Henriëtte d'Oultremont de Wégimont

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Henriëtte op een foto in 1862
Stamboom.png Stamboom

Henrica Adriana Ludovica Flora (Henriëtte) des H.R. Rijksgravin d'Oultremont de Wégimont (Maastricht, 28 februari 1792 – Laurensberg bij Aken, kasteel Rahe, 26 oktober 1864), gravin van Nassau (1841), was de tweede echtgenote van koning Willem I der Nederlanden.

Ouderlijk gezin en carrière[bewerken]

Henriëtte was de dochter van de Luikse rijksgraaf Ferdinand d'Oultremont de Wégimont en de Wageningse admiraalsdochter Johanna Susanna Hartsinck. De Luikse politicus Jean d'Oultremont was haar grootvader. Uit het huwelijk van haar ouders werden nog twee zonen en twee dochters geboren. Uit een eerder huwelijk van haar moeder was in 1779 al een zoon Theodorus geboren.[1] Na het overlijden van haar vader in november 1799 woonde het gezin wisselend in Brussel en Henegouwen.

Henriëtte volgde onderwijs in Parijs.[2] In 1817 werd zij hofdame van koningin Wilhelmina, de vrouw van koning Willem I.

Geen koninklijk huwelijk[bewerken]

Spotprent op het vertrek van ex-koning Willem I en Henriëtte d'Oultremont de Wégimont naar Pruissen, 1840

In 1839, anderhalf jaar na de dood van Wilhelmina, vroeg Willem I haar ten huwelijk. Dit leidde tot opschudding in de koninklijke familie, in de regering en in het land. Henriëtte was geen prinses, uit het pas afgescheurde België en rooms-katholiek. Ze werd spottend 'Jetje Dondermond' genoemd. De ophef was zo groot dat Willem in maart 1840 afzag van een huwelijk. Na zijn aftreden op 7 oktober 1840 vertrok Willem in november naar Berlijn. Hij noemde zich voortaan: koning Willem Frederik, graaf van Nassau. In Berlijn trad hij op 17 februari 1841 alsnog in stilte in het huwelijk met Henriëtte.[3] Zij was 48 jaar en Willem 68 jaar. Henriëtte en Willem woonden in Berlijn in het paleis Niederländisches Palais aan Unter den Linden. Henriëtte kreeg de titel gravin van Nassau.

Willem overleed in Berlijn in december 1843. Henriëtte verhuisde naar haar kasteel Rahe in Laurensberg bij Aken. Daar overleed zij 20 jaar later in oktober 1864, 72 jaar oud. Op haar verzoek werd Henriëtte begraven in het familiegraf bij het kasteel van Wégimont.

Een buitenechtelijke affaire?[bewerken]

Al in de tijd dat de koning zijn voornemen voor een tweede huwelijk kenbaar maakte, waren er geruchten in de media over het onzedelijk gedrag van de gravin. De biograaf Roppe vermoedde met anderen dat deze werden uitgedacht om het imago van de gravin te beschadigen. De geruchten hadden betrekking op een zogenaamde voorechtelijke affaire van de koning met de gravin, maar ook op haar gedrag. Alles werd uit de kast gehaald om het huwelijk te stoppen. De oudste bronnen over onzedelijk gedrag dateren uit 1839.[4]

In 1950 dook de zaak weer op. De genealoog Julius Schatt (1896-1959)[5][6] meldde dat zijn grootvader Peter Heinrich Fitten (ca. 1836-1889) en diens zuster Elisabeth Ludovica Albertina Fitten (1808-1889) buitenechtelijke kinderen zouden zijn van de koning en de gravin. Schatt kon dit echter nooit met serieuze argumenten staven en de bronnen die hij noemde maken geen gewag van het bestaan van buitenechtelijke kinderen, zoals Schatt beweerde. Mogelijk heeft Schatt de formulering kinderen die uit het huwelijk zouden geboren worden verward met kinderen die reeds zouden geboren zijn. Ook zouden de kinderen in het testament van Willem I genoemd zijn in doorgehaalde passages, maar die blijken over een ander onderwerp te handelen. Ook de vijf andere argumenten van Schatt kon Roppe weerleggen. De Nijmeegse hoogleraar geschiedenis Lodewijk Rogier, die met Schatt sprak, stelde dat men voor het geval stond van iemand die van een idée fixe bezeten was, iemand wiens beweringen men niet ernstig kon opvatten.

Nog in 2005 schreef de journalist Crijnen in Trouw over de situatie in de media in 1840: Er werd zelfs het uit de lucht gegrepen gerucht verspreid dat Willem (67) drie bastaardkinderen bij Henriëtte (47) had. Ruim een eeuw later, in 1950, kreeg deze bewering onverwachts actualiteitswaarde toen een zekere Julius Schatt zich erop beriep dat hij afstamde van een van die kinderen. Het 'bewijs' dat hij aanvoerde stond echter zo haaks op de feiten dat niemand de kwestie serieus nam.[7]

De zaak rondom Julius Schatt zou volgens Roppe te vergelijken zijn geweest met die van Karl Wilhelm Naundorff, die (valselijk, bleek later) beweerde Lodewijk XVII van Frankrijk te zijn.[8] Schatt, een overtuigd nationaalsocialist, blijkt achteraf al in de periode 1930-1934 aan de journalist Ernst Michel brieven te hebben geschreven over zijn vermeende koninklijke afstamming.[9] Pas in 1950 kwam hij daar in bredere kring mee naar buiten.

Nadien bleven de beweringen over de beide kinderen echter opduiken. Met name in overzichten van buitenechtelijke kinderen van de Oranjes passeren ze nog al eens de revue, echter zonder inhoudelijke argumenten en een toelichting op het ontstaan van dit gerucht.[10]

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Coppens, T., Sophie van Weimar. Een prinses van Oranje in Duitsland, Meulenhoff 2011
  • Jansen, H.P.H. en anderen, Nassau en Oranje in de Nederlandse geschiedenis, A.W. Sijthoff, Alphen aan den Rijn 1979
  • Keunen, L., De verbintenis van de heren van Deurne met het huis “Van Oranje-Nassau”. D’n Uytbeyndel. Periodiek van Heemkundekring H.N. Ouwerling – Deurne, nr. 30, p. 14-16 (herfst 1994)
  • Leeuwen-Canneman, Mieke van, Oultremont de Wégimont, Henriette Adriana Louise Flora d', in: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland
  • Roppe, L., Een omstreden huwelijk. Koning Willem Frederik, graaf van Nassau, en de gravin van Nassau, geboren Henriette d'Oultremont de Wégimont, Kasterlee 1962.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. deze Theodorus werd later heer van Deurne, Liessel, en Alphen en Rietveld. Keunen (1994)
  2. Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland, geraadpleegd op 26 juli 2011
  3. paleis van prins Albert van Pruisen. Jansen (1979) pagina 271
  4. Roppe (1962), pagina 281-282
  5. http://www.archive.nrw.de/LAV_NRW/jsp/bestand.jsp?archivNr=84&tektId=60&expandId=41
  6. http://www.rijckaert.nl/KWillemI.htm
  7. Oranjehuwelijk - De koning die wil trouwen met een muiterswijf
  8. Roppe (1962), pagina 282-285
  9. http://www.nationaalarchief.nl/toegangen/pdf/NL-HaNA_2.22.06.ead.pdf
  10. Oranje Bastaarden, een vademecum, Hanno de Jongh