Help:Referenties en voetnoten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Pagina's met betrekking tot Wikipedia-richtlijnen en beleidsvoorstellen

Zie ook Artikelen bewerken
Zie ook Regels en richtlijnen

1rightarrow.png WP:REF

Lees ook het artikel Wikipedia:Bronvermelding

Deze pagina behandelt systemen voor genummerde voetnoten (of: eindnoten).

Algemeen[bewerken]

Genummerde voetnoten kunnen o.a. gebruikt worden voor referenties, dat zijn verwijzingen naar materiaal buiten Wikipedia dat een in Wikipedia opgenomen bewering bevestigt. Dit is hetzelfde als bronvermelding. Het gebruik van referenties helpt bij het beter onderbouwen van artikelen. Het is een belangrijke kwaliteitsborging van artikelen en helpt het zoeken naar bronnen te vereenvoudigen.

Merk de volgende verschillen op:

  • Niet elke referentie heeft noodzakelijkerwijs de vorm van een genummerde voetnoot:
    • Referenties kunnen gerealiseerd worden met externe links of andere verwijzingen rechtstreeks in de tekst van het artikel (zonder te verwijzen naar een lijst van referenties onderaan het Wikipedia-artikel); het is echter niet de bedoeling in de tekst van een wiki-artikel externe links te plaatsen. Externe links horen onderaan.
    • Bronvermelding in Harvardstijl is een referentietechniek die niet met apart staande noten werkt maar met referenties tussen haakjes in de tekst zelf.
    • Artikelen in Wikipedia kunnen ook een lijst met algemene referenties bevatten, zonder dat elk van deze referenties op een specifieke plaats in de tekst van het Wikipedia-artikel aangehaald wordt.
  • Niet elke voetnoot is ook een referentie:
    • Voetnoten kunnen ook gebruikt worden voor opmerkingen die niet naar externe bronnen verwijzen, denk daarbij aan een opmerking die de lijn van het betoog onderbreekt;
    • Soms wordt extern materiaal eerder vermeld als illustratie (bijvoorbeeld een muziekfragment), of als bijkomende informatie zonder dat dit extern materiaal als eigenlijke bron voor een bewering in Wikipedia gebruikt wordt.

Hieronder worden de volgende basistechnieken voor het realiseren van genummerde voetnoten uitgelegd:

  1. Automatisch genummerde voetnoten met het systeem Cite.php, geniet de voorkeur voor standaard genummerde voetnoten.
  2. Semi-automatische systemen met sjablonen, deze systemen worden hier nog uitgelegd omdat deze nog voorkomen in sommige artikels.

Aanbevolen methode[bewerken]

De aanbevolen methode voor het invoegen van referenties/voetnoten gebruikt een functionaliteit die ingebouwd is in de MediaWiki-software versie 1.6. Deze functionaliteit is ingevoerd in februari 2006.

Hoe de software werkt wordt hier toegelicht: mw:Extension:Cite/Cite.php (in het Engels, met links naar andere talen). Hier volgt een korte toelichting in het Nederlands:

Toevoegen van softwarematige referenties/voetnoten[bewerken]

De referenties of voetnoten zet je in de lopende tekst tussen <ref>...</ref>-tags.

Tekst.<ref>gevolgd door referentie</ref>

Onderaan, onder het kopje 'referenties', zet je éénmaal de tag {{References}}.

Het nummeren van de referenties/voetnoten gaat vanzelf: de software doet het voor je.

De referentie wordt bij voorkeur na het leesteken, zoals een komma of punt, geplaatst, maar vóór een haakje. Pas op dat je niet aan weerszijden van de referentie een leesteken zet. Maak tevens de referentie aansluitend op het leesteken en plaats geen extra spatie(s) tussen leesteken en referentie (vermijd dus zogenaamde zwevende referenties).

Voorbeeld, met de te gebruiken code in rood:

Volgens wetenschappers is de zon nogal groot.<ref>E. Miller, The Sun, (New York: Academic Press, 2005), 23-5.</ref>
Maar de maan is niet zo groot.<ref>R. Smith, "Size of the Moon", Scientific American, 46 (April 1978): 44-6.</ref>

Noot: Wanneer de referentie geplaatst wordt vóór de punt zou deze betrekking kunnen hebben op alleen het laatste woord van die zin. Staat de referentie achter de punt dan heeft de referentie betrekking op de hele zin.

