Hellend vlak (scheepvaart)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deel van het hellend vlak bij Ronquières met uitkijktoren
Hellend vlak van Arzviller
"Pente d'eau" van Fonsérannes op het Canal du Midi
"droog" hellend vlak op het Elbląg-Ostróda-kanaal

Een hellend vlak is een bijzondere vorm van een scheepslift waarbij de liftbakken niet alleen een verticale maar ook een horizontale beweging maken. Er bestaan zowel "droge" als "natte" hellende vlakken. Bij de eerste liggen de boten met de kiel droog op een onderstel, bij de laatste worden de boten in een met water gevulde bak getransporteerd of opgestuwd in een met water gevulde geul, de zogenaamde "waterhelling".

Hellend vlak van Ronquières[bewerken]

Om het scheepvaartverkeer sneller te kunnen afwikkelen op het kanaal Charleroi-Brussel, werden de 55 sluizen vervangen door 10 sluizen en het hellend vlak van Ronquières.

Het hellend vlak bij de plaats Ronquières is na een bouwtijd van zes jaar in 1968 opgeleverd. Het vlak is 1432 meter lang en overbrugt een verval van 68 meter (een helling van bijna 5%). De scheepsbakken rijden als treinen over rails. Met kabels worden de bakken voortbewogen.

Van dit hellend vlak wordt wel eens gezegd dat het tot de "grands travaux inutiles" behoort, omdat het gebruik van het kanaal na de opening van het hellend vlak stelselmatig afnam. In het laatste decennium is er een stijging genoteerd tot het topjaar 2006 toen 5215 schepen werden versast. In 2008 was dit aantal echter gedaald tot 3815 versaste schepen.

Arzviller[bewerken]

Aan het Rijn-Marne Kanaal bij Arzviller in Frankrijk is sinds 1969 ook een hellend vlak in gebruik: de Scheepslift van Arzviller. Het overbrugt een verval van 44,55 meter met een constante hellingsgraad van 41%. De bak beweegt zich in de breedterichting. Het vlak vervangt 17 sluizen. De oude sluizen en het oude kanaal verkeren anno 2014 in slechte staat. Het kunstwerk trekt jaarlijks meer dan 100.000 dagjesmensen en zo'n 8000 (huur)jachten. Voor de beroepsvaart is het Marne-Rijnkanaal de hoofdroute tussen Parijs en Straatsburg en was het tot 2013 een ‘veilige' Rijn-Rhôneverbinding.

Op 4 juli van dat jaar reed, door nog onbekende oorzaak, de bak plotseling een stukje omlaag terwijl een rondvaartboot aan het invaren was. Doordat de hefdeur vanwege het schip niet meer dicht kon, stroomde een massa water omlaag, die het kunstwerk zwaar beschadigde. De restauratie heeft 1,6 miljoen euro gekost. Begin mei 2014 werd het vlak weer in gebruik genomen, maar werd op 10 juli 2014 gestremd na een asbreuk. Enkele dagen later maakte vaarwegbeheerder VNF bekend dat de sluiting zeker tot eind dit jaar zou gaan duren. De reden wordt gezocht in het feit dat bij de vervanging van die as, waarbij de bak werd opgekrikt, de constructie de andere kant op is gekanteld en verwrongen is.

Fonsérannes en Montech[bewerken]

Op het Canal du Midi in Frankrijk werd, parallel aan het beroemde sluizencomplex van Fonserannes aan de rand van Béziers, eind 20e eeuw een hellend vlak gebouwd van het type "waterhelling" (Pente d'eau), vergelijkbaar aan dit van Montech bij Toulouse op het Garonnekanaal. Het hellend vlak is niet meer in gebruik.

Elbląg-Ostróda-kanaal[bewerken]

Op het Elbląg-Ostróda-kanaal in Polen zijn nog vijf "droge" hellende vlakken in gebruik die dateren uit de 19e eeuw. Elk hellend vlak bestaat uit 2 onderstellen op rails, die parallel aan elkaar en in tegengestelde richting de helling overwinnen. Onder- en bovenaan de helling verzinken de onderstellen in het kanaalpand zodat de boot het onderstel kan op- of afvaren.

Trent-Severn-Waterway[bewerken]

Op het Trent-Severn-Waterway in Ontario, Canada, is sinds 1917 een droge hellend vlak ("Big Chute Marine Railway") in gebruik. Het overbrugt een verval van 18 meter.

Zie ook[bewerken]