Henriëtta Maria van Frankrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Henriëtta Maria van Frankrijk
1609-1669
Henrietta Maria.jpg
Koningin van Engeland
Periode 1625-1649
Voorganger Anna van Denemarken
Opvolger Catharina van Bragança
Engelse koningin-moeder
Periode 1660-1669
Voorganger Elizabeth Woodville
Opvolger Alexandra van Denemarken
Vader Hendrik IV van Frankrijk
Moeder Maria de' Medici

Henriëtta Maria van Frankrijk (Parijs, 25 november 1609Colombes, 10 september 1669) was koningin van Engeland, Schotland en Ierland (13 juni 1625 - 30 januari 1649) door haar huwelijk met Karel I van Engeland.

Zij werd geboren als Henriette-Marie de France, prinses van Frankrijk. Ze was de jongste dochter van koning Hendrik IV en van diens vrouw, koningin Maria de' Medici. Ze was een zuster van de toekomstige Lodewijk XIII van Frankrijk. Ze had verder nog twee oudere broers: Nicolaas en Gaston, beiden hertog van Orléans. Ze had ook twee oudere zussen: Elisabeth en Christina Maria. Haar vader, Hendrik IV, werd vermoord in 1610, Henriëtta Maria was toen net 1 jaar oud. In 1617 werd haar moeder, Maria de'Medici, verbannen van het Franse Hof.

Ze werd geboren op het Louvre en kreeg een katholieke opvoeding. Daardoor werd ze een onpopulaire keuze als vrouw voor de Engelse koning, met wie ze per volmacht trouwde op 11 mei 1625, kort na zijn troonsbestijging.

Huwelijk[bewerken]

Op 13 juni 1625 trouwden ze voor een tweede keer, toen ze elkaar voor het eerst zagen. Het huwelijk vond plaats in de St Augustine's Abbey in Canterbury, Kent. Tijdens de kroning van haar man op 2 februari 1626 kon zij niet worden gekroond omdat het een Anglicaanse dienst was. Aanvankelijk was hun huwelijk goed. Henriëtta Maria had veel bediendes meegenomen vanuit Frankrijk, allen rooms-katholiek. Doordat het er zo veel waren, kostte het de koning veel geld. Karel stuurde de hele hofhouding van zijn jonge vrouw terug naar Frankrijk; alleen een kapelaan en twee hofdames mocht ze bij zich houden. Medelijden met zichzelf hebbend, keek ze treurig door een raam van het paleis, hoe haar gevolg terugging naar Frankrijk. Karel was boos, en trok zijn koppige vrouw gewelddadig weg bij het raam.[bron?] Karel had in feite met de gedachte geleefd met een dochter van koning Filips III van Spanje te kunnen trouwen. Maar een reis met dit doel naar Spanje in 1623 werd een mislukking. Misschien kwam het door deze teleurstelling, dat de relatie met zijn Franse bruid onnatuurlijk was. Elke keer dat ze elkaar tegenkwamen begon het koppel ruzie te maken en het kwam zelfs zover dat ze uit elkaar wilden gaan; ze zagen elkaar soms weken niet.[bron?]

Henriëtta Maria in 1630

Vanaf het moment dat ze George Villiers, eerste hertog van Buckingham, zag, kon Henriëtta Maria haar echtgenoot niet meer uitstaan.[bron?] George was dan ook de favoriet van de koning. Echter, nadat de hertog van Buckingham werd vermoord door John Felton in augustus 1628, werd de relatie met haar man beter en ze kregen eindelijk een band samen, een band van liefde en genegenheid. Ze weigerde haar katholieke geloof op te geven. Dit vervreemdde haar van vele mensen en vooral van machtige mensen, zoals Willem Laud, die aartsbisschop van Canterbury werd en van Thomas Wentworth, graaf van Strafford.

Kinderen[bewerken]

Karel I en Henriëtta Maria kregen negen kinderen:

Henriëtta Maria geschilderd door Antoon van Dyck

Engelse Burgeroorlog[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Engelse Burgeroorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Henriëtta Maria begon steeds meer deel te nemen aan de nationale politiek. Ze was wegens haar Franse afkomst anti-Spaans gezind en walgde van de protestantse landen die diplomatieke toenadering tot Spanje zochten tijdens de Dertigjarige Oorlog. Toen de burgeroorlog naderde, begon ze actief te zoeken naar fondsen en steun voor haar man, maar haar concentratie op katholieke steun zoals van paus Urbanus VIII en de Fransen, maakte vele mensen in Engeland boos en ondermijnde Karels positie nog verder. Ze toonde sympathie voor haar mede-katholieken, en gaf een katholieke mis in haar privékapel in Somerset House ter ere van pater Richard Blount S.J. in 1638.

In augustus 1642, toen de burgeroorlog uitbrak, was Henriëtta Maria in Europa. Ze ging door met het inzamelen van geld voor de koninklijke zaak, en kwam pas in 1643 weer in Engeland terug. Ze kwam aan in Bridlington in East Riding of Yorkshire, met bewapende legers, die de koninklijke troepen in het noorden van Engeland te hulp kwamen. Ze maakte van York haar hoofdkwartier en bleef enkele maanden in het noorden tot ze zich bij de koning in Oxford voegde. De val van de positie van de koning dankzij de Schotse tussenkomst aan de kant van het parlement, en zijn weigering strenge regels te accepteren, dwong Henriëtta Maria in juli 1644 naar Frankrijk te vluchten, samen met haar zoons. Koning Karel I werd in 1649 geëxecuteerd. Henriëtta Maria werd achtergelaten met hoge schulden en vele financiële problemen.

Weduwe[bewerken]

Ze vestigde zich in Parijs, en wees de excentrieke Sir Kenelm Digby aan als haar kanselier. Henriëtta Maria keerde in oktober 1660 terug naar Engeland, dat dankzij de Restauratie weer een koninkrijk was geworden, en haar oudste zoon was nu koning als Karel II. Ze leefde tot 1665 als koningin-moeder in Somerset House in Londen en keerde in 1665 permanent terug naar Frankrijk. Haar financiële problemen waren opgelost dankzij een royaal pensioen.

Henriëtta Maria stierf op 60-jarige leeftijd in haar paleis te Colombes. Ze werd bijgezet in de koninklijke Kathedraal van Saint-Denis.

Weetjes[bewerken]

  • De staat Maryland (in het Latijn: "Terra Mariae") werd naar koningin 'Mary' vernoemd dank zij Cecil Calvert, de zoon van George Calvert, eerste Baron van Baltimore.
  • Kaap Henriëtta Maria, aan de westkust van James Bay en Hudson Bay in Noord-Ontario is ook naar deze koningin vernoemd.
  • Ook het slavenschip "Henrietta Maria" werd naar haar vernoemd. Hier was de koninklijke familie echter niet zo mee opgezet.