Helveconae

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het groene gebied is de Przeworsk-cultuur in de 3de eeuw n.Chr., toegerekend aan de Lugiërs. Het paarse gebied is het Romeinse Rijk

De Helveconae, of Helvaeonae, Helvecones, Aelvaeones, of Ailouaiones, zijn namen die mogelijk verwijzen naar dezelfde historische volksstam, en zijn wellicht verwant aan de Hilleviones uit Zweden. De Helveconae (met als variant Helvaeonae) worden als zodanig genoemd als één van de volksstammen van de Lugiërs in Tacitus (Germania, par. 43).

De Lugiërs verbleven naar wordt aangenomen in het gebied van de bovenloop van de Oder en de Weichsel, in en noordelijk van het nu Poolse Silezië. Hun etnische achtergrond is niet opgehelderd.

Verschillende historici, zoals Johann Jacob Hofmann (1635-1706) in zijn encyclopedie Lexicon Universale (1698), vereenzelvigde de door Tacitus vermelde volksstam met een door Ptolemeus vermeld volk, de Ailouaiones in het Grieks, in gelatiniseerde vorm Aelvaeones. Wellicht hebben historici de naam Helvecones gefabriceerd, aangezien deze (nog) niet wordt bevestigd in klassieke bronnen.

Elbingtheorie[bewerken]

Elbing, Pruisen (nu Elbląg, Polen), stadsgezicht van Merian uit 1626

Als de Routikleioi en Bourgountoi van Ptolemeus dezelfde zijn als de Rugiërs (die hun naam gaven aan het eiland Rügen) en de oorspronkelijke Bourgondiërs, genoemd door Tacitus, dan verbleven de Aelvaeones waarschijnlijk in het huidige Pommeren, in het nu Poolse kustgebied ongeveer tussen de Oder en de Weichsel.

Een mogelijk verband met de naam van de stad Elbing bij Pommeren ontging Jacob niet. De landsstreek kende meerdere heersers over de eeuwen heen en daarom had de naamgeving van de stad meerdere varianten: Elving, Elbinc, Elbiogowi,Elblagu, etc. Ze was genoemd naar de rivier de Ilfing (Duits), stromende van het Druznomeer in het Wislahaf. De plaats werd als Elbing gesticht in 1237 door Hermann Balk, grootmeester van de Duitse Orde. In de tijd dat de Angelsaksische reiziger Wolfstan in ongeveer 890 de streek aandeed, lag de Baltischsprekende plaats Truso (vgl. Duits: Drausen) in de nabijheid.

Etymologie[bewerken]

Bekend is dat Elfing of Elwing de naam van een rivier was en dat etnische naamgeving vaak teruggaat op namen van rivieren die door een stamgebied lopen. Het is mogelijk, maar slechts speculatief, dat de Elw- van Elwing haar oorsprong kent in een verband met een volk dat in vroeger tijden aan haar oevers verbleef.

Van de Goten en de Vandalen wordt beide verondersteld dat zij oorspronkelijke uit Zweden overkwamen. Velen veronderstellen, zonder dat daar overigens voldoende bewijs voor is, dat een verband bestaat tussen de Helveconae en de Hilleviones uit Zweden. Mogelijk kan de naam worden gesegmenteerd in Helvec-on-ae, waarbij -on- een Latijns bijvoegsel is, gebruikt om volksnamen en plaatsnamen te vormen. Het “-vec” deel zou vervolgens zelf kunnen verwijzen naar een plaats.

Deze speculatieve taalkundige verbanden roepen zoveel vragen op als dat ze beantwoorden. Meer bewijs is vereist om nog zo overtuigd te kunnen zijn van deze theorieën als de encyclopedisten van het waren. In welke richting zou de migratie over het Balticum hebben plaatsgehad? Als de Helveconae/Hilleviones van Germaanse oorsprong waren, welke etniciteit hadden dan de Lugiërs, en waarom waren de Helveconae onder hen? Zouden zij Keltisch, Baltisch, Germaans of tot Germanen geassimileerde Kelten en/of Balten kunnen zijn?