöhler.

Haasse volgde na een tweejarig verblijf (1920-1921) in Nederland de kleuterschool en katholieke lagere school in Soerabaja, Nederlands-Indië. In 1924 keerde zij terug naar Europa omdat haar moeder opgenomen werd in een sanatorium in Davos. Haasse woonde achtereenvolgens bij haar oma in Heemstede en in een kinderpension in Baarn. In 1928 keerde de familie terug naar Nederlands-Indië, waar Haasse haar middelbare school doorliep. Daarna verhuisde zij in 1938 naar Nederland om Scandinavische taal- en letterkunde te gaan studeren. In 1941 stopte Haasse met haar studie en begon ze met een opleiding aan de Amsterdamse Toneelschool. Op 18 februari 1944 trouwde ze met Jan van Lelyveld (1918-2008), die ze in 1939 had leren kennen bij Propria Cures en beëindigde haar toneelcarrière. Wel bleef ze cabaretteksten schrijven, onder andere voor Wim Sonneveld. Haasse en Van Lelyveld kregen tussen 1944 en 1951 drie dochters. De oudste, Chrisje, overleed in 1947. In 1981 verhuisde Haasse met haar man naar Frankrijk.

Hella Haasse overleed te Amsterdam na een kort ziekbed op donderdag 29 september 2011 op de leeftijd van 93 jaar.[1]

Werk[bewerken]

Een aantal van Haasses boeken heeft het leven in Nederlands-Indië als onderwerp, zo ook de roman Oeroeg, waarmee ze doorbrak en die werd uitgekozen voor de campagne "Nederland Leest" in 2009 en ook haar allergrootste succesroman in Nederland: Heren van de Thee.

Over haar boek Bij de Les = Schoolplaten van Nederlands Indië, over een veertigtal schoolplaten, haalt zij herinneringen uit Indië op. Over haar verblijf aldaar schrijft zij het volgende: De havenplaat (in Indië) is, zoals veel andere in Bij de les, gemaakt door Frits van Bemmel. Hella Haasse noemt de platen die ze verzamelde voor Bij de les niet in eerste instantie nostalgisch. Zij schrijft: "Ik kan me niet herinneren ze ooit gezien te hebben in de scholen in Batavia, Buitenzorg en Bandoeng, waar ik als kind in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw geweest ben. Illustratief is de plaat Achtererf, waar zich achter in de tuin een waslijn aftekent met daarachter een schutting". Is Frits van Bemmel zelf ooit een "Indisch" kind geweest? vraagt Haasse zich op de pagina naast de plaat af. "Zijn 'Achtererf' zou je eerder in Blaricum of Doorn of in een ander dorp verwachten".

Daarnaast heeft ze een aantal historische romans geschreven, waarvan de bekendste Het woud der verwachting is. Met Schaduwbeeld bracht ze de min of meer vergeten baron Joan Derk van der Capellen tot den Pol weer tot leven.

De personages in haar boeken komt ze nog vaak tegen in haar dromen, zegt ze. "Ik heb een hele familie voor mezelf gecreëerd waar ik nog vaak aan denk (...) je raakt ze nooit kwijt".

In het voorjaar van 2007 ontdekte Hella Haasse bij haar thuis oude krantenstukken met een avonturenroman, Sterrenjacht, die ze in 1949 schreef en in 1950 als feuilleton is verschenen in Het Parool, onder het pseudoniem "C.J. van der Sevensterre". Tot 2007 was niet bekend dat Haasse achter dit pseudoniem schuil ging.[2]

Kort na het verschijnen van het boek Sterrenjacht in juni 2007 werd bekendgemaakt dat planetoïde 10250 de naam Hellahaasse krijgt. De planetoïde is ontdekt door sterrenkundigen uit Leiden en die mochten daarom de naam bepalen. Planetoïde (10250) Hellahaasse heeft een diameter van circa 4 km en voltooit in 3,57 jaar een volledige omloop rond de zon. De gemiddelde afstand tot de zon bedraagt 350 miljoen km.

Hella Haasse-museum[bewerken]

Hella Haasse heeft een eigen virtueel museum op het internet. Op 5 februari 2008, drie dagen na haar negentigste verjaardag, opende zij het museum tijdens een feestelijke bijeenkomst voor genodigden door via het intikken van een wachtwoord als eerste in te loggen.

Het museum maakt het persoonlijke archief van Haasse openbaar. Naast haar eigen documenten, zoals familiefoto’s, brieven en dagboekaantekeningen, zijn in het museum ook boekfragmenten, interviews en documentaires ondergebracht.

De auteur, hoewel digibeet, sprak niet zoals haar generatiegenoot Nobelprijswinnares Doris Lessing laatdunkend over het internet als één groot hol vat zonder wezenlijke informatie. Haasse beschouwde de ontlezing als een tijdelijk gebeuren. Daarbij gaf zij nog mee dat mensen weer zullen ontdekken hoe belangrijk en onmisbaar het is om te lezen. Wat altijd overblijft, is het werk zelf.

