Hendrick de Keyser

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hendrick de Keyser
Hendrick de Keyser Beeldt en Steenhouwer der Stadt Amsterdam.
Hendrick de Keyser Beeldt en Steenhouwer der Stadt Amsterdam.
Persoonsgegevens
Volledige naam Hendrick de Keyser
Geboren Utrecht, 15 mei 1565
Overleden Amsterdam, 15 mei 1621
Geboorteland Nederland
Beroep(en) Architect, beeldhouwer
Oriënterende gegevens
Stijl(en) Hollandse renaissance
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
De Beurs van Hendrick de Keyser gezien vanuit het zuiden

Hendrick de Keyser I (Utrecht, 15 mei 1565 - Amsterdam, 15 mei 1621), bijgenaamd "de oude", was een Amsterdamse architect en beeldhouwer. Hendrick de Keyser bouwde in een typische, zelfs Amsterdamse, renaissancestijl.

Hij is de vader van schilder Thomas de Keyser.

Biografie[bewerken]

Hendrick de Keyser kwam uit een geslacht van beeldhouwers. Zijn vader was de Utrechtse meester-meubelmaker Cornelis Dirxzoon de Keyser.

Hendrick de Keyser was een leerling van de Utrechtse beeldhouwer Cornelis Bloemaert. Maar ook heeft hij invloed ondergaan van de Delftse beeldhouwer Willem van Tetrode (1525-1580), die een Italiaanse studiereis had gemaakt.

De Keyser ging in het begin van de jaren negentig van de 16e eeuw met Bloemaert mee naar Amsterdam. Tijdens een verblijf in Londen werd hij beïnvloed door Inigo Jones, die zijn classicistische inspiratie op zijn reis naar Rome had opgedaan. Deze was daar met name geïnspireerd door de nalatenschap van Marcus Vitruvius Pollio, een architect uit de Romeinse oudheid, en diens Tien Boeken over de Bouwkunst, dat tot op heden van invloed is op de bouwkunst.

De Keyser werd in 1595 stadsarchitect en stadssteenhouwer in Amsterdam, waar hij verschillende gebouwen ontwierp. Daartoe behoren het Oost-Indisch Huis, het Bestuurs- en administratiekantoor van de voormalige V.O.C. en de Westerkerk met de beroemde Westertoren, die na zijn dood door zijn zoon Pieter werd voltooid en zijn beroemdste werk zou worden. Naast deze gebouwen ontwierp en bouwde hij ook woonhuizen voor rijke particulieren. Beroemd zijn het mogelijk door hem voltooide Huis met de Hoofden en het Huis Bartolotti. Of het Huis Bartolotti van zijn hand is wordt van verschillende kanten betwist.

In Delft herbouwde hij het in 1618 afgebrande Delftse stadhuis, waarvan alleen de middeleeuwse toren was overgebleven. Dit is een mooi voorbeeld van de Hollandse renaissancestijl. Ook de hervormde kerk in Middenbeemster in de toen net leeggemalen droogmakerij de Beemster is van De Keyser. In Deventer stond de Bergpoort waar De Keyser ook nog aan meegewerkt zou hebben. Deze poort staat tegenwoordig in de tuin van het Rijksmuseum in Amsterdam.

In 1619 bekroonde De Keyser de toren van de Rotterdamse Laurenskerk met een houten spits. Later werd deze spits weer verwijderd, (een replica van hout staat in het Museum Rotterdam), maar naast de kerk staat nog altijd het Erasmus van Rotterdam uit 1622, dat ook door De Keyser werd ontworpen. Het is het oudste bewaard gebleven bronzen standbeeld in Nederland; het werd door Jan Cornelisz. Ouderogge gegoten. Hendrick de Keyser ontwierp ook het praalgraf voor Willem van Oranje in de Delftse Nieuwe Kerk, dat evenals de Westerkerk door zijn zoon Pieter werd voltooid.

De Keyser overleed in 1621. Hij ligt begraven in de door hem ontworpen Zuiderkerk. Zijn grafsteen is er nog steeds aanwezig. Op 10 juni 2009 gaat in de Zuiderkerk een verbouwing van start om de grafzerk van Henrick de Keyser weer aan de oppervlakte te krijgen.

Van de zonen van Hendrick de Keyser werden Pieter de Keyser (1595-1676), Willem de Keyser (1603–na 1674) en Hendrick de Keyser II (de Jonge; 1613-1665) beeldhouwer. Thomas de Keyser (ca. 1596-1667) werd een bekend kunstschilder.

Bouwstijl[bewerken]

De stijl van De Keyser is rijk en herkenbaar, met veel losse elementen van witte steen in gevels van rode baksteen. Kenmerkend zijn de kleine pilasters, kroonlijsten, frontons en decoratieve elementen als vazen en zelfs al even monumentale pinakels. In het werk van De Keyser zijn ook classicistische elementen aan te wijzen.

Nalatenschap[bewerken]

De Keyser heeft zeer veel navolgers gehad in de Nederlanden. Jacob van Campen, een andere beroemde Nederlandse bouwmeester, vond dat de bouwkunst van Hendrick de Keyser een teveel aan ornamentiek toont. In zijn latere werk neigt De Keyser naar maniërisme, de stijl tussen de renaissance en de barok in.

Vereniging[bewerken]

Naambordje op object van de vereniging

De Vereniging Hendrick de Keyser, opgericht in 1918 is genoemd naar Hendrick de Keyser. Dit is een Nederlandse vereniging tot behoud van architectonisch of historisch waardevolle huizen in Nederland.

Lijst van werken[bewerken]

Aan Hendrick de Keyser wordt toegeschreven:

Datum onbekend:

Zie ook[bewerken]