Voorbeeld hoe het niet moet:

Volgens wetenschappers is de zon nogal groot<ref>E. Miller, The Sun, (New York: Academic Press, 2005), 23-5.</ref>.
Maar de maan is niet zo groot. <ref>R. Smith, "Size of the Moon", Scientific American, 46 (April 1978): 44-6.</ref>.

Referenties[bewerken]

Automatische plaatsing aan het einde van een artikel[bewerken]

Na de laatste tekst (afhankelijk van de hoeveelheid bronnen voor of na de Externe links) plaatst men in een artikel:

{{References}}
of...
{{Appendix}}

Wanneer er standaard

{{Appendix}}

wordt geschreven, verschijnt er automatisch een kopje in de Inhoud, bovenaan het artikel.

Noot: In plaats van {{References}} kan ook <references /> worden gebruikt.

Meerdere verwijzingen naar dezelfde voetnoot[bewerken]

Zoek een naam voor de voetnoot waar je meerdere malen naar wil verwijzen, bijvoorbeeld: sympathieke naam.

Voeg die naam toe in de eerste <ref>-tag, als volgt:

<ref name="sympathieke naam">dit is de tekst die in de tweede voetnoot onderaan zal komen</ref>

Of, zonder "nowiki"-tags.[1]

Voor de volgende verwijzingen naar dezelfde voetnoot (in dit voorbeeld voetnoot 1), schrijf je

<ref name="sympathieke naam" />

Zonder "nowiki"-tags.[1]

Indien je nog niet weet welke van die verwijzingen eerst zal komen, kan je ook steeds de volledige voetnoottekst herhalen: <ref name="sympathieke naam">dit is de tekst die in de tweede voetnoot onderaan zal komen</ref>.[1]

Noten[bewerken]

  1. a b c dit is de tekst die in de tweede voetnoot onderaan zal komen

Verwijzen naar externe links[bewerken]

Net als verwijzingen in de tekst, kun je ook naar een externe bron linken. Dit kan door enkel de bron direct weer te geven of de bron als tekst weer te geven (externe bronnen altijd inclusief http://). Eventueel kan daarachter ook tekst geplaatst worden.

<ref>http://www.wikipedia.org</ref>[1]

Of met bijbehorende informatie:

<ref>[http://www.wikipedia.org Dit is een link naar Wikipedia] Blader naar bladzijde 2.</ref>[2]

Noten[bewerken]

  1. http://www.wikipedia.org
  2. Dit is een link naar Wikipedia. Blader naar bladzijde 2.

Bronnen, (voet)noten en referenties?[bewerken]

De benaming van referenties, bronnen en (voet)noten is vaak onduidelijk. Wat is een referentie? Wat is een bron? Wat is een voetnoot? Vooral het verschil tussen de eerste twee is lastig te bepalen en hoewel voetnoten verschillen van bronnen, worden ze vaak verward. Een oplossing is om de drie bij voorbaat al te combineren onder het kopje "Bronnen, noten en/of referenties".

Hiervoor kan het Sjabloon:Appendix worden gebruikt. Dit sjabloon zorgt niet alleen voor een koppeling met de inhoudsopgave maar het zorgt ook voor een duidelijke afbakening van de sectie met noten/referenties met het artikel zelf. Daarnaast heeft het nog een ander voordeel (zie volgende sectie).

Wanneer men een lange lijst referenties heeft, die het artikel ontsieren, kan men overwegen om gebruik te maken van het sjabloon {{references||2}}, dat de referenties mooi in kolommen indeelt. Een andere optie is {{references-scroll}} waarmee de sectie van referenties in een scrollbalk getoond wordt en vooral gebruikt wordt op artikelen met zeer veel referenties.

Combinatie genummerde referenties en algemene referenties[bewerken]

Het kan voorkomen dat een artikel in zijn geheel een vermelding moet krijgen van een bepaalde bron/referentie, dus zonder dat een bron/referentie voor een bepaalde zin of alinea geldt. Zet deze vermelding altijd in dezelfde sectie als de vermelding van genummerde referenties. Het is logisch, om ze boven de genummerde referenties te zetten en ze te scheiden met een horizontale streep (----).

Voorbeeld met {{appendix}}:

{{Appendix|2=
* Algemene bron X
* Algemene bron Y
----
{{references}}
}}

Verouderde methode: referenties/voetnoten weergeven met sjablonen[bewerken]

Ook kunnen referenties/voetnoten met behulp van sjablonen worden weergegeven, maar dit systeem wordt als verouderd beschouwd.