Prijzen en onderscheidingen[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • 1945 - Stroomversnelling (gedichten)
  • 1947 - Kleren maken de vrouw
  • 1948 - Oeroeg (boekenweekgeschenk, verfilmd in 1993)
  • 1949 - Het woud der verwachting. Het leven van Charles van Orléans (roman)
  • 1950 - Sterrenjacht (feuilleton in Het Parool, onder pseudoniem van C.J. van der Sevensterre[2])
  • 1950 - De verborgen bron (roman)
  • 1952 - De scharlaken stad (roman)
  • 1954 - Zelfportret als legkaart (autobiografie)
  • 1957 - De ingewijden (roman)
  • 1957 - De Vijfde Trede (boek van haar vader voltooid door Hella Haasse)
  • 1959 - Dat weet ik zelf niet (boekenweekgeschenk)
  • 1959 - Een kom water, een test vuur (essays)
  • 1960 - Cider voor arme mensen (roman)
  • 1962 - De meermin (roman)
  • 1963 - Een draad in het donker (toneelstuk)
  • 1966 - Een nieuwer testament (roman)
  • 1967 - Persoonsbewijs (autobiografie)
  • 1968 - De tuinen van Bomarzo (essays)[3]
  • 1970 - Krassen op een rots. Notities bij een reis op Java (essays)
  • 1970 - Tweemaal Vestdijk (essays)
  • 1971 - Huurders en onderhuurders (roman)
  • 1972 - Zelfstandig, bijvoeglijk (essays)
  • 1973 - De Meester van de Neerdaling (verhalen)
  • 1976 - Een gevaarlijke verhouding of Daal-en-Bergse brieven (roman)
  • 1978 - Mevrouw Bentinck of Onverenigbaarheid van karakter (roman)
  • 1981 - De groten der aarde of Bentinck tegen Bentinck (roman)
  • 1983 - De wegen der verbeelding (roman)
  • 1984 - Vandaag schrijven over gisteren (lezing)
  • 1985 - Bladspiegel, een keuze uit de essays
  • 1986 - Berichten van het Blauwe Huis (roman)
  • 1986 - De lage landen en het platte vlak (lezing)
  • 1987 - Kwaliteit, een verkenning (essay)
  • 1988 - Naar haar eigen beeld (lezing)
  • 1989 - Schaduwbeeld of Het geheim van Appeltern (roman)
  • 1991 - De tijd een droom of Henri-René Lenormand en Nederland (lezing)
  • 1992 - Heren van de Thee (roman)
  • 1993 - Een handvol achtergrond. Parang Sawat (autobiografische teksten)
  • 1994 - Transit (boekenweekgeschenk)
  • 1995 - Overeenkomstig en onvergelijkbaar (lezing)
  • 1996 - Toen ik schoolging
  • 1996 - Ogenblikken in Valois (essays)
  • 1996 - Uitgesproken opgeschreven. Essays over achttiende-eeuwse vrouwen, een bosgezicht, verlichte geesten, vorstenlot, satire, de pers en Vestdijks avondrood
  • 1997 - Zwanen schieten (roman)
  • 2000 - Lezen achter de letters (essays)
  • 2000 - Fenrir: een lang weekend in de Ardennen
  • 2002 - Sleuteloog, (roman), winnend boek NS-Publieksprijs 2003
  • 2003 - Het dieptelood van de herinnering (autobiografische teksten)
  • 2004 - Oeroeg - een begin (facsimile-editie ter gelegenheid van de Prijs der Nederlandse Letteren, inclusief het schoolopstel 'De tovervogel')
  • 2005 - Over en weer (verhalen)
  • 2006 - Het tuinhuis (verhalen)
  • 2006 - Een kruik uit Arelate (enkel beschikbaar als podcast[4])
  • 2007 - Sterrenjacht (feuilleton, in 1950 in Het Parool gepubliceerd)[2]
  • 2007 - De handboog der verbeelding / Arjan Peters in gesprek met Hella S. Haasse (interviews)
  • 2008 - Uitzicht (essays, portretten en beschouwingen)
  • 2011 - Lidah boeaja (reeks Literaire Juweeltjes)
  • 2012 - Maanlicht

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Over Hella Haasse[bewerken]

  • Margot Dijkgraaf: 'Hella Serafina Haasse (Levensbericht)'. In: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 2012-2013, pag. 62-77

Literatuur[bewerken]

Haasse, Hella S., Oeroeg, Em. Querido's Uitgeverij, 2009 ISBN 9021437252.

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Hella Haasse.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.hellahaasse.nl/web/Artikelpagina/Schrijfster-Hella-S.-Haasse-overleden-1.htm
  2. a b c Hella Haase ontdekt onbekende roman, de Volkskrant, 16 maart 2007.
  3. Dit boek gaat o.a. over de beroemde Tuinen van Bomarzo met de groteske beelden naar een ontwerp van o.a. Pirro Ligorio.
  4. Te downloaden op Radioboek