Dit onderdeel van deze helppagina behandelt verschillende voetnootsystemen met behulp van sjablonen die kunnen gebruikt worden op de Nederlandstalige Wikipedia.

De nadruk wordt gelegd op het systeem met automatische nummering. Het oudste sjablonen-systeem (met manuele nummering), dat reeds vroeger in de Nederlandstalige wikipedia geïntroduceerd werd, zal waarschijnlijk op termijn verdwijnen.

Het blijft mogelijk volledig manueel te werken, d.i. zonder gebruik van sjablonen, maar ook dit wordt afgeraden: je maakt het er de mensen die na jou aan de tekst werken moeilijker mee, want dit volledig manuele systeem houdt een boel hernummer-werk in als men achteraf ergens een voetnoot wil tussenvoegen.

Voetnotensjablonen met automatische nummering[bewerken]

Het in dit hoofdstuk uitgelegde systeem stemt overeen met en:wikipedia:footnote3.

Techniek voor het aanbrengen van deze voetnoten[bewerken]

  • In de tekst brengt men een voetnoot aan door {{ref|NaamVanVoetnoot}} te tikken, men krijgt dan iets zoals aan het laatste woord van deze zin hangt.[1]
  • Onderaan in een sectie ;Noten of ==Noten== of ==Voetnoten== of dergelijke tikt men het hashteken (#) onmiddellijk gevolgd door {{noot|NaamVanVoetnoot}}. Dan krijgt men wat men hieronder op de overeenstemmende regel van de voetnotensectie kan zien (in dit eerste voorbeeld gevolgd door de voetnoottekst over de pipe).

Het hashteken (#) zorgt ervoor dat de voetnoten in de lijst onderaan allemaal genummerd zijn. De voetnoten in de tekst zelf krijgen een volgordenummer door het gebruikte "ref"-sjabloon.

Om de nummering onderaan goed te laten verlopen: elke voetnoot zonder lege lijn laten volgen op de vorige + voetnoten in dezelfde volgorde als in de tekst.

De naam voor elke voetnoot is volstrekt willekeurig (er uiteraard wel voor zorgen dat *exact* dezelfde naam gebruikt wordt voor de voetnoot in de tekst en de voetnoot onderaan die naar mekaar dienen te verwijzen). Uiteraard dient elk koppel tekstnoot/voetnoot een andere naam te krijgen dan alle andere tekstnoot/voetnoot-koppels op dezelfde pagina.[2]

Dit systeem maakt het makkelijk om op een pagina waar al verschillende voetnoten op staan nog nieuwe tussen te voegen, zonder andere die erop volgen te moeten hernummeren: men dient alleen een nieuwe naam voor de bijkomende voetnoot te zoeken en deze met een "#" vooraan de lijn onderaan op de juiste plaats tussen te voegen.

Als je functionele namen kiest voor de voetnoten, dat zijn namen die het thema of onderwerp van de voetnoot aangeven (en niet, bijvoorbeeld, nummers), helpt dat ook om sneller terug te vinden als je in de tekst aan het werken bent en nog nieuwe noten wil toevoegen.[3]

Voetnoten[bewerken]

  1. ^  Ceci n'est pas une pipe.
  2. ^  Meerdere tekstreferenties met hetzelfde nummer (d.i. om naar dezelfde voetnoot te verwijzen) worden slechts mogelijk met de uitgebreide versie van dit systeem (zie hieronder).
  3. ^  Eigen nummers gemengd met automatisch gegenereerde nummers kunnen hier immers eerder verwarrend werken.

Opmaak van bronnen[bewerken]

Ingeval er bronnen worden vermeld, kan er ook een standaardopmaak worden toegepast.

Referentie gewenst[bewerken]

In het geval dat een referentie gewenst is, zoals bij discutabele feiten, kan men het sjabloon {{Feit}} gebruiken in de vorm van {{feit|OPMERKING}} of met datum ingevuld {{feit|OPMERKING|2014|07|28}}, om erop te wijzen dat hier een bewering staat die zou moeten worden gestaafd. Op de plaats van "OPMERKING" kan neergezet worden wat of waarom hiervoor een bron gewenst is, of laat dit anders weg. Daarachter volgt eventueel de datum in de vorm jjjj|mm|dd.

Zie ook[bewerken]

  • Sjabloon:Appendix - sjabloon om o.a. bronnen, referenties en voetnoten in weer te